ΚΑΛΟΣ ΥΠΝΟΣ Ή ΚΑΛΟ ΣΕΞ; ΤΙ ΣΕ ΩΦΕΛΕΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ

Ετοιμάζεσαι να πας στο κρεβάτι και προκύπτει το εξής δίλημμα: ύπνος ή σεξ; Τι προκρίνουν οι ειδικοί ως καλύτερο για την ψυχική και σωματική σου υγεία;

Κοντεύει μία μετά τα μεσάνυχτα. Τελείωσε η σειρά που βλέπατε και, καθώς ετοιμάζεσαι να πας στο κρεβάτι, ο/η σύντροφός σου απλώνει το χέρι και προσπαθεί να σε τραβήξει κοντά. Ξέρεις τι θέλει, όμως ξέρεις και πως σε εξίμισι ώρες πρέπει να ξυπνήσεις και η επόμενη θα είναι μια πραγματικά μεγάλη μέρα, για την οποία θα χρειαστείς όλη σου την ενέργεια και πνευματική διαύγεια. Τι κάνεις; Υποκύπτεις στο ερωτικό κάλεσμα επιλέγοντας την κουρτίνα «σεξ» ή αφήνεσαι στην αγκαλιά του Μορφέα, γιατί πραγματικά έχεις ανάγκη από ύπνο; Και –καθαρά ιατρικά– τι είναι προτιμότερο για την υγεία σου;

Μακάρι όλη μας τη ζωή να «ταλαιπωρούμασταν» από τέτοια διλήμματα: Ποια απόλαυση μου κάνει περισσότερο καλό; Προσωπικά, θα απαντούσα χωρίς δεύτερη σκέψη το σεξ, όμως στην πράξη συχνά έχω επιλέξει τον ύπνο. Είναι και τα δύο «δραστηριότητες» που έχει μεγάλη ανάγκη το σώμα, το μυαλό, αλλά και η ψυχική μας υγεία.

Το σεξ μπορεί πραγματικά να ενισχύσει την ευεξία σου στο τέλος μιας αγχωτικής ημέρας, όμως η έλλειψη ύπνου θα επηρεάσει τη διάθεσή σου την επόμενη. Τι θα πρότεινε, λοιπόν, ένας ειδικός;

Τα οφέλη του ύπνου

Ο ύπνος είναι καθοριστικός για την καλή λειτουργία του σώματος και του εγκεφάλου μας. Δεν είναι τυχαίο ότι αν δεν κοιμηθούμε καλά ένα βράδυ, το επόμενο πρωί νιώθουμε χάλια. Ο Dr. Nick Prior, γιατρός και ειδικός ύπνου, είναι κάθετος στο πόσο ζωτικός είναι ο ύπνος για τον εγκέφαλο, ενώ παίζει ρόλο και στη μακροπρόθεσμη υγεία και μακροζωία μας. Μάλιστα, μελέτη του 2024 έδειξε ότι οι γυναίκες που κοιμούνται καλά κάθε βράδυ μπορεί να ζήσουν μέχρι τρία χρόνια παραπάνω από τις γυναίκες που δεν κοιμούνται καλά – στους άντρες το διάστημα επεκτείνεται στα πέντε χρόνια.

Pexels Yankrukov

Φυσικά, η επίδραση του ύπνου είναι άμεση και στην καθημερινότητά μας: Ο καλός ύπνος βοηθά το σώμα να αναρρώσει, δυναμώνει το ανοσοποιητικό, μειώνει τον κίνδυνο χρόνιων ασθενειών. Η ίδια μελέτη του 2024 έδειξε ότι στα άτομα που κοιμούνται λιγότερο από επτά ώρες κάθε βράδυ επιταχύνεται η γήρανση της καρδιάς και των αιμοφόρων αγγείων.

Χρειαζόμαστε, επίσης, ύπνο για να λειτουργούν σωστά οι ορμόνες μας. Η Dr. Louise Newson, γενική γιατρός με ειδίκευση στις ορμόνες, λέει: «Τα επίπεδα των ορμονών που μειώνουν το άγχος και βελτιώνουν τη διάθεση αυξάνονται κατά τη διάρκεια του ύπνου». Συνεπώς, ο ύπνος βοηθά στη ρύθμιση της κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες, η οποία μας βοηθά να νιώθουμε πιο ήρεμοι.

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΚΟΙΜΟΥΝΤΑΙ ΚΑΛΑ ΚΑΘΕ ΒΡΑΔΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΖΗΣΟΥΝ ΜΕΧΡΙ ΤΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΟΙΜΟΥΝΤΑΙ ΚΑΛΑ – ΣΤΟΥΣ ΑΝΤΡΕΣ ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΕΠΕΚΤΕΙΝΕΤΑΙ ΣΤΑ ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ.

