ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΩ ΝΑ ΠΑΙΡΝΩ ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΑΝ ΑΠΟΚΤΗΣΩ ΕΠΑΡΚΕΙΑ;

Ο γιατρός σού έγραψε συμπλήρωμα βιταμίνης D, επειδή είχες έλλειψη. Τι θα γίνει όμως αν το σταματήσεις μόλις ανακτήσεις την επάρκεια στις αιματολογικές σου εξετάσεις;

Απαραίτητη η βιταμίνη D ή «βιταμίνη του ήλιου», όπως είναι ευρέως γνωστή. Ακόμη πιο απαραίτητη για εμάς τους Έλληνες, που παραδόξως φαίνεται να παρουσιάζουμε έλλειψη.  Το φαινόμενο είναι γνωστό ως «μεσογειακό παράδοξο» και αφορά όλους τους μεσογειακούς λαούς. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Αφενός επειδή όλη μέρα είμαστε κλεισμένοι σε εσωτερικούς χώρους, αφετέρου επειδή η χώρα βρίσκεται σε μεγάλο γεωγραφικό πλάτος, με αποτέλεσμα τον χειμώνα η γωνία του ήλιου να είναι μικρότερη, άρα η ένταση της υπεριώδους ακτινοβολίας μειωμένη – έτσι, τουλάχιστον, το εξηγούν οι επιστήμονες.

Αν στην εξίσωση προσθέσεις τη μεγαλύτερη χρήση αντηλιακού και τις φτωχότερες σε θρεπτικά συστατικά τροφές που καταναλώνουμε, δεν είναι να απορείς που οι τιμές της βιταμίνης D στο τελευταίο check up σου ήταν χαμηλές και ο γιατρός σού συνταγογράφησε συμπλήρωμα. Το ερώτημα είναι αν πρέπει να το διακόψεις μόλις οι τιμές επανέλθουν στα φυσιολογικά επίπεδα. Για να το απαντήσουμε, πρέπει να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Γιατί δεν πρέπει να έχεις έλλειψη βιταμίνης D;

«Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερα επιστημονικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η βιταμίνη D έχει μια σειρά από ανοσορρυθμιστικές ιδιότητες. Τα υψηλά επίπεδά της στο αίμα (πάνω από 40 ng/ml) θωρακίζουν το ανοσοποιητικό από διάφορες λοιμώξεις, εμποδίζουν τη σύνδεση των ιών ή των μικροβίων με τα ανθρώπινα κύτταρα και προστατεύουν από αυτοάνοσα νοσήματα.

iStock

Η τοξικότητα της βιταμίνης D, που ονομάζεται επίσης υπερβιταμίνωση D, είναι μια σπάνια αλλά δυνητικά σοβαρή κατάσταση που εμφανίζεται σε υπερβολικές συγκεντρώσεις της βιταμίνης στο σώμα. Προκαλείται συνήθως από μεγάλες δόσεις συμπληρωμάτων βιταμίνης D – όχι από τη διατροφή ή την έκθεση στον ήλιο», εξηγεί ο Δρ. Λάμπρος Β. Μελίστας, κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος, διδάκτωρ Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών.

Επάρκεια D: Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές;

Η εξέταση που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση της βιταμίνης D στο αίμα ελέγχει τα επίπεδα της 25-υδροξυβιταμίνης D [25(OH)D]. Σύμφωνα με τις γενικές ιατρικές κατευθυντήριες οδηγίες, οι τιμές διαμορφώνονται ως εξής:

• Έλλειψη (Ανεπάρκεια) = Κάτω από 20 ng/mL
• Οριακά / Ανεπαρκή επίπεδα = 20 έως 29 ng/mL
• Φυσιολογικά επίπεδα (Επάρκεια) = 30 έως 100 ng/mL (Τα ιδανικά επίπεδα για την υγεία των οστών θεωρούνται συνήθως μεταξύ 30 και 50 ng/mL).
• Πιθανή τοξικότητα = Πάνω από 100 ng/mL (επίπεδα άνω των 150 ng/mL θεωρούνται επικίνδυνα και μπορεί να προκαλέσουν υπερασβεστιαιμία).

iStock

Η κύρια συνέπεια της τοξικότητας είναι η συσσώρευση ασβεστίου στο αίμα (υπερασβεστιαιμία), η οποία μπορεί να προκαλέσει ναυτία, έμετο, αδυναμία και συχνουρία. Η κατάσταση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε πόνο στα οστά και προβλήματα στα νεφρά, όπως ο σχηματισμός λίθων ασβεστίου. Η Αμερικανική Ενδοκρινολογική Εταιρεία τονίζει πως η τοξικότητα της βιταμίνης D είναι αδύνατη, όταν η ημερήσια πρόσληψή της δεν ξεπερνά τις 10.000 διεθνείς μονάδες (IU).

