ΤΙ ΔΕΙΧΝΕΙ ΤΟ ΣΤΟΜΑ ΣΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΟΥ;

Τι μπορεί να δείξει μία στοματολογική εξέταση για τη συνολική μας υγεία; Τι προβλήματα υγείας αποτυπώνονται στη γλώσσα μας; Ποια σημάδια στο στόμα δεν πρέπει να αγνοούμε; Μία συνέντευξη με τη στοματολόγο Ελένη Γκάγκαρη λύνει όλες μας τις απορίες.

Αρκεί να ανοίξεις το στόμα σου και να αποκαλυφθούν αλήθειες για την υγεία σου; Δίνει το στόμα σημάδια ασθενειών; Μπορεί πράγματι να λειτουργήσει ως ένα διαγνωστικό εργαλείο της υγείας μας; Αν τα παραπάνω σε παραπέμπουν σε μάγισσες και χαρτορίχτρες που «διαβάζουν» τη γυάλινη σφαίρα τους, το κατακάθι του καφέ σου ή –στην προκειμένη περίπτωση– το στόμα σου, καιρός να αναθεωρήσεις.

Η Ελένη Γκάγκαρη είναι στοματολόγος με σπουδές στην Οδοντιατρική Σχολή του Harvard, Επίκουρη Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ και υπεύθυνη του Στοματολογικού Ιατρείου στην Α' Πανεπιστημιακή Κλινική Δερματολογίας στο Νοσοκομείο Ανδρέας Συγγρός. Με όλους αυτούς του τίτλους, αντιλαμβάνομαι ότι όσα ισχυρίζεται ότι αποκαλύπτει η γλώσσα μας και γενικά η στοματική μας κοιλότητα, προφανώς είναι βασισμένα σε αδιάσειστα επιστημονικά στοιχεία.

Τη συναντάω από κοντά ένα μεσημέρι – βρίσκει λίγο χρόνο ανάμεσα στα ραντεβού με τους ασθενείς της. Τη ρωτάω αν θέλει να πιει κάτι. Ζητάει νερό. «Για να είναι υγιές ένα στόμα χρειάζεται να είναι ενυδατωμένο», μου εξηγεί.

Η κουβέντα μας ξεκινάει και εγώ εντυπωσιάζομαι όταν μαθαίνω ότι ο/η στοματολόγος μπορεί να διαγνώσει σακχαρώδη διαβήτη ή νόσο του Crohn, ότι το στόμα μπορεί να δείξει την εξάντληση και το στρες μας, ότι η γλώσσα μας μαρτυρά όχι μόνο ότι καπνίζουμε, αλλά και το πόσα τσιγάρα κάνουμε. Η κα Γκάγκαρη αισθάνεται πολλές φορές ότι παίζει τον ρόλο του Dr. House – μετά τη συζήτησή μας δεν μου φαίνεται καθόλου, μα καθόλου περίεργο.

Η Ελένη Γκάγκαρη είναι στοματολόγος με σπουδές στην Οδοντιατρική Σχολή του Harvard, Επίκουρη Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ και υπεύθυνη του Στοματολογικού Ιατρείου στην Α' Πανεπιστημιακή Κλινική Δερματολογίας στο Νοσοκομείο Ανδρέας Συγγρός.

– Βλέποντας κάποιον για πρώτη φορά, τι μπορεί ένας/μία στοματολόγος να καταλάβει για την υγεία του απλώς κοιτάζοντας το στόμα του;

Το στόμα είναι ο καθρέφτης της συστηματικής μας υγείας. Υπάρχουν προβλήματα που αφορούν μόνο το στόμα, δηλαδή είναι τοπικά, και υπάρχουν και στοματικές εκδηλώσεις συστηματικών νοσημάτων, δηλαδή κάτι συμβαίνει στον υπόλοιπο οργανισμό και το στόμα σού δίνει μία ένδειξη, πολλές φορές πρώιμη. Το στόμα αποτελεί πολύτιμο διαγνωστικό στοιχείο, γι’ αυτό και είναι κάτι που το διδάσκονται και άλλες ειδικότητες. Ανοίξτε το στόμα του ανθρώπου να δείτε τι γίνεται – είναι φοβερό!

