ΜΕΓΑΛΗ ΑΥΞΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ: ΤΙ ΣΥΝΙΣΤΟΥΝ ΟΙ ΕΙΔΙΚΟΙ

Η επίκουρη καθηγήτρια Πνευμονολογίας, Σοφία Λαμπάκη, εξηγεί τι φταίει για την ανησυχητική αύξηση νέων περιστατικών καρκίνου του πνεύμονα τα τελευταία χρόνια, και για την αξία του προσυμπτωματικού ελέγχου.

Τα νέα περιστατικά και οι θάνατοι από καρκίνο του πνεύμονα αυξάνονται ανησυχητικά την τελευταία πενταετία, με το 60-70% αυτών να αφορούν μεταστατικούς καρκίνους. Τι έχει φταίξει και τι χρειάζεται να κάνουμε για να προλάβουμε τον πιο θανατηφόρο καρκίνο παγκοσμίως;

Η επίκουρη καθηγήτρια Πνευμονολογίας ΑΠΘ και επικεφαλής της πνευμονολογικής κλινικής του Γ.Ν. Γ. Παπανικολάου, Σοφία Λαμπάκη, μίλησε στο OW για τις αιτίες αυτής της αύξησης, καθώς και για την αξία του έγκαιρου προσυμπτωματικού ελέγχου, στέλνοντας ένα αισιόδοξο μήνυμα στους νέους ασθενείς.

Οι καπνιστικές συνήθειες αυξάνουν τα νέα περιστατικά καρκίνου

«Σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα, αυτά του 2024, στην Ευρώπη υπολογίζονται πάνω από 200.000 νέες διαγνώσεις καρκίνου του πνεύμονα στους άντρες και πάνω από 120.000 νέες διαγνώσεις στις γυναίκες, στοιχεία που μαρτυρούν τις αντίθετες τάσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, δηλαδή μια σταθερή μείωση στους άντρες, αλλά μια συνεχή άνοδο στις γυναίκες», λέει στο OW η κα Λαμπάκη.

Το γεγονός αυτό, όπως λέει, αντανακλά μια ιστορική αλλαγή στις συνήθειες καπνίσματος, με τις γυναίκες να έχουν αυξήσει σημαντικά την επιβλαβή αυτή συνήθεια.

iStock

Στην Ελλάδα, συγκεκριμένα, το ποσοστό των ανθρώπων που νοσούν καρκίνο του πνεύμονα έχει, επίσης, αυξηθεί με το ένα τέταρτο των θανάτων να αποδίδεται σε αυτόν. Δυστυχώς, αυτό που παρατηρείται και ανησυχεί τους ειδικούς, είναι η μεγάλη αύξηση του καπνίσματος στα παιδιά, ειδικά μετά την εισχώρηση στην αγορά των διάφορων ατμικών προϊόντων. Την ίδια ώρα, μείωση αυτής της συνήθειας φαίνεται να υπάρχει στα άτομα άνω των 65 ετών, «ενδεχομένως επειδή σπεύδουν και συχνότερα για προληπτικούς ελέγχους στην υγεία τους».

ΠΑΡΑΤΗΡΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΟΔΟΣ ΣΤΑ ΝΕΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΑΥΞΗΣΕΙ ΤΗ ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ.

Προφανώς παραμένει συνηθέστερο να νοσούν από καρκίνο του πνεύμονα άτομα άνω των 60 ετών, ωστόσο «έχουμε όλο και περισσότερα νέα περιστατικά στις ηλικίες άνω των 40, και μάλιστα με καρκίνο σε προχωρημένο στάδιο. Αυτό πιθανότατα συμβαίνει επειδή τα άτομα αυτά δεν πραγματοποιούν τακτικούς προληπτικούς ελέγχους, υποτιμώντας τυχόν συμπτώματα. Αυτό που χρειάζεται να γνωρίζει το κοινό, όμως, είναι πως ο καρκίνος του πνεύμονα δεν "δίνει" συμπτώματα παρά μόνο όταν βρίσκεται πια σε προχωρημένο στάδιο».

