ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΔΩΣΕΙΣ ΑΓΑΠΗ ΑΝ ΔΕΝ ΕΧΕΙΣ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ;

Πρέπει πρώτα να αγαπήσεις τον