ΤΑ 5 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟΥ ΨΕΥΤΗ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ

Ο παθολογικός ψεύτης δεν έχει στρατηγική ούτε σκοπό. Βιώνει μια κατάσταση με την οποία και ο ίδιος δυσφορεί, ενώ είναι εύκολο να αποκαλυφθεί αν παρατηρήσεις τα σημάδια.

Μικρά ή μεγαλύτερα ψέματα όλοι μας θα πούμε κάποια στιγμή και τις περισσότερες φορές έχουμε λόγο που το κάνουμε: κάτι θέλουμε να αποφύγουμε. Είτε θέλουμε να «γλιτώσουμε» κάτι, είτε ελπίζουμε έτσι να μην πληγώσουμε κάποιον. Μπορεί αυτό να μη συνάδει με τους θρησκευτικούς κανόνες της ηθικής, όμως στο κοινωνικό πλαίσιο είναι μια πραγματικότητα κάπως αποδεκτή, εφόσον με το ψέμα μας δεν βλάπτουμε κάποιον. Βέβαια, έχει μεγάλη διαφορά από το να είναι κανείς παθολογικός ψεύτης.

Ο παθολογικός ψεύτης δεν λέει ψέματα επειδή έχει κάποιον λόγο, αλλά επειδή νιώθει την ανάγκη να το κάνει. Ο ψυχίατρος Αριστοτέλης Βάθης σημειώνει ότι ένα τέτοιο άτομο δεν μπορεί να σταματήσει να λέει ψέματα, ακόμα κι αν αυτό του προκαλεί ψυχολογικό στρες, το βάζει σε κίνδυνο, του προκαλεί προβλήματα στις σχέσεις ή στη δουλειά του.

Τονίζει ότι «το να είναι κάποιος παθολογικός ψεύτης δεν αποτελεί από μόνο του μια διάγνωση ψυχικής διαταραχής. Δεν υπάρχει στα διαγνωστικά κριτήρια DSM-5 των διαταραχών ψυχικής υγείας. Ωστόσο, είναι μια καθιερωμένη έννοια στην ψυχολογία. Τα παθολογικά ψέματα έχουν σχέση με διαταραγμένα μοτίβα σκέψης και πεποιθήσεων. Ο όρος "παθολογικά" δείχνει ότι υπάρχει μια υποκείμενη παθολογία ή μια νόσος. Ως εκ τούτου τα σημάδια των παθολογικών ψεμάτων έχουν σχέση με πολλά υποκείμενα θέματα ψυχικής υγείας».

Ο ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟΣ ΨΕΥΤΗΣ ΔΕΝ ΛΕΕΙ ΨΕΜΑΤΑ ΕΠΕΙΔΗ ΕΧΕΙ ΚΑΠΟΙΟΝ ΣΚΟΠΟ, ΑΛΛΑ ΕΠΕΙΔΗ ΝΙΩΘΕΙ ΒΑΘΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΝΑ ΤΟ ΚΑΝΕΙ.

Με λίγα λόγια, ένας παθολογικός ψεύτης δεν προσπαθεί να σου κάνει κακό, ίσως μάλιστα κάνει περισσότερο κακό στον εαυτό του. Πρόκειται, όμως, για ένα άτομο που χρειάζεται ψυχολογική στήριξη. Γι’ αυτό έχει νόημα αν υποψιάζεσαι ότι υπάρχει ένα τέτοιο άτομο στη ζωή σου, να μπορείς να αναγνωρίσεις τα σημάδια. Η ψυχίατρος Dr. Christina Ni αναφέρει σε άρθρο τα πιο χαρακτηριστικά.

5 σαφή χαρακτηριστικά του παθολογικού ψεύτη

Τα ψέματα είναι συστηματικά και ψυχαναγκαστικά

Ο παθολογικός ψεύτης δεν θα πει ένα μικρό, λευκό ψέμα μία στο τόσο. Το άτομο αυτό μπορεί να πει 9 με 10 ψέματα ανά ημέρα και συνήθως δεν θα το κάνει σκόπιμα, παρά αυτόματα, σαν αντανακλαστική αντίδραση.

Ο παθολογικός ψεύτης θα πει ψέματα για κάθε κατάσταση και θέμα

Κανείς δεν γίνεται παθολογικός ψεύτης όταν λέει ένα συγκεκριμένο ψέμα, για μια συγκεκριμένη κατάσταση, π.χ. για την ηλικία του ή για το πόσα χρήματα βγάζει. Το άτομο με αυτή τη διαταραχή θα την εκδηλώνει χρόνια, σχεδόν σε κάθε κατάσταση, σχέση ή θέμα. Θα λέει ψέματα στους συναδέλφους, στην οικογένεια, σε κοινωνικές συναθροίσεις, σε άγνωστα άτομα που συναντά τυχαία. Κι αν εύλογα αναρωτιέσαι γιατί…

Δεν έχει ένα σαφές κίνητρο

Φαντάζεται κανείς ότι αυτή η συμπεριφορά υποκρύπτει την ανάγκη για προσοχή, για ισχύ ή για κάποιο προσωπικό κέρδος. Όμως, «σε αντίθεση με το στρατηγικό ψέμα που εξυπηρετεί κάποιον σκοπό, π.χ. το να γλιτώσει κανείς μια επίπτωση ή να κερδίσει κάτι, το παθολογικό ψέμα δεν έχει κάποιο εμφανές όφελος», εξηγεί η Dr. Ni.

