ΕΧΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΛΙΓΗ «ΧΕΙΜΕΡΙΑ ΝΑΡΚΗ»

Το ένστικτο της «χειμερίας νάρκης» που διέπει μεγάλο μέρος του ζωικού βασιλείου αφορά σε μεγάλο βαθμό και τον άνθρωπο, λέει μία νευροεπιστήμονας, οπότε μη νιώθεις καθόλου άσχημα που τον χειμώνα θέλεις να μένεις μέσα και να χουχουλιάζεις.

Οι πιο κρύες μέρες του χειμώνα δημιουργούν στους περισσότερους από εμάς την ανάγκη να μένουμε περισσότερο στο σπίτι, χουχουλιάζοντας κάτω από τις ζεστές μας κουβερτούλες, ιδανικά μην κάνοντας τίποτα. Μήπως νιώθεις κι εσύ κάπως έτσι; Το ένστικτο της «χειμερίας νάρκης» που διέπει μεγάλο μέρος του ζωικού βασιλείου αφορά σε ένα ποσοστό και τον άνθρωπο.

Η οικολόγος Anna Champneys φέρνει ως παράδειγμα τους αρουραίους της Μογγολίας, που τους χειμερινούς μήνες «σχηματίζουν μικρές ομάδες περίπου τεσσάρων ατόμων και περνούν πολλές ημέρες μέσα στις μικρές φωλιές τους». Τα καναδικά κόκκινα φίδια «συγκεντρώνονται σε φωλιές-κοινόβια, συχνά κατά χιλιάδες». Όπως λέει η ίδια, το να συναθροίζονται και να χαλαρώνουν μαζί αυτά τα ζώα τα βοηθά να διατηρούν τη θερμοκρασία τους, να δένονται μεταξύ τους, να εντοπίζουν θηρευτές και να συγκεντρώνουν τους διατροφικούς πόρους τους.

Η ανθρώπινη φύση δεν διαφέρει πολύ από αυτό, υποστηρίζει η νευροεπιστήμονας Anne-Laure Le Cunff και εξηγεί πως μπορεί μεν να μας χωρίζουν εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης από τους αρουραίους και τα φίδια, όμως όλοι αυτοί οι αιώνες δεν είναι αρκετοί για να διαγράψουν εντελώς την αρχαία παρόρμηση να «μπούμε» κι εμείς σε χειμερία νάρκη.

«Μπαίνει ο χειμώνας και ξαφνικά νιώθεις την μπαταρία σου μισοάδεια, ενώ η λίστα με τις υποχρεώσεις σου παραμένει γεμάτη», εξηγεί. Σκέφτεσαι ότι απλά είναι κούραση ή βαρεμάρα, όμως «στην πραγματικότητα ο οργανισμός σου ανταποκρίνεται σε έναν βιολογικό ρυθμό που οι άνθρωποι ακολουθούν εδώ και αιώνες, ακόμα κι αν οι σύγχρονοι ρυθμοί ζωής καλπάζουν αμείλικτα».

Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι (όπως και ορισμένα ζώα) βιώνουμε εποχικές διακυμάνσεις στις ορμόνες, που μας κάνουν να νιώθουμε πιο νυσταγμένοι, πιο «βαριοί», πιο πεινασμένοι, αλλά και με μεγαλύτερη όρεξη για σεξ τους χειμερινούς μήνες. Όπως λέει ο ψυχολόγος Michael Varnum στο National Geographic, «κατά τη διάρκεια του χειμώνα το σώμα μας περνάει από έναν φυσικό εξελικτικό κύκλο... Αυτό αποτελεί μέρος κάποιου βαθύτερου, πιο ενστικτώδους προγραμματισμού. Υπάρχουν πολλές παραλληλίες με τη χειμερία νάρκη σε πολλά θηλαστικά».

iStock

Πώς να ανταπεξέλθεις στην ανάγκη για… χειμερία νάρκη ως εργαζόμενος άνθρωπος

Σίγουρα έχουν υπάρξει πρωινά που η ανάγκη σου να παραμείνεις κάτω από το πάπλωμα είναι τόση, ώστε σκέφτεσαι πολύ σοβαρά να καλέσεις το αφεντικό σου και να πεις «σόρι, σήμερα έχω πέσει σε χειμερία νάρκη». Καθώς όμως ελάχιστοι από εμάς έχουμε αυτή την πολυτέλεια, η Le Cunff προτείνει τουλάχιστον να σεβαστούμε τους εποχικούς ρυθμούς μας προσφέροντας περισσότερες ευκαιρίες στον οργανισμό μας για ξεκούραση. Όπως χαρακτηριστικά λέει, «ξεκούραση δεν σημαίνει οκνηρία. Είναι ένα πολύ ουσιαστικό μέρος του πώς εμείς οι άνθρωποι καταφέρνουμε να κάνουμε τόσα πολλά μέσα στο έτος».

ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΒΙΩΝΟΥΜΕ ΕΠΟΧΙΚΕΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΜΑΣ ΠΟΥ ΜΑΣ ΚΑΝΟΥΝ ΝΑ ΝΙΩΘΟΥΜΕ ΠΙΟ ΝΥΣΤΑΓΜΕΝΟΙ, ΠΙΟ «ΒΑΡΙΟΙ», ΠΙΟ ΠΕΙΝΑΣΜΕΝΟΙ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΜΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΟΡΕΞΗ ΓΙΑ ΣΕΞ ΤΟΥΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥΣ ΜΗΝΕΣ.

«Ο εγκέφαλός μας είναι απίστευτα δραστήριος κατά τη διάρκεια των περιόδων ανάπαυσης», εξηγεί η Le Cunff. «Τότε είναι που ενοποιεί τις αναμνήσεις, επεξεργάζεται τα συναισθήματα και επιδιορθώνει τις νευρικές οδούς που έχουν υποστεί βλάβη από το στρες. Αυτό που από έξω μοιάζει με ηρεμία είναι στην πραγματικότητα μια ζωτική μορφή εσωτερικής αποκατάστασης».

iStock

Δεν είναι τυχαίο που πολλοί ελεύθεροι επαγγελματίες, π.χ. συγγραφείς και καλλιτέχνες, σταματούν να δουλεύουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα μέσα στον χρόνο ώστε να μπορέσουν να αποδώσουν καλύτερα όταν θα έχουν ξανά ενέργεια και έμπνευση.

Αν δεν ανήκεις σε αυτή την κατηγορία εργαζομένων, δεν σημαίνει ότι δεν μπορείς κι εσύ να απολαύσεις την ανθρώπινη εκδοχή της χειμερίας νάρκης. Η νευροεπιστήμονας, μάλιστα, έχει τέσσερις προτάσεις να σου δώσει για να το καταφέρεις:

Δημιούργησε τη δική σου χειμωνιάτικη φωλιά

«Διαμόρφωσε μια γωνιά στο σπίτι σου αφιερωμένη στην ξεκούραση και την περισυλλογή: άνετα καθίσματα, καλός φωτισμός, μερικά βιβλία ή ένα ημερολόγιο, ίσως ακόμη και μια πινακίδα “απαγορεύονται τα τηλέφωνα”. Έχοντας έναν καθορισμένο χώρο στον οποίο μπορείς να αποσυρθείς εντελώς, διευκολύνεις την πραγματική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου σου», γράφει η Le Cunff.

Προσάρμοσε τον ρυθμό σου

«Κοίτα το ημερολόγιό σου και εντόπισε τι είναι πραγματικά απαραίτητο, σε αντίθεση με αυτό που κάνεις από συνήθεια. Οι πολύ κρύες μέρες είναι ιδανικές για να πεις όχι σε μη υποχρεωτικές δεσμεύσεις», συνεχίζει.

iStock

Επίλεξε δραστηριότητες που σε θρέφουν ως άνθρωπο

«Ασχολήσου με δραστηριότητες που απαιτούν παρουσία και όχι απόδοση», συμβουλεύει η Le Cunff. «Διάβασε χωρίς να κρατάς σημειώσεις, μαγείρεψε χωρίς συνταγές ή ασχολήσου με κάτι δημιουργικό χωρίς απαραίτητα τελικό στόχο. Αυτές οι δραστηριότητες βοηθούν το νευρικό σου σύστημα να μετατοπιστεί από τη λειτουργία συνεχούς παραγωγικότητας».

Δώσε προτεραιότητα στις ποιοτικές επαφές

Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων που σε θρέφουν ως άνθρωπο, προτίμησε να περνάς χρόνο και με άτομα που έχουν νόημα για εσένα. Όπως λέει και η Le Cunff, δεν χρειάζεται να λες ναι σε όλες τις κοινωνικές προσκλήσεις. «Αντί να επιβαρύνεσαι με πολλαπλές κοινωνικές υποχρεώσεις, επίλεξε πιο ουσιαστικές αλληλεπιδράσεις με λιγότερους ανθρώπους. Μαγείρεψε με ή για κάποιον, κάντε μεγαλύτερες συζητήσεις, κάλεσε μερικούς φίλους για ένα ήσυχο βράδυ». Χειμώνας είναι, θα περάσει!