– Ένας/μία παθολόγος δηλαδή μπορεί να πάρει σημαντικές πληροφορίες για τον/την ασθενή του από το στόμα του/της;

Μπορώ να σας μετρήσω στα δάχτυλα του ενός χεριού τους παθολόγους που ασχολούνται με το στόμα, αλλά αυτοί που ασχολούνται έχουν κερδίσει πολλά διαγνωστικά πράγματα για τους ασθενείς τους. Ένα κλασικό παράδειγμα είναι ότι από το στόμα μπορείς να διαγνώσεις σακχαρώδη διαβήτη. Η ανεβασμένη γλυκόζη του ορού, η γλυκοζυλιωμένη δηλαδή που έχει ξεφύγει, έχει δημιουργήσει συνθήκες για διαφορετικά πράγματα στο στόμα.

– Ποιο είναι το πιο συχνό σημάδι στο στόμα που συχνά αγνοούμε, ενώ δεν θα έπρεπε;

Το πιο ανησυχητικό, αν και δεν είναι συχνό, είναι μια πληγή στο στόμα που δεν κλείνει για παραπάνω από έναν μήνα – τότε μπορεί να μιλάμε για καρκίνο. Πράγματα που αυξομειώνονται σε ένταση, δηλαδή δημιουργούν ένα πρόβλημα στον ασθενή, πάνε και έρχονται, αλλά δεν φεύγουν ποτέ τελείως, είναι σημαντικό να τα βλέπουμε, επειδή υπάρχουν πολλά χρόνια νοσήματα στο στόμα που εμφανίζονται μ’ αυτήν την εικόνα.

Ένα πολύ κοινό νόσημα στο στόμα, που δεν έχει καμία κλινική εικόνα, είναι η καυσαλγία –το λεγόμενο burning mouth syndrome–, όπου ο ασθενής έχει μονίμως ένα στόμα που καίει. Πρόκειται για μία περιφερική νευροπάθεια και παραπέμπει σε ψυχολογικό ή ψυχιατρικό πρόβλημα – μπορεί να είναι μια απλή εκδήλωση κούρασης, αλλά μπορεί να είναι και μια εκδήλωση κρυμμένης κατάθλιψης. Αυτό είναι ένα κοινό σύμπτωμα που το αναφέρουν οι ασθενείς και πολλές φορές οι γιατροί το παραγνωρίζουν και δίνουν στα τυφλά αντιβίωση ή κάποια άλλη αγωγή, χωρίς να κοιτάξουν καν το στόμα.

– Αναφέρατε ότι η κούραση μπορεί να εκδηλωθεί με κάποιους τρόπους στο στόμα. Το στόμα μπορεί να δείξει και το στρες;

Ναι, σαφώς. Το στόμα μπορεί με δυσαισθησία, με διαταραγμένη δηλαδή αισθητικότητα, να δείξει δύο πράγματα: ψυχική κόπωση και πνευματική κόπωση, καθώς και τον συνδυασμό τους. Συνήθως οι ασθενείς αναφέρουν ξηροστομία, διαταραγμένη αισθητικότητα (μπορεί ο/η ασθενής να πει: «Έχω μια πικρίλα στο στόμα» ή «Το στόμα μου είναι στυφό») και καυσαλγία (κάψιμο και τσούξιμο).

Η στοματολογική εξέταση δεν δείχνει τίποτα – αυτό δεν σημαίνει ότι ασθενής δεν πάσχει. Σημαίνει απλά ότι ο τρόπος που βιώνει το σωματικό ή ψυχολογικό στρες (π.χ. είναι άυπνος)  είναι μέσα από τις νευρικές απολήξεις του στόματος. Έτσι, διαταράσσεται η γεύση. Επίσης, διαταράσσεται η παραγωγή σάλιου – είναι αυτό που λέει ο λαός: «Ξεράθηκε το στόμα μου από την αγωνία μου».