Την ίδια ώρα, αύξηση παρατηρείται και στα ποσοστά αδενοκαρκινωμάτων στον πνεύμονα, γεγονός που μαρτυρά ότι πιθανότατα επιβαρυντικό ρόλο παίζει και η ατμοσφαιρική ρύπανση.

Γιατί έχει τόση αξία ο Προσυμπτωματικός Έλεγχος;

Στο Γενικό Νοσοκομείο Γ. Παπανικολάου η κα Λαμπάκη είναι υπεύθυνη του οργανωμένου Ιατρείου Προσυμπτωματικού Ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα. Σε αυτό εφαρμόζεται ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης που περιλαμβάνει αξονική τομογραφία θώρακος χαμηλής δόσης (LDCT) σε συνδυασμό με συμβουλευτική διακοπής καπνίσματος.

ΑΝΤΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΝΩ ΤΩΝ 45 ΕΤΩΝ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ ΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΟΥΝ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ.

Οι διεθνείς οδηγίες, όπως λέει η πνευμονολόγος, είναι να συμμετέχουν στο πρόγραμμα αυτό άτομα άνω των 50 ετών, «ωστόσο εμείς καλούμε άντρες και γυναίκες άνω των 45 ετών που είναι καπνιστές –το καπνιστικό ιστορικό παίζει σημαντικό ρόλο, ειδικά αν μετρά πάνω από 20 χρόνια– ακόμα κι αν έχουν διακόψει το κάπνισμα την τελευταία δεκαπενταετία, για να πραγματοποιήσουν τους απαραίτητους ελέγχους».

Η ίδια εξηγεί ότι, ακόμα κι αν έχει διακόψει κανείς το κάπνισμα εδώ και χρόνια, ποτέ δεν θα μπορέσει να φτάσει την καμπύλη ποιότητας ζωής ενός μη καπνιστή.

iStock

Ακριβώς λόγω της σημαντικής αύξησης νέων περιστατικών στις γυναίκες, η κα Λαμπάκη απευθύνει ειδικό κάλεσμα και σε εκείνες, ακόμα κι αν το ποσοστό των γυναικών που νοσούν παραμένει μικρότερο από αυτό των ανδρών. Σημειώνει δε πως η αξονική γίνεται χωρίς τη χρήση σκιαγραφικού.

«Πρόκειται για ένα οργανωμένο πρόγραμμα που απαιτεί τη συνεργασία πολλών ειδικοτήτων, μέσω του οποίου γίνεται διάγνωση και άλλων νοσημάτων που μπορεί να έχει κανείς και να μην το γνωρίζει, όπως:

• Η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια
• Οι διάμεσες πνευμονοπάθειες
• Τα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πέρα από το Γ.Ν. Γ. Παπανικολάου, αντίστοιχα Ιατρεία Προσυμπτωματικού Ελέγχου λειτουργούν στο Γ.Ν. Σωτηρία στην Αθήνα τα τελευταία δύο χρόνια, και πρόσφατα στο Αττικόν καθώς και στα κρατικά νοσοκομεία της Αλεξανδρούπολης, της Λάρισας και της Πάτρας τον τελευταίο χρόνο.

Η εξέταση στα Ιατρεία αυτά πραγματοποιείται έπειτα από τηλεφωνικό ραντεβού, πρωινές ώρες.

Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΔΕΝ «ΔΙΝΕΙ» ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΑΡΑ ΜΟΝΟ ΟΤΑΝ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΕ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟ ΣΤΑΔΙΟ.

Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης και η άμεση συμβολή του φορέα Fair Life

Η έμφαση από την πλευρά των επιστημόνων, λοιπόν, δίνεται στην πρόληψη, καθώς, όπως λέει η κα Λαμπάκη, «η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να μειώσει τους θανάτους που προκαλεί ο καρκίνος του πνεύμονα κατά 20% έως 25%».

Ποιος είναι ωστόσο, μέχρι στιγμής, ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης στην υποψία καρκίνου; «Κλινική πρακτική με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης δεν έχουμε ακόμα, όμως υπάρχουν προγράμματα που τρέχουν, στα οποία συμμετέχουμε κι εμείς, τα οποία θα μπορούν να βοηθήσουν στο μέλλον τους κλινικούς ιατρούς να δώσουν εξατομικευμένες λύσεις στην πρόληψη.