Επειδή τα φυσιολογικά όρια μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με το εργαστήριο που πραγματοποιεί την εξέταση, καθώς και με το ιατρικό σου ιστορικό, εννοείται ότι θα συμβουλευτείς τον γιατρό σου για τη σωστή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.

Τι να κάνεις στην περίπτωση έλλειψης

Όταν υπάρχει διαγνωσμένη έλλειψη (δηλαδή επίπεδα στο αίμα κάτω από 20 ng/mL), ο άμεσος στόχος είναι να γεμίσουν γρήγορα οι άδειες «αποθήκες» του οργανισμού. Επειδή η βιταμίνη D είναι λιποδιαλυτή και αποθηκεύεται στον λιπώδη ιστό, απαιτούνται υψηλές δόσεις για να υπάρξει αισθητή άνοδος στο αίμα.

Η επίσημη οδηγία της Αμερικανικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας, την οποία ακολουθούν και οι Έλληνες γιατροί για τους ενήλικες, είναι η χορήγηση μιας υψηλής «δόσης εφόδου» (π.χ. 50.000 IU την εβδομάδα ή 6.000 IU καθημερινά) για διάστημα 8 εβδομάδων.

Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΠΟΓΡΑΜΜΙΖΕΙ ΠΩΣ Η ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΒΤΑΜΙΝΗΣ D ΕΙΝΑΙ ΑΔΥΝΑΤΗ, ΟΤΑΝ Η ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΔΕΝ ΞΕΠΕΡΝΑ ΤΙΣ 10.000 ΜΟΝΑΔΕΣ.

Τι γίνεται μετά την ανάκτηση της επάρκειας;

Μόλις τα επίπεδα στο αίμα ξεπεράσουν τα 30 ng/mL (θεωρούνται πλέον επαρκή), η υψηλή δόση πρέπει να διακοπεί για να αποκλειστεί ο κίνδυνος τοξικότητας και υπερασβεστιαιμίας. Ωστόσο, αν η λήψη σταματήσει εντελώς, ο οργανισμός θα καταναλώσει το απόθεμα και τα επίπεδα θα πέσουν ξανά μετά από 2-3 μήνες.

Έτσι, ο γιατρός θα σου μειώσει δραστικά τη δόση σε ένα επίπεδο συντήρησης (π.χ. μια μικρή καθημερινή δόση). Αυτό γίνεται για να καλύπτονται απλώς οι καθημερινές ανάγκες του σώματος και να παραμείνουν οι τιμές σταθερές.

iStock

Η Αμερικανική Ενδοκρινολογική Εταιρεία αναφέρει ρητά ότι μετά την επιτυχή φάση αναπλήρωσης, ο ασθενής πρέπει να μεταβεί σε μια δόση συντήρησης της τάξης των 1.500 έως 2.000 IU ημερησίως, προκειμένου τα επίπεδα να παραμείνουν σταθερά σε βάθος χρόνου.

Η ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΘΑ ΧΑΘΕΙ ΧΩΡΙΣ ΚΑΠΟΙΑ ΔΡΑΣΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ ΣΟΥ.

Επάρκεια D: Γιατί πέφτουν ξανά τα επίπεδα;

Η βιταμίνη D καταναλώνεται συνεχώς από το σώμα. Αν η αρχική αιτία της ανεπάρκειάς σου δεν έχει αλλάξει, τότε τα επίπεδα θα πέσουν ξανά. Οι πιο συνηθισμένοι λόγοι που συμβαίνει αυτό είναι:

• Περιορισμένη έκθεση στον ήλιο. Αν δουλεύεις σε κλειστό χώρο ή ζεις σε αστικό περιβάλλον.
• Χρήση αντηλιακού. Το αντηλιακό, που είναι απολύτως απαραίτητο για την προστασία του δέρματος, μπλοκάρει την ακτινοβολία UVB που χρειάζεται το σώμα για να συνθέσει τη βιταμίνη D.
• Εποχικότητα. Τους χειμερινούς μήνες η ηλιοφάνεια δεν αρκεί. Πολλοί γιατροί προτείνουν διακοπή του συμπληρώματος το καλοκαίρι και επανέναρξη τον χειμώνα.

Τι να θυμάσαι

Η επάρκεια που βλέπεις τώρα στις εξετάσεις σου είναι το αποτέλεσμα του συμπληρώματος. Χωρίς αυτό και χωρίς κάποια δραστική αλλαγή στον τρόπο ζωής σου, το σώμα σου θα αρχίσει να αδειάζει πάλι τις αποθήκες του. Πιο γρήγορα, μάλιστα, αν είναι χειμώνας...

Για να το κρατήσεις σαν εικόνα στο μυαλό σου, σκέψου το ντεπόζιτο ενός αυτοκινήτου: όταν είναι άδειο, βάζεις μεγάλη ποσότητα καυσίμου για να το γεμίσεις (φάση αναπλήρωσης), ενώ στη συνέχεια συμπληρώνεις μικρότερες ποσότητες τακτικά για να μην ξεμείνεις ποτέ (δόση συντήρησης).