Επίσης, ο ασθενής συνήθως είναι σε θέση να συνδέσει αυτά τα συμπτώματα με κάποια συγκεκριμένη ώρα της μέρας ή κάποια συνήθειά του (π.χ. «το παθαίνω όταν ψάχνω να παρκάρω πολλή ώρα» ή «έχω βιώσει πρόσφατα μια έντονη απώλεια» ή πολύ απλά «πέρασα Covid-19»).

– Τα ματωμένα ούλα είναι ένα αθώο σύμπτωμα;

Όταν έχουμε ούλα που ματώνουν αρχίζουμε από τον οδοντίατρο και, αν ο οδοντίατρος το κρίνει, παραπέμπει σε περιοδοντολόγο, γιατί το αίμα συνήθως οφείλεται σε ουλίτιδα ή περιοδοντίτιδα. Σε μένα θα έρθει ένας ασθενής, ο οποίος θα παραπεμφθεί από τον οδοντίατρο ή από τον περιοδοντολόγο με το εξής σχόλιο: Άριστη στοματική υγιεινή, τέλειος καθαρισμός, τα ούλα εξακολουθούν να ματώνουν.

Σε αυτές τις περιπτώσεις συνήθως έχουμε μια κατάσταση που λέγεται αποφλοιωτική ουλίτιδα, δηλαδή ούλα που ξεφλουδίζουν, το οποίο οφείλεται συνήθως σε ένα χρόνιο ήπιο αυτοάνοσο νόσημα. Το σημαντικό είναι να πηγαίνουμε συχνά στον οδοντίατρο, ο οποίος θα μας παραπέμψει στον στοματολόγο όταν το κρίνει απαραίτητο.

– Άρα στον/στη στοματολόγο παραπέμπει ο/η οδοντίατρος;

Τρεις είναι οι κύριες ειδικότητες που παραπέμπουν σε στοματολόγο: οδοντίατρος ωτορινολαρυγγολόγος, δερματολόγος – αυτές είναι οι ειδικότητες που βλέπουν πιο συχνά το στόμα, τουλάχιστον στην Ελλάδα. Και ο ειδικός παθολόγος ενδεχομένως. Κάποιες φορές ο ασθενής έρχεται και μόνος του, γιατί απλά δεν βρίσκει λύση στο πρόβλημά του.

– Η κακοσμία του στόματος πότε αποτελεί ένδειξη προβλήματος;

Και πάλι απευθυνόμαστε αρχικά στον περιοδοντολόγο. Πολύ επιβαρυντικό είναι το κάπνισμα – αν δεν θέλουμε να μυρίζει το στόμα μας, πρέπει να σβήσουμε το τσιγάρο. Το κάπνισμα ξεραίνει το στόμα, και ό,τι ξεραίνει το στόμα, το κάνει να μυρίζει. Η κακοσμία 9 στις 10 φορές δεν είναι πρόβλημα που δηλώνει κάτι άλλο εσωτερικό, είναι πρόβλημα τοπικό.

Πολλές φορές είναι και πρόβλημα… συμπεριφοράς. Τι εννοώ με αυτό; Έχω δει περιπτώσεις που ο ασθενής παραπονιέται για κακοσμία, ενώ εγώ δεν τη διαπιστώνω. Και όταν ρωτάω «Πώς την έχετε διαπιστώσει την κακοσμία;» η απάντηση είναι ότι το έχει πει στον ασθενή κάποιος κοντινός του άνθρωπος, αλλά όχι με αθώα κίνητρα – μπορεί να σημαίνει «Δεν σε αγαπάω πια, έχω αρνητικά συναισθήματα, μυρίζει το στόμα σου». Σε κάθε περίπτωση, δεν ισχύει το ότι έχουμε κάποιο πρόβλημα στο στομάχι που δημιουργεί την κακοσμία, πρόκειται για πρόβλημα τοπικό.