Τέλος, και ίσως το σπουδαιότερο, ο ύπνος είναι πολύτιμος για τη διατήρηση της ισορροπίας των νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο. Χάρη σε αυτόν έχουμε βελτιωμένη αίσθηση ευεξίας και –προφανώς– περισσότερη ενέργεια. Ειδικά ο βαθύς ύπνος είναι απαραίτητος, αφού τότε ενοποιούνται οι αναμνήσεις μας και μπορεί έτσι ο εγκέφαλος να μαθαίνει και να επεξεργάζεται πληροφορίες, τις οποίες ενσωματώνει στη μνήμη. Παράλληλα, ο ύπνος απαλλάσσει το μυαλό από άσχετα δεδομένα, κάνοντάς μας να νιώθουμε φρέσκοι και με καθαρό μυαλό την επόμενη μέρα.

Η στέρηση ύπνου, από την άλλη, αποδυναμώνει τη συναισθηματική ρύθμιση, αυξάνοντας την ευερεθιστότητα, το άγχος και την ικανότητα αξιολόγησης των κινδύνων. Κοινώς, την επόμενη ενός κακού βραδινού ύπνου μπορεί να είμαστε μέσα στα νεύρα. Η χρόνια στέρηση ύπνου συνδέεται με γνωστική εξασθένηση, μειωμένη προσοχή, κακή λήψη αποφάσεων, ακόμα και με κατάθλιψη και αυξημένο κίνδυνο νευροεκφυλιστικών ασθενειών. «Από νευροεπιστημονικής άποψης, ο καλός ύπνος είναι ένας από τους ισχυρότερους προγνωστικούς παράγοντες της μακροπρόθεσμης ανθεκτικότητας του εγκεφάλου», λέει η Dr. Newson.

Τα οφέλη του σεξ

Στην άλλη πλευρά του νομίσματος (και του κρεβατιού) πολλά είναι και τα οφέλη του σεξ: Από ορμονικής άποψης, η Dr. Newson λέει πως «το σεξ μπορεί να αυξήσει την απελευθέρωση ορισμένων ορμονών, όπως η ντοπαμίνη, η οξυτοκίνη και η σεροτονίνη. Το τακτικό σεξ μπορεί επίσης να αυξήσει τα επίπεδα ενδορφινών, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους να αισθάνονται πιο ευτυχισμένοι και πιο χαλαροί».

Όταν κάνουμε καλό σεξ, τα επίπεδα της ορμόνης του στρες, της κορτιζόλης, μειώνονται, ενώ τα επίπεδα της προλακτίνης μπορούν να αυξηθούν. Αυτό μπορεί να μας βοηθήσει να νιώθουμε υπέροχα, καθώς και να κοιμηθούμε καλά αμέσως μετά – ειδικά εάν φτάσουμε σε οργασμό.

Σύμφωνα με τον Dr. Prior, αυτές οι ορμόνες δημιουργούν αρχικά συναισθήματα έντονης ευχαρίστησης και ευφορίας, που στη συνέχεια μας οδηγούν σε μια μακροπρόθεσμη κατάσταση ηρεμίας και σύνδεσης. Αυτό μπορεί να ωφελήσει σημαντικά την ψυχική μας υγεία και να βελτιώσει, βέβαια, τη σχέση μας.

Pexels Yankrukov

Οι ενδορφίνες μειώνουν τον πόνο και το στρες, ενώ η σεροτονίνη συμβάλει στη ρύθμιση της διάθεσης. Μαζί όλα αυτά τα χημικά υποστηρίζουν τη συναισθηματική μας ανθεκτικότητα και την ψυχική ευεξία μας. Την ίδια ώρα, το σεξ μουδιάζει την αμυγδαλή, την περιοχή του εγκεφάλου που ανιχνεύει τις απειλές. Αυτό βοηθά στη μείωση του άγχους και προάγει μια πιο ήρεμη ψυχική κατάσταση.

Όσο για το τι κάνει το σεξ στον εγκέφαλο; Σύμφωνα με τους επιστήμονες, αυξάνει τη ροή του αίματος εκεί, οπότε –όπως τουλάχιστον έχουν δείξει πειράματα σε ζώα– αυτό διεγείρει τη νευρογένεση (δημιουργία νέων νευρώνων) στον ιππόκαμπο, μια περιοχή απαραίτητη για τη μνήμη και τη μάθηση. «Η καινοτομία, η προσμονή και η συναισθηματική εμπλοκή που εμπλέκονται στο σεξ ενεργοποιούν εκτεταμένα νευρωνικά δίκτυα, τα οποία υποστηρίζουν την πλαστικότητα του εγκεφάλου», λέει ο Dr. Prior. Αυτό σημαίνει ότι ο εγκέφαλός μας γίνεται πιο ευπροσάρμοστος στις αλλαγές.

