ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΤΑΡΡΙΠΤΕΙ ΕΝΑΝ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΜΥΘΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΝΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ

Σε συμβουλεύουν κι εσένα να μην ασκείσαι όταν πονάς; Ένας ειδικός εξηγεί γιατί στην περίπτωση αυτή η ακινησία είναι πολλές φορές η λάθος τακτική.

Πολλές φορές, ασθενείς που θέλουν να απαλλαγούν από χρόνιους πόνους ή να αποκαταστήσουν έναν τραυματισμό αναφέρουν ότι τους έχει συστηθεί να σταματήσουν την άσκηση και να ξεκουραστούν. Κι όμως, αυτός ο τρόπος θεραπείας, δηλαδή η ακινησία, δεν είναι πάντα αποτελεσματικός.

Η ανάπαυση παίζει ρόλο στην αποκατάσταση ενός τραυματισμού, αλλά κυρίως στην οξεία φάση σοβαρών περιστατικών (για παράδειγμα, τις πρώτες 24-48 ώρες) και αυτό υπό προϋποθέσεις.

Από εκεί και πέρα, η ακινησία είναι μια παλιά «τακτική» αποκατάστασης για τις περισσότερες μυοσκελετικές παθήσεις και τραυματισμούς, ειδικά στους χρόνιους πόνους.

Μπορεί ο θεράπων γιατρός να στοχεύει στην προστασία και στην αποφυγή υποτροπής ενός τραυματισμού, ωστόσο, συχνά το αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής είναι η ενίσχυση του φόβου και η παγίωση της απραξίας στους ασθενείς, καθυστερώντας ή υπονομεύοντας την αποκατάστασή τους.

Γιατί η κίνηση βοηθά περισότερο από την ακινησία;

Τα σύγχρονα δεδομένα δείχνουν ότι η ελεγχόμενη και σταδιακή κίνηση είναι απαραίτητη για την επούλωση και τη διαχείριση του χρόνιου πόνου. Γιατί;

• Βοηθάει στην καλύτερη αιμάτωση και στην καλύτερη λειτουργία του μεταβολισμού. Όταν ένας ιστός (μυς, τένοντας, χόνδρος, σύνδεσμος) παραμένει ακίνητος, η αιμάτωση στην περιοχή μειώνεται. Αυτό συνεπάγεται μικρότερη παροχή οξυγόνου και θρεπτικών ουσιών, τα οποία είναι απαραίτητα για την επιδιόρθωση των κυττάρων και την απομάκρυνση των μεταβολικών υποπροϊόντων.

iStock

• Βελτιώνει τη νευροπλαστικότητα. Η άσκηση είναι ζωτικής σημασίας για την «επαναρρύθμιση» του υπερευαίσθητου νευρικού συστήματος. Η ελεγχόμενη φόρτιση και η σταδιακή αύξηση της δραστηριότητας εκπαιδεύουν τον εγκέφαλο ότι η κίνηση είναι ασφαλής. Επίσης, μειώνουν την υπερβολική ένταση του πόνου και βοηθούν στη διατήρηση της ιδιοδεκτικότητας (της ικανότητας του ανθρώπινου σώματος να αντιλαμβάνεται τη θέση και την κίνηση των άκρων του), η οποία μειώνεται δραματικά μετά από έναν τραυματισμό ή όταν υπάρχει χρόνιος πόνος στην περιοχή.
• Αποτρέπει την ατροφία μυών. Η πλήρης ακινησία οδηγεί σε ταχύτατη απώλεια μυϊκής μάζας και δύναμης, ακόμη και μέσα σε λίγες μέρες. Αυτή η απώλεια μειώνει τη στήριξη της άρθρωσης, επιδεινώνει τη μηχανική του σώματος και αυξάνει τον κίνδυνο νέου τραυματισμού μόλις ο ασθενής επιχειρήσει να επανέλθει στην κανονική δραστηριότητα.

iStock

Τι λέει η επιστήμη για την κίνηση

Η κίνηση είναι φάρμακο. Η πεποίθηση ότι η πλήρης ανάπαυση και η πλήρης ακινησία είναι η καλύτερη θεραπεία για τους μυοσκελετικούς πόνους και τους τραυματισμούς έχει καταρριφθεί. Οι σύγχρονες μελέτες και κατευθυντήριες οδηγίες για τις περισσότερες μυοσκελετικές παθήσεις τονίζουν ότι η ενεργός συμμετοχή και η διατήρηση της κίνησης είναι ζωτικής σημασίας.

Η σύσταση «σταμάτα να ασκείσαι» οδηγεί στην υποτροπή. Η τροποποίηση της άσκησης, όχι η κατάργησή της, είναι το κλειδί της αποκατάστασης. Η δομημένη, καθοδηγούμενη, εξειδικευμένη και εξατομικευμένη άσκηση:

• Ενισχύει τη μυοσκελετική ανθεκτικότητα.
• Εκπαιδεύει το νευρικό σύστημα να διαχειρίζεται τον πόνο.
• Βελτιώνει την ψυχολογία.

ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΟΤΙ Η ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΗ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΥΛΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΟΥ ΠΟΝΟΥ.

Η αξία της θεραπευτικής άσκησης

Ένας τραυματισμός κατά τη διάρκεια της άσκησης δεν σημαίνει ότι η άσκηση είναι επικίνδυνη. Σημαίνει ότι κάτι δεν έγινε σωστά: ο τρόπος, ο χρόνος, η ένταση ή η καθοδήγηση. Το πρόβλημα δεν είναι το εργαλείο, αλλά η χρήση του.

Η άσκηση δεν είναι απλώς μία μηχανική επανάληψη κινήσεων. Είναι μία επανεκπαίδευση του εγκεφάλου και του σώματος. Όταν ένας ειδικός «συνταγογραφεί» την ακινησία, τότε αναστέλλει άθελα του τη διαδικασία της θεραπείας του πόνου.

Ως επαγγελματίας, έχω δει επανειλημμένα την αρνητική επίδραση της ακινησίας. Η αποκατάσταση πρέπει να περιλαμβάνει, πέρα από τον παθητικό χειρισμό, και την ενεργό συμμετοχή του ασθενούς μέσω της εξειδικευμένης κίνησης.

iStock

Η μεγαλύτερη νίκη που μπορεί να πετύχει ένας θεραπευτής δεν είναι να ανακουφίσει τον πόνο, είναι να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη του ανθρώπου προς το σώμα του. Να τον κάνει να πιστέψει ότι μπορεί να ξανακινηθεί και να είναι λειτουργικός.

Η ακινησία μπορεί να παρουσιαστεί σαν φροντίδα. Μπορεί να εκφραστεί με καλοσύνη. Αλλά για εμένα προσωπικά είναι μια ύπουλη μορφή εγκατάλειψης. Η επιστροφή στην άσκηση δεν είναι ρίσκο. Είναι ανάγκη. Ο ρόλος μας είναι να προστατεύουμε την κινητική λειτουργία του ανθρώπου (το ανθρώπινο σώμα φτιάχτηκε για να κινείται) και όχι να την καταστέλλουμε.

Ο Νικόλαος Παγούνης είναι Κινησιολόγος, Κινησιοθεραπευτής, Εξειδικευμένος Σύμβουλος Χρόνιου Μυοσκελετικού Πόνου με Εξειδίκευση στην Ιατρική της Άσκησης και στην Αθλητική Φυσικοθεραπεία.