– Οι άφθες στο στόμα πρέπει να μας ανησυχούν;

Όταν ο ασθενής χρησιμοποιεί τη λέξη «άφθες» δεν ξέρεις ακριβώς σε τι αναφέρεται. Πρόκειται για έναν ασθενή με πληγές που πονάνε και τον προειδοποιούν, και το επικοινωνεί στον γιατρό του λέγοντας «άφθες». Μου έχει τύχει να μου αναφέρουν ως «άφθες» τα πάντα – από πομφολυγώδες αυτοάνοσο νόσημα μέχρι νόσο του Crohn.

Η δουλειά η δική μου είναι να κάνω διαφορική διάγνωση, από την πιο κοινή αιτία μέχρι τη λιγότερο κοινή – αυτό είναι το πιο δύσκολο κομμάτι. Μετά, τα πράγματα είναι απλά. Θα κάνεις κλινικό έλεγχο ή κλινική θεραπεία, ή θα κάνεις εργαστηριακό έλεγχο ή βιοψία. Πολλές από τις διαγνώσεις απαιτούν να γίνει βιοψία για να έχεις μια ιστολογική επιβεβαίωση της διάγνωσης. Άλλες απαιτούν εργαστηριακό έλεγχο για να το επιβεβαιώσει. Για παράδειγμα, ένα σπάνιο περιστατικό μου: ένας ασθενής είχε έρθει στο ιατρείο με θρομβοκυτταροπενία (πολύ πεσμένα αιμοπετάλια). Εκεί, δεν χρειαζόταν βιοψία, αλλά αιματολογικός έλεγχος και άμεση παραπομπή σε αιματολόγο.

O/H ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΞΕΡΕΙ ΒΛΕΠΟΝΤΑΣ ΤΟ ΣΤΟΜΑ ΜΑΣ, ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΑΝ ΚΑΠΝΙΖΟΥΜΕ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΟΣΑ ΤΣΙΓΑΡΑ ΚΑΝΟΥΜΕ.

– Πώς έφτασε σε εσάς αυτός ο ασθενής;

Νιώθω κάποιες φορές σαν τον Δρ. House! Η στοματολογία είναι η γέφυρα πολλών ειδικοτήτων. Ο συγκεκριμένος ασθενής ήρθε σε μένα, επειδή δεν είχε βρει λύση, και κάποιος γιατρός τον παρέπεμψε τελικά σε στοματολόγο.

– Η γλώσσα τι αποκαλύπτει για την υγεία μας;

Πάρα πολλά. Καταρχάς να πούμε ότι η γλώσσα μας δεν παραμένει η ίδια κατά τη διάρκεια της ημέρας, κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, του μήνα ή της ζωής μας. Η γλώσσα καλύπτεται από θηλές, το μήκος των θηλών κυμαίνεται ανάλογα με την υγεία μας και με τις συνήθειές μας (π.χ. αν είμαστε καπνιστές ή όχι). Ουσιαστικά, δείξε μου η γλώσσα σου, να σου πω ποιος είσαι! Μπορώ να ξέρω αν ένας άνθρωπος καπνίζει, κοιτάζοντας απλώς το στόμα του – λόγω εμπειρίας μπορώ να πω και πόσα τσιγάρα κάνει!

Η γλώσσα μας μπορεί να μας πει αν είμαστε αναιμικοί, αν χρησιμοποιούμε πολλά προϊόντα στοματικής υγιεινής, αν έχουμε κολλήσει ένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα.

Επίσης, η γλώσσα που ανησυχεί τον ασθενή είναι η γλώσσα που λιγότερο θα πρέπει να τον ανησυχεί. Ένα παράδειγμα τέτοιας αθώας πάθησης είναι η λεγόμενη «γεωγραφική γλώσσα» πάνω στην οποία σχηματίζονται διάφορα κυκλάκια και περίεργα σχήματα – είναι τελείως αθώα και πολύ κοινή στους Έλληνες.