ΤΟ ΤΑΚΤΙΚΟ ΣΕΞ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΥΞΗΣΕΙ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΕΝΔΟΡΦΙΝΩΝ, ΓΕΓΟΝΟΣ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΟΔΗΓΗΣΕΙ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΝΑ ΑΙΣΘΑΝΟΝΤΑΙ ΠΙΟ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΧΑΛΑΡΟΙ.

Τέλος, και το σεξ προσφέρει κάποια προστασία στον εγκέφαλο, αφού κατά τη διάρκειά του απελευθερώνονται οξυτοκίνη και βασοπρεσσίνη, που φαίνεται πως ενισχύουν τον δεσμό του ζευγαριού και την κοινωνική σύνδεση. «Οι ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί είναι ένας από τους πιο ισχυρούς προστατευτικούς παράγοντες κατά της κατάθλιψης, της γνωστικής έκπτωσης και της άνοιας. Από την άποψη της υγείας του εγκεφάλου, η κοινωνικότητα έχει σημασία» καταλήγει ο γιατρός.

Τελικά, τι να προτιμήσεις, ύπνο ή σεξ;

Γίνεται σαφές πως τόσο ο ύπνος όσο και το σεξ είναι πραγματικά ωφέλιμα τόσο για το σώμα όσο και για τον εγκέφαλο. Αν πρέπει κανείς να επιλέξει, ο Dr. Prior προτείνει πως λύση μπορεί να δώσει η πυραμίδα του Maslow. Τι είναι αυτό;

Ο Αμερικανός ψυχολόγος Abraham Maslow επινόησε το 1943 μια «πυραμίδα» βάσει της οποίας ιεραρχούνται οι ανθρώπινες ανάγκες, με τις πιο ζωτικές στη βάση – ο λόγος για τις κυρίαρχες φυσιολογικές ανάγκες, όπως το φαγητό, το νερό και ο ύπνος. Ακολουθούν στο επόμενο στάδιο οι ανάγκες ασφαλείας, έπειτα η αγάπη και το αίσθημα του ανήκειν, ενώ στην κορυφή βρίσκονται η αυτοεκτίμηση και τέλος η αυτοπραγμάτωση. Η θεωρία του Maslow, λοιπόν, λέει ότι δεν μπορούμε να φτάσουμε στο επόμενο βήμα της πυραμίδας αν δεν έχουμε κατακτήσει τα προηγούμενα βήματα.

Pexels Victoria Strelka

Με αυτό κατά νου, ο Dr. Prior λέει πως «ο ύπνος, κατά τη γνώμη μου, είναι κατά μία τάξη μεγέθους πιο σημαντικός από το σεξ. Ανήκει στις βασικές σωματικές ανάγκες, ενώ το σεξ στην κατηγορία «αγάπη και αίσθηση του ανήκειν». Αυτό μου λέει ότι ουσιαστικά είναι λογικό να δίνουμε προτεραιότητα στον ύπνο και στη συνέχεια να προσπαθούμε να βελτιώσουμε τη σεξουαλική μας ζωή».

Μαζί του συμφωνεί μεγάλη μερίδα ειδικών που υποστηρίζουν την αξία του ύπνου για την υγεία του εγκεφάλου, αλλά και τους άμεσους και έμμεσους κινδύνους της έλλειψής του.

«Το σεξ», καταλήγει ο Dr. Prior, «αν και εξαιρετικά ωφέλιμο, είναι κάτι πρόσθετο παρά απαραίτητο. Ενισχύει την ευεξία, υποστηρίζει τη συναισθηματική υγεία και μπορεί να βελτιώσει τον ύπνο, τη διάθεση και την κοινωνική σύνδεση. Δυστυχώς, όμως, το σεξ δεν μπορεί να αντισταθμίσει την έλλειψη ύπνου. Αν, λοιπόν, κανείς είναι αναγκασμένος να δώσει κάπου προτεραιότητα, ο ύπνος θα πρέπει να έρχεται πρώτος, κάθε φορά».

Με λίγα λόγια, ρεαλιστικά, μια ζωή χωρίς σεξ γίνεται –φυσικά με τις ανάλογες απώλειες για την ψυχική και σωματική υγεία– αλλά ύπνο δεν γίνεται.