ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΟΙΜΗΘΩ ΕΝΩ ΕΙΜΑΙ ΚΟΥΡΑΣΜΕΝΟΣ;

Πώς γίνεται η υπερκόπωση να οδηγεί σε αϋπνία; Διάβασε γιατί το μυαλό μπορεί να βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση, ενώ το σώμα είναι εξαντλημένο.

Νιώθεις εξαντλημένος και το σώμα σου «ζητά» απεγνωσμένα να το μεταφέρεις στο κρεβάτι, γιατί δεν... την παλεύει άλλο. Τη στιγμή όμως που ακουμπάς το κεφάλι σου στο μαξιλάρι και ισιώνεις το κορμί σου, το μυαλό αρνείται να ηρεμήσει και να «κατεβάσει ρολά», ενώ τα μάτια μένουν ανοιχτά. Αντί η υπερκόπωση να σε οδηγεί στην αγκαλιά του Μορφέα, σε κάνει να ταλαιπωρείσαι από αϋπνία.

Μπορεί να φαίνεται οξύμωρο, όμως η κατάσταση που περιγράφει η παραπάνω εικόνα είναι απολύτως υπαρκτή και μπορεί να συνοψιστεί στη φράση: Είμαι τόσο κουρασμένος που δεν μπορώ ούτε να κοιμηθώ. «Μπορεί να είσαι σωματικά και ψυχικά εξαντλημένος, αλλά τα μάτια σου να παραμένουν ορθάνοιχτα και ο εγκέφαλός σου να συνεχίζει να λειτουργεί ασταμάτητα», εξηγεί ο Samuel Gurevich, ειδικός στην Ιατρική του Ύπνου στην Cleveland Clinic.

Πώς η υπερκόπωση οδηγεί σε αϋπνία

Μπορεί, λοιπόν, να είσαι εξαντλημένος και ταυτόχρονα να βρίσκεσαι σε εγρήγορση. Αυτό, εξηγεί ο Gurevich, μπορεί να προκύψει έπειτα από χρόνια έλλειψη ύπνου ή όταν χάσεις το «παράθυρο» χρόνου κατά το οποίο το σώμα σου είναι έτοιμο να αποκοιμηθεί. «Το σώμα είναι κουρασμένο, όμως ο εγκέφαλος εξακολουθεί να πιστεύει ότι πρέπει να παραμείνει σε επιφυλακή», σημειώνει.

Τα πιο συχνά συμπτώματα της κατάστασης αυτής περιλαμβάνουν:

• Αγχωτικές και επίμονες σκέψεις. Ο εγκέφαλος αποφασίζει ότι η νύχτα είναι η ιδανική στιγμή για αναλύσεις, αναδρομές σε συζητήσεις της ημέρας, σχεδιασμό της επόμενης ή ατελείωτο άγχος για οικονομικά, σχέσεις και υποχρεώσεις.
• Δυσκολία στη διατήρηση του ύπνου. Μπορεί να αποκοιμηθείς, αλλά ξυπνάς μέσα στη νύχτα και δεν μπορείς να ξανακοιμηθείς.
• Αναζήτηση περισπασμών. Η ανάγκη να σηκωθείς από το κρεβάτι και να ασχοληθείς με το κινητό, την τηλεόραση ή δουλειές του σπιτιού, με τη σκέψη «αφού δεν κοιμάμαι, ας κάνω κάτι».
• Συμπτώματα στέρησης ύπνου. Όσο η κατάσταση συνεχίζεται, εμφανίζονται σωματικές ενοχλήσεις, ευερεθιστότητα, δυσκολία συγκέντρωσης, «θόλωμα» σκέψης και γενικότερη πτώση της καθημερινής λειτουργικότητας.

unsplash Dmitry Ganin

Γιατί χάνεις τον ύπνο σου;

Όταν το περιβάλλον ησυχάζει και οι εξωτερικοί περισπασμοί μειώνονται, το μυαλό βρίσκει χώρο να «ξεδιπλώσει» όλο του το ταλέντο. Τότε, ξεκινά ένας κύκλος σκέψεων που δύσκολα σταματά, ακόμη κι όταν υπάρχει έντονη ανάγκη για ύπνο. Στην πραγματικότητα, αυτό που συμβαίνει είναι η υπερδιέγερση του μηχανισμού «μάχης ή φυγής». Ο εγκέφαλος παραμένει σε κατάσταση συναγερμού και δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: Νιώθεις εξάντληση > Οι σκέψεις σε κρατούν ξύπνιο > Ανησυχείς επειδή δεν κοιμάσαι > Η ανησυχία αυξάνει την ένταση > Ο ύπνος γίνεται ακόμη δυσκολότερος. 'Ετσι, φτάνεις από την υπερκόπωση στην αϋπνία.

Παράγοντες όπως το στρες και η υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης μέσα στη μέρα μπορούν να επιδεινώσουν την κατάσταση. Το ίδιο ισχύει και για ορισμένες υποκείμενες παθήσεις, όπως αυτές του θυρεοειδούς.

Βοήθησε τον οργανισμό να ξεκουραστεί

«Ο ύπνος είναι μια παθητική διαδικασία και δεν μπορείς να την εξαναγκάσεις», αναφέρει ο ειδικός. Ωστόσο, υπάρχουν τρόποι να εκπαιδεύσεις τον εγκέφαλό σου ώστε να προετοιμάζεται για ξεκούραση. Φρόντισε, για παράδειγμα, να μην καταναλώνεις αλκοόλ πριν τον ύπνο, να αποφεύγεις τη χρήση οθονών μέσα στη νύχτα, να δίνεις στο μυαλό σου μια «βαρετή αποστολή» (π.χ. διάβασε ένα βιβλίο χωρίς έντονη πλοκή), να δοκιμάζεις νοητικές τεχνικές.

iStock

Πότε να απευθυνθείς σε ειδικό

Η περιστασιακή αϋπνία είναι φυσιολογική, αλλά όταν γίνεται συχνό φαινόμενο, τότε η συμβουλή ενός ειδικού είναι απαραίτητη. Ένας επαγγελματίας υγείας μπορεί να διερευνήσει πιθανές υποκείμενες αιτίες και να προτείνει την καταλληλότερη αντιμετώπιση.

Οι γρήγορες λύσεις, όπως υπνωτικά ή συμπληρώματα, δεν προσφέρουν λύση. Ακόμη και τα μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα μπορεί να έχουν παρενέργειες ή αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα, γι’ αυτό απαιτείται προσοχή και ιατρική καθοδήγηση.