Τα πράγματα που θα έπρεπε να μας ανησυχούν, συνήθως δεν πονάνε, όπως ο καρκίνος του στόματος, ο οποίος «αγαπάει» σε ποσοστό 50% τη γλώσσα και ειδικά το αριστερό πλάγιο χείλος της γλώσσας. Επειδή όμως είναι σιωπηλός, μπορεί να έχεις μια πληγή στην γλώσσα και να μην σε προειδοποιεί, παρά μόνο όταν έχει μεγαλώσει αρκετά.

– Οι σχισμές στη γλώσσα τι δείχνουν;

Πρόκειται για συνδυασμό της γεωγραφικής με την αυλακωτή γλώσσα. Οι αυλακώσεις στη γλώσσα, άλλες φορές είναι πιο έντονες, άλλες λιγότερο έντονες, δεν είναι πραγματικές πληγές – πρόκειται για ιδιοσυγκρασιακή παραλλαγή, όπως το να έχει κανείς καφέ ή μπλε μάτια.

Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΣΤΟΜΑΤΟΣ «ΑΓΑΠΑΕΙ» ΣΕ ΠΟΣΟΣΤΟ 50% ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΕΡΟ ΠΛΑΓΙΟ ΧΕΙΛΟΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ.

– Το χρώμα της γλώσσας τι δηλώνει;

Το μήκος των θηλών στη ράχη της γλώσσας καθορίζει το χρώμα. Όταν έχουμε μακριές τις θηλές, έχουμε κερατίνη και η γλώσσα φαίνεται άσπρη. Όταν έχουμε κοντές τις θηλές, φαίνεται πιο ροζ. Όταν δεν έχουμε καθόλου θηλές ή υπάρχει ατροφία των θηλών, η γλώσσα φαίνεται κόκκινη. Η κόκκινη γλώσσα με τέλεια ατροφία των θηλών υποδηλώνει κάποιο νόσημα συνήθως αιματολογικό (π.χ. αναιμία) ή μυκητίαση.

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ. ΤΟ 85% ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΣΤΟΜΑΤΟΣ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ ΣΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ.

– Το ειδικό εργαλείο που χρησιμοποιεί αρκετός κόσμος για να καθαρίσει τη γλώσσα του από τις τοξίνες, έχει νόημα;

Όταν έχουμε κακοσμία παρόλο που βουρτσίζουμε καθημερινά τα δόντια μας, το επόμενο βήμα είναι να βουρτσίσουμε τη γλώσσα μας, γιατί αυτή είναι μια εστία μικροβίων. Χωρίς όμως οδοντόκρεμα, γιατί η οδοντόκρεμα προκαλεί την επιμήκυνση των θηλών. Όλα τα χημικά ερεθίσματα κάνουν τις θηλές να μακραίνουν και να δείχνουν πιο άσπρες. Εάν αποχρωματισμούν από μικροβιακό πληθυσμό, έχουμε την περίφημη τριχωτή γλώσσα.

Πολλοί θεωρούν ότι αυτό είναι μυκητίαση, ενώ δεν ισχύει. Αν δώσεις αντιμυκητιασικά στον ασθενή, το μόνο που θα καταφέρεις είναι να μακρύνουν οι θηλές περισσότερο. Όσο πιο άσπρη βλέπει τη γλώσσα του ο ασθενής, τόσο πιο πολύ  ανησυχεί και τη βουρτσίζει περισσότερο, οπότε δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος.

Όσο για το ότι το βούρτσισμα της γλώσσας διώχνει τις τοξίνες, αυτό δεν ισχύει. Δεν υπάρχουν τοξίνες στη γλώσσα. Το στόμα είναι από τις προστατευμένες περιοχές του ανθρώπινου σώματος.