Για την ακρίβεια, η έρευνα δείχνει ότι οι παθολογικοί ψεύτες συνήθως δεν συνειδητοποιούν ότι λένε ψέματα.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

«Ενδεχομένως η παθολογία αυτή να κρύβει μια ανάγκη να νιώσει το άτομο αποδοχή, ότι κάτι αξίζει ή ότι έχει κάποιον έλεγχο. Μπορεί, λοιπόν, όταν συνάδελφοι λένε για μια σειρά που βλέπουν να υποκρίνεται ότι τη βλέπει κι εκείνο ή όταν η παρέα δηλώνει ότι δεν τρώει ένα φαγητό να συμφωνεί, ενώ το τρώει. Δεν έχει σκοπό, δηλαδή, να βλάψει κάποιον με τα ψέματά του. Μάλιστα, βυθίζεται τόσο πολύ σε αυτά, που ενίοτε πραγματικά τα πιστεύει», λέει η Dr. Ni, η οποία αναφέρει ότι ενδεχομένως πρόκειται για μια συμπεριφορά που έχει «κληρονομήσει» από τους γονείς, ωστόσο χρειάζεται περισσότερη έρευνα πάνω σε αυτή την υπόθεση.

Κατασκευάζει ψέματα απλά, που αποκαλύπτονται εύκολα

Καθώς πρόκειται για μια καθημερινή του συνήθεια, ο παθολογικός ψεύτης δεν είναι αυτό που λέμε «καλός» ψεύτης, σε αντίθεση με ένα πολύ χειριστικό άτομο που θα κατασκευάσει περίτεχνα ένα ψέμα. Επειδή λέει συνέχεια ψέματα, το περιβάλλον του μπορεί εύκολα να τα καταλάβει. Μπορεί π.χ. να καυχιέται ότι έτρεξε στον Μαραθώνιο ή να δίνει διαφορετικές εκδοχές της ίδιας ιστορίας σε άτομα που ξέρει ότι μιλούν μεταξύ τους.

Ενοχλείται και ο ίδιος από την παθολογία του

Ο παθολογικός ψεύτης δεν είναι ικανοποιημένος με το γεγονός ότι διαρκώς εξαπατά τους άλλους. Η έρευνα δείχνει ότι τα άτομα με αυτό το χαρακτηριστικό νιώθουν άσχημα για τα ψέματά τους ώρες ή και μέρες μετά, ενώ πολλές φορές μπορεί να αναρωτιούνται: Γιατί το έκανα πάλι;

Δυστυχώς, ακόμα και απελπισία να τους προκαλεί αυτή η κατάσταση, δεν σταματούν τη συνήθεια και ο λόγος είναι ότι «εξυπηρετεί μια ψυχολογική λειτουργία», εξηγεί η Dr. Ni. «Το ψέμα μειώνει προσωρινά την ανασφάλεια ή τον φόβο της απόρριψης και γίνεται ένα δυσπροσαρμοστικό εργαλείο αντιμετώπισης που είναι δύσκολο να ξεφορτωθεί το άτομο». Υπάρχει «σωτηρία»;

Ο ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟΣ ΨΕΥΤΗΣ ΒΥΘΙΖΕΤΑΙ ΤΟΣΟ ΠΟΛΥ ΣΤΑ ΨΕΜΑΤΑ ΤΟΥ, ΠΟΥ ΕΝΙΟΤΕ ΤΑ ΠΙΣΤΕΥΕΙ ΚΑΙ Ο ΙΔΙΟΣ.

Οι ειδικοί υποστηρίζουν πως αν ένας παθολογικός ψεύτης έχει επίγνωση των πράξεών του και ελπίζει να αλλάξει, θα χρειαστεί θεραπεία που θα επικεντρώνεται λιγότερο στο σταμάτημα αυτού του ψυχαναγκασμού και περισσότερο στην κατανόηση του τι οδηγεί εκεί – και, βέβαια, στην ανάπτυξη πιο υγειών στρατηγικών αντιμετώπισης.

Μια τεχνική, για παράδειγμα, που χρησιμοποιούν οι ψυχοθεραπευτές είναι να δίνουν περισσότερη προσοχή και ενθάρρυνση στις θετικές συμπεριφορές του ατόμου, π.χ. στις αλήθειες που λέει, αγνοώντας το ψέμα. Μια άλλη τεχνική είναι η ενθάρρυνση της χαμηλού ρίσκου ειλικρίνειας, να παραδεχτεί π.χ. το άτομο κάτι που έκανε για το οποίο δεν είναι υπερήφανο. Σε κάθε περίπτωση, επισημαίνουν οι ειδικοί, είναι μια πολύ δύσκολη διαδικασία που απαιτεί σοβαρή, συστηματική ψυχοθεραπεία.