ΠΩΣ ΘΑ ΒΟΗΘΗΣΕΙΣ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΣΟΥ ΝΑ ΚΑΝΕΙ DETOX

Αν ψάχνεις τρόπους να βοηθήσεις τον εγκέφαλό σου να κάνει detox, δοκίμασε τις πρακτικές που προτείνουν ειδικοί.

Διαβάζουμε διαρκώς άρθρα για την αποτοξίνωση του σώματος από τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, για αποχή από το αλκοόλ ή για «αποτοξίνωση» από τα κοινωνικά δίκτυα. Μπορεί άραγε να κάνουμε detox και στον εγκέφαλο; Μπορούμε να τον… αποτοξινώσουμε από ό,τι άχρηστο τον βαραίνει;

Η αλήθεια είναι ότι το ανθρώπινο σώμα είναι πολύ σοφά φτιαγμένο. Έτσι, ο εγκέφαλος ήδη πραγματοποιεί καθημερινά τη δική του μορφή αποτοξίνωσης, αφού διαθέτει έναν μηχανισμό που λειτουργεί σαν... συνεργείο καθαρισμού: το γλοιολεμφικό σύστημα, το οποίο δεν πρέπει να συγχέεται με το λεμφικό. Με απλά λόγια, πρόκειται για ένα δίκτυο απομάκρυνσης αποβλήτων που «ρουφά» άχρηστες πρωτεΐνες και άλλα υπολείμματα μεταβολισμού από τους χώρους ανάμεσα στους νευρώνες και τα μεταφέρει στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ).

«Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό κυκλοφορεί περίπου όπως το νερό σε ένα πλυντήριο πιάτων», εξηγεί η Maha Alattar από το Virginia Commonwealth University. Στην ουσία, διοχετεύει τα απόβλητα στους λεμφαδένες και από εκεί στις φλέβες, μέχρι να αποβληθούν τελικά από τον οργανισμό.

Το πώς θα μπορούσε να βελτιστοποιηθεί η λειτουργία του συγκεκριμένου συστήματος είναι ένα θέμα που κερδίζει ολοένα και περισσότερο την επιστημονική κοινότητα, καθώς μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμο για την πρόληψη της γνωστικής έκπτωσης και τη διατήρηση μιας υγιούς γήρανσης. Δεν είναι τυχαίο ότι η συσσώρευση μεταβολικών αποβλήτων στον εγκέφαλο συνδέεται με αρνητικές επιπτώσεις στη γνωστική υγεία, αυξημένο κίνδυνο άνοιας και ταχύτερη εξέλιξη νευροεκφυλιστικών νοσημάτων.

Τι μπορούμε, λοιπόν, να κάνουμε για να βοηθήσουμε την διαδικασία detox του εγκεφάλου μας;

iStock

Ο ρόλος του ύπνου στο detox του εγκεφάλου

«Ο πιο καλά τεκμηριωμένος τρόπος ενίσχυσης της διαδικασίας αυτοκαθαρισμού του εγκεφάλου είναι ο ύπνος», λέει η Lila Landowski από το Πανεπιστήμιο της Τασμανίας.

Το γλοιολεμφικό σύστημα είναι σε μεγάλο βαθμό ανενεργό όσο είμαστε ξύπνιοι και λειτουργεί πιο αποτελεσματικά τη νύχτα. Αν και οι κλινικές δοκιμές δεν έχουν ακόμη αποδείξει οριστικά ότι η ενίσχυσή του προλαμβάνει την άνοια, η υπόθεση ενισχύεται από ένα σταθερό εύρημα: οι παράγοντες που μειώνουν το «καθάρισμα», π.χ. ο διαταραγμένος ύπνος, συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο νευροεκφυλιστικών νόσων και μειωμένη γνωστική λειτουργία.

Από τη γυμναστική στο μασάζ

Άλλοι παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως η άσκηση, ενισχύουν τη λειτουργία του συστήματος. Κατά τη διάρκεια μελέτης, 37 ενήλικες υποβλήθηκαν σε απεικόνιση εγκεφάλου πριν και μετά είτε από μία μόνο προπόνηση είτε από ένα πρόγραμμα 12 εβδομάδων στατικού ποδηλάτου, με συνεδρίες 30 λεπτών τρεις φορές την εβδομάδα. Αύξηση της γλοιολεμφικής  παροχέτευσης παρατηρήθηκε μόνο στην δεύτερη ομάδα.

Παράλληλα, νέες ανακαλύψεις ανοίγουν απρόσμενους δρόμους. Τα λεμφικά αγγεία που παροχετεύουν το εγκεφαλονωτιαίο υγρό βρίσκονται βαθιά στον λαιμό, γεγονός που τα καθιστά δύσκολα προσβάσιμα. Ωστόσο, επιστήμονες από το Korea Advanced Institute of Science and Technology εντόπισαν ένα δεύτερο δίκτυο λεμφικών αγγείων κάτω από το δέρμα του προσώπου και του λαιμού σε πιθήκους και ποντίκια. Στα ποντίκια, ένα απαλό, καθοδικό χάιδεμα στο πρόσωπο και τον λαιμό για μόλις ένα λεπτό αύξησε τη ροή του ΕΝΥ έως και τρεις φορές, επαναφέροντας τη μειωμένη ροή των ηλικιωμένων ζώων σε πιο «νεανικά» επίπεδα.

Αντίστοιχα αγγεία έχουν εντοπιστεί και σε ανθρώπινα πτώματα, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ότι ένα μασάζ προσώπου ή λαιμού θα μπορούσε να έχει παρόμοια αποτελέσματα και στους ανθρώπους. Προς το παρόν, όμως, απαιτείται περισσότερη έρευνα.

iStock

Μήπως να δοκιμάσουμε διαφραγματική αναπνοή;

Μια ακόμη πρακτική που δεν πρέπει να υποτιμάται όσον αφορά το detox του εγκεφάλου μας είναι η διαφραγματική αναπνοή. Όπως επισημαίνει ο Hamid Djalilian από το University of California, υπάρχουν πλέον στοιχεία ότι η βαθιά αυτή μορφή αναπνοής μπορεί να αυξήσει την ταχύτητα ροής του εγκεφαλονωτιαίου υγρού, με τρόπο που μπορεί να ενεργοποιήσει τον «κύκλο ξεβγάλματος» του γλοιολεμφικού συστήματος.

Παρά τον ενθουσιασμό, οι ειδικοί παραμένουν επιφυλακτικοί. «Δεν έχουμε φτάσει ακόμη στο σημείο να μπορούμε να προβλέψουμε πώς συγκεκριμένες παρεμβάσεις επηρεάζουν με ακρίβεια το γλοιολεμφικό σύστημα», προειδοποιεί ο Nandakumar Narayanan από το University of Iowa Health Care. «Οι δυνατότητες είναι τεράστιες», λέει, «αρκεί να προχωρήσουμε με προσοχή και επιστημονική αυστηρότητα».