Συνήθως ρωτάω τους φοιτητές μου; «Το στόμα σας είναι ανοιχτό, σωστά; Ναι. Είστε υγιείς; Ναι. Δεν θα έπρεπε να είστε άρρωστοι αφού έχετε μια ανοιχτή κοιλότητα που επικοινωνεί με τον οργανισμό σας; Το στόμα σας το ανοίγετε συνέχεια – τρώτε, πίνετε, μιλάτε. Ό,τι μπαίνει, πάει κατευθείαν στον γαστρεντερικό σας. Γιατί δεν νοσείτε;» Η αλήθεια είναι ότι το στόμα είναι πολύ δύσκολο να αρρωστήσει. Είναι προικισμένο με μια ανταγωνιστική μικροβιακή χλωρίδα, την οποία δεν πρέπει να διαταράσσουμε (να ακούμε τους λοιμωξιολόγους που λένε «μη χρησιμοποιείτε αντισηπτικά»).

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΤΟΞΙΝΕΣ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ. ΤΟ ΣΤΟΜΑ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ.

Το σάλιο προσφέρει τέλεια επούλωση και ελαστικότητα στον βλεννογόνο και έχει μία δομή που είναι διαφοροποιημένη από αυτήν του δέρματος, παρότι πρόκειται για ίδιους ιστούς, έτσι ώστε να έχουμε ένα πολύ ωραίο υγρό ελαστικό λάτεξ, το οποίο επουλώνεται σε χρόνo dt σε σχέση με το δέρμα, και δεν αφήνει ουλές. Καλό είναι να μην το πειράζουμε όταν είναι υγιές, γιατί από μόνο του λειτουργεί μια χαρά.

Στα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα είναι πολύ πιο δύσκολο για το ίδιο νόσημα να κολλήσει στο στόμα από ότι στη γενετική περιοχή. Το στόμα είναι ένα θεματοφυλάκιο της υγείας μας– προειδοποιεί το σώμα, τον γιατρό και προστατεύει.

– Ποια σημάδια δεν πρέπει να αγνοήσουμε και επιβάλλεται να πάμε άμεσα σε ειδικό;

Όπως είπαμε και παραπάνω, μια πληγή που δεν κλείνει για πάνω από έναν μήνα ή μια κατάσταση επώδυνη στο στόμα, η οποία παρά το γεγονός ότι κάποτε πονάει λιγότερο, κάποτε περισσότερο, δεν φεύγει ποτέ. Πρέπει να καταλάβουμε ότι κάποιες συνήθειές μας βλάπτουν το στόμα μας απερίγραπτα πολύ, όπως το κάπνισμα. Δεν υπάρχει χειρότερος εχθρός για την στοματική υγεία από το κάπνισμα – και στο οδοντιατρικό επίπεδο και στο θέμα του καρκίνου. Το 85% του καρκίνου του στόματος οφείλεται στο κάπνισμα.

Τα υπόλοιπα σημάδια στο στόμα μας που χρίζουν ιατρικής αξιολόγησης είναι συνήθως σιωπηλά, όπως μια προκαρκινική βλάβη η οποία αποτυπώνεται στο στόμα με μια λευκή πλάκα, η οποία δεν πονάει και δεν μας ενοχλεί. Εμείς δεν θα τη δούμε, ούτε θα την καταλάβουμε, γι’ αυτό και είναι πολύ σημαντικές οι συχνές επισκέψεις στον οδοντίατρο. Οι οδοντίατροι στην Ελλάδα είναι ευαισθητοποιημένοι στο θέμα αυτό, σε σχέση με άλλες χώρες.

– Συνδέεται η στοματική υγεία με την καρδιά ή με διαβήτη;

Προκαλώ τους φοιτητές μου είναι να μου πουν ένα σύστημα του σώματος, το οποίο δεν έχει εκδήλωση στο στόμα. Δεν υπάρχει ούτε ένα! Στον σακχαρώδη διαβήτη είναι εύκολο να το δούμε, γιατί προκαλεί μια ανωμαλία σε κύτταρα του ανοσοποιητικού και έτσι έχουμε ευκαιριακές λοιμώξεις, όπως η καντιντίαση, και παρουσιάζεται ξηροστομία.

