ΠΩΣ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟ ΣΟΥ ΓΟΝΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ

Το να μιλήσεις με τον ηλικιωμένο σου γονιό για την υγεία, τις επιθυμίες του και τα όρια των ιατρικών παρεμβάσεων είναι πράξη φροντίδας και σεβασμού στην αυτονομία του. Δες πώς να ανοίξεις τη συζήτηση.

Υπάρχει σωστή στιγμή για να μιλήσει μια οικογένεια για το γήρας; Υπάρχει τρόπος τα παιδιά να μιλήσουν στους υπερήλικες γονείς για το τέλος της ζωής; Κάποιοι το ζουν, άλλοι το παρατηρούν ή απλώς διαβάζουν γι’ αυτό, και αν τους ρωτήσεις να σου περιγράψουν τη συνθήκη, θα μιλήσουν για εμπόδια και δισταγμούς ως προς τις ανοιχτές συζητήσεις.

Έρευνες για το θέμα δείχνουν ότι οι δυσκολίες συμπυκνώνονται σε διλήμματα. Από τη μία, νιώθουν ανάγκη για βεβαιότητα, οργάνωση και καθαρές αποφάσεις· από την άλλη, επιθυμούν να αποφύγουν το θέμα, έχουν άρνηση να μιλήσουν για όσα τους προκαλούν φόβο. Γονείς και παιδιά καλούνται να διαλέξουν ανάμεσα στη διατήρηση της υγείας και ζωής με κάθε διαθέσιμο ιατρικό μέσο, και στην προστασία της προσωπικότητας και της αξιοπρέπειας.

Για όλους τους παραπάνω λόγους, οι δύσκολες κουβέντες μετατίθενται διαρκώς μέχρι το αναπόφευκτο της κρίσιμης στιγμής, στην αίθουσα αναμονής ενός νοσοκομείου. Γηρίατροι και ειδικοί στη φροντίδα ηλικιωμένων συστήνουν οι δύσκολες συζητήσεις για ζητήματα ασθένειας και ζωής να γίνονται εγκαίρως, όσο ακόμα μπορούν τα πράγματα να ειπωθούν με ψυχραιμία.

Μάθε τι έχει αλλάξει στη ζωή τους

Ένας γιατρός που θα αναλάβει τον ηλικιωμένο γονιό στα επείγοντα, δεν βλέπει παρά ένα περιστατικό για το οποίο αγνοεί βασικές πληροφορίες. Στο σημείο εκείνο είναι τα παιδιά που θα πρέπει να καλύψουν τα κενά, γι’ αυτό και πρέπει να γνωρίζουν.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, θα πρέπει να να ρωτάς τους γονείς σου για την καθημερινότητά τους και ειδικά για θέματα κινητικότητας και μνήμης, όχι με ύφος ανακριτικό αλλά στρογγυλεμένα, με ερωτήσεις όπως: Μήπως άρχισε να δυσκολεύει η σκάλα;

Γηρίατροι και ειδικοί στη φροντίδα ηλικιωμένων συστήνουν οι δύσκολες συζητήσεις για ζητήματα ασθένειας και ζωής να γίνονται εγκαίρως, όσο ακόμα μπορούν τα πράγματα να λεχθούν με ψυχραιμία. Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Για περιπτώσεις που οι συζητήσεις δεν είναι εύκολες, παρατήρησε τους για ανησυχητικά σημάδια που αναφέρει το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης των ΗΠΑ:

• Αλλαγές στο σπίτι και στην καθημερινή λειτουργικότητα. Εξετάζεις αν μπορεί να μαγειρεύει με ασφάλεια, αν ντύνεται κατάλληλα για τον καιρό, αν το σπίτι είναι σχετικά καθαρό, αν έχει όλα τα φάρμακά του και αν τα λαμβάνει σωστά.
• Ενδείξεις ψυχολογικής επιβάρυνσης. Αλλαγές στη διάθεση, έντονη θλίψη, απόσυρση, αίσθημα απελπισίας ή δηλώσεις τύπου «δεν έχει νόημα να ζω» χρειάζονται προσοχή. Η κατάθλιψη στους ηλικιωμένους μπορεί να ξεγελάσει ως φυσικό στάδιο των γηρατειών.
• Γενικότερα προβλήματα υγείας. Σημαντική απώλεια ή αύξηση βάρους, κακή προσωπική υγιεινή, σύγχυση, πτώσεις, δυσκολία στο περπάτημα, κοινωνική απομόνωση ή έντονη μοναξιά αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια.
• Διαταραχές μνήμης και σκέψης. Είναι ΟΚ να ξεχνούν μικροπράγματα ή να τους διαφεύγει κάτι περιστασιακά και άλλο η επίμονη σύγχυση, τυχόν αλλαγές στην προσωπικότητα, η μειωμένη κρίση ή σοβαρή έκπτωση μνήμης – όλα ενδείξεις για αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.