»Σήμερα γνωρίζουμε ότι ένα οζίδιο 6 χιλιοστών χρειάζεται στενότερη απεικονιστική παρακολούθηση, ενώ ένα μεγαλύτερο, αυξανόμενο ή μορφολογικά ύποπτο οζίδιο απαιτεί ταχύτερη και πιο ολοκληρωμένη διερεύνηση, ίσως και βιοψία. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί στο μέλλον να μας βοηθήσει να διακρίνουμε με μεγαλύτερη ασφάλεια ποια οζίδια είναι πραγματικά ύποπτα και να εξατομικεύουμε τη διαχείρισή τους. Σε κάθε περίπτωση, θα προλάβουμε ταχύτερα την εξέλιξη μιας κατάστασης», εξηγεί.

iStock

Όσο, λοιπόν, ο τομέας αυτός της τεχνολογίας στην ιατρική εξελίσσεται, το ανθρώπινο πρόσωπο της νόσου ενισχύεται χάρη στον φορέα Fairlife, τον πρώτο και μοναδικό μη κερδοσκοπικό κοινωνικό φορέα στην Ελλάδα που είναι αποκλειστικά αφιερωμένος στον καρκίνο του πνεύμονα.

Ιδρύθηκε τον Αύγουστο του 2020 από την Κορίνα Πατέλη-Bell στη μνήμη του συζύγου της, Simon Bell, ο οποίος έχασε τη μάχη με τη νόσο σε ηλικία 57 ετών.

Στόχος του συλλόγου είναι να καλύψει ένα σημαντικό κενό στην ενημέρωση, αλλά και να στηρίξει τόσο τους νοσούντες όσο και τις οικογένειές τους. Έτσι, ένα άτομο που διαγνώστηκε με καρκίνο του πνεύμονα μπορεί να δεχτεί από τον σύλλογο δωρεάν τηλεφωνική ψυχολογική βοήθεια. Επίσης, ένα άτομο που χρειάζεται πληροφορίες για μελέτες, ερευνητικά προγράμματα, που έχει μπει δηλαδή σε αυτόν τον κυκεώνα και δεν ξέρει πού να απευθυνθεί, μπορεί να στραφεί στη Fairlife.

«Ο σύλλογος αυτός έχει κάνει γνωστά τα προγράμματα Προσυμπτωματικού Ελέγχου που αναφέραμε παραπάνω, για τα οποία πολύς κόσμος δεν γνωρίζει, ενώ γνωρίζει π.χ. ότι υπάρχει η μαστογραφία για τον καρκίνο του μαστού και ο δείκτης PSA για τον καρκίνο του προστάτη», τονίζει η γιατρός.

Τι πρέπει να ξέρεις αν διαγνώστηκες σήμερα με καρκίνο στον πνεύμονα;

Το μήνυμα της κα Λαμπάκη στους νέους ασθενείς; «Έχουν διανυθεί πολύ σημαντικά βήματα ώστε ο καρκίνος του πνεύμονα να γίνει μια χρόνια νόσος, ακόμα κι αν κανείς διαγνωστεί σε προχωρημένο στάδιο της νόσου. Η ανοσοθεραπεία έχει αλλάξει τα δεδομένα της επιβίωσης και έτσι έχουμε ασθενείς που ζουν πολλά χρόνια μετά τη διάγνωση.

»Υπάρχουν δε πολλά και σημαντικά αποτελέσματα από τις στοχευμένες θεραπείες και δυνατότητα πρόσβασης σε προγράμματα που διερευνούν το μοριακό προφίλ του ασθενούς, προκειμένου να του δοθεί το πιο αποτελεσματικό φάρμακο.

»Έτσι, άνθρωποι με πρώιμο καρκίνο έχουν σήμερα πολύ μεγάλες πιθανότητες να ξεπεράσουν την πενταετία, αλλά και τη δεκαετία επιβίωσης, ενώ και με μεταστατικό καρκίνο έχουν τη δυνατότητα να διανύσουν αρκετά χρόνια με πολύ καλή ποιότητα ζωής».