Καρδιολογικά τώρα, μια ένδειξη στο στόμα αν δεν συνδέεται απευθείας με την πάθηση, συνδέεται σίγουρα με τη φαρμακευτική αγωγή για την πάθηση. Για παράδειγμα, αν κάποιος παίρνει αντιυπερτασικά, μπορεί να έχει ομαλό λειχήνα στο στόμα.

Επίσης παραγνωρισμένες, αλλά πολύ συχνές, είναι οι αλλεργίες στο στόμα, οι υπερευαισθησίες – σε οδοντόκρεμες, σε προϊόντα στοματικής υγιεινής, στα ομοιοπαθητικά. Θα φανταζόσασταν ότι μπορεί κανείς να κάνει μια αντίδραση υπερευαισθησίας σε βάμμα από πρόπολη; Πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας ότι το φυτικό, φυσικό, ομοιοπαθητικό δεν σημαίνει και υποαλλεργικό. Έχω δει αντιδράσεις σε οδοντόκρεμες πολλές φορές, που μιμούνται άλλα νοσήματα.

– Αναφερθήκατε στο τσιγάρο. Τι ισχύει για τον καφέ και το αλκοόλ; Επηρεάζουν τη στοματική μας υγεία;

Ο καφές καθόλου, εκτός από τη χρωστική του που «βάφει» τα δόντια. Το αλκοόλ αφυδατώνει το στόμα, είναι συμπαράγοντας στον καρκίνο μόνο όταν ο ασθενής είναι βαρύς καπνιστής. Από μόνο του για να κάνει καρκίνο στο στόμα πρέπει κανείς να είναι κανείς βαρύς αλκοολικός.

– Αναφέρατε διάφορα πράγματα που μπορεί να προκαλέσουν αλλεργίες. Το στοματικό διάλυμα, για παράδειγμα, είναι κάτι που πρέπει να χρησιμοποιείται από όλους;

Για μένα δεν έχει καμία χρήση. Το στοματικό διάλυμα ερεθίζει τον βλεννογόνο του στόματος και τον αφυδατώνει. Η μόνη ένδειξη είναι ότι όταν ο ασθενής έχει κάνει ένα περιοδοντικό χειρουργείο και του δίνουν διάλυμα με χλωρεξιδίνη που ελέγχει την πλάκα.

– Τα προϊόντα λεύκανσης είναι ασφαλή;

Ναι. Ένα προϊόν λεύκανσης, το μόνο που μπορεί να κάνει είναι ένα τοπικό έγκαυμα αν βγει λίγο έξω από το μασελάκι. Οποιοσδήποτε τέτοιος τραυματισμός στο στόμα, όμως, αν είναι περιορισμένος, έχει μια επούλωση 2-3 εβδομάδων, η οποία οφείλεται στο γεγονός ότι η επουλωτική ικανότητα του βλεννογόνου είναι τεράστια.

– Ποιες είναι οι πιο απλές συνήθειες που χρειάζεται να υιοθετήσουμε για να διατηρήσουμε το στόμα μας υγιές;

Πολύ σημαντική είναι η ενυδάτωση. Ένας άνθρωπος που πίνει αρκετό νερό έχει ένα στόμα με σάλιο το οποίο είναι υγιέστατο. Ένα στόμα με ξηροστομία θα νοσεί σίγουρα περισσότερο. Επίσης, χρειάζεται πολύ καλή στοματική υγιεινή – βούρτσισμα και χρήση νήματος.

– Υπάρχει ένα πράγμα που αν αλλάζαμε όλοι, θα βλέπαμε τεράστια διαφορά στη στοματική μας υγεία;

Η συνήθεια που πρέπει να αποφεύγουμε είναι το κάπνισμα. Ξέρω, ακούγομαι σαν γραμμόφωνο που λέει τα ίδια και τα ίδια, αλλά το κάπνισμα δεν κάνει καλό.