Κράτησε ιατρικό ιστορικό

Ένας γιατρός που θα χρειαστεί να αξιολογήσει την κατάσταση του ηλικιωμένου γονιού στα επείγοντα θα χρειαστεί πληροφορίες όπως φαρμακευτικές αγωγές (συνταγογραφούμενα και μη), τυχόν συμπληρώματα και αλλεργίες, τα ονόματα και τηλέφωνα των γιατρών του και παλαιότερες επεμβάσεις. Φρόντισε να έχετε μιλήσει και μη διστάσεις να ζητήσεις από τον γονιό σου τις σχετικές πληροφορίες, φροντίζοντας η λίστα που θα τις καταχωρίσεις να είναι άμεσα διαθέσιμη, ως φωτογραφία στο κινητό και, οπωσδήποτε, ως αντίγραφο στο πορτοφόλι.

ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΛΥΝΟΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΜΕ ΜΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ. ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΥΠΟΜΟΝΗ, ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΑΠ' ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ.

Κατάλαβε τι έχει μεγαλύτερη σημασία για εκείνους

Ένα πρόβλημα υγείας επιβάλλει γρήγορες, συναισθηματικά φορτισμένες αποφάσεις. Οι οικογένειες που τα καταφέρνουν καλύτερα είναι όσες έχουν μιλήσει εκ των προτέρων για τις επιθυμίες και ανάγκες τους. Ρώτα τους γονείς σου τι τους δίνει χαρά, τι τους φοβίζει, ποιους συμβιβασμούς θα δέχονταν, π.χ. αν προτιμούν να τους βλέπει γιατρός στο σπίτι για να αποφύγουν μια μακρά νοσηλεία.

Συζητήστε για το πού και πώς θέλουν να ζουν

Πολλές νοσηλείες και εισαγωγές σε δομές φροντίδας συμβαίνουν επειδή το σπίτι δεν είναι πλέον λειτουργικό και ασφαλές για έναν ηλικιωμένο με προβλήματα και περιορισμούς. Πατάκια που γλιστράνε, ελλιπής φωτισμός, μπάνιο χωρίς ειδικές λαβές για να κρατιούνται, είναι κάποιες από τις μικρές λεπτομέρειες που μπορεί να αποδειχθούν μοιραίες όταν η ισορροπία και η όραση αρχίσουν να προδίδουν τον ηλικιωμένο γονιό.

Συζητήστε για παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να τους διευκολύνουν ως προς την αυτονομία τους, αν θα σκέφτονταν είτε τη μετακίνηση σε μικρότερο σπίτι ή σε μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων, είτε την πρόσληψη επαγγελματία γηροκόμου. Εν προκειμένω, λένε οι ειδικοί, θα πρέπει να βρεθεί η χρυσή τομή, αφού τα παιδιά προκρίνουν συνήθως την ασφάλεια των γονιών και οι δεύτεροι την ανεξαρτησία τους.

Μην ξεχνάς την κατανόηση

Η επίμονη άρνηση του γονιού να αφήσει το τιμόνι, να τον αναλάβει επαγγελματίας φροντιστής ή να κάνει μια εξέταση ρουτίνας μπορεί να βιώνεται ως απώλεια της ανεξαρτησίας, που θέλει χρόνο για την αποδεχθεί. Ελάχιστα ζητήματα λύνονται μόνο με μία συζήτηση. Χρειάζεται υπομονή, συνεργασία και συμμετοχή απ' όλα τα μέλη της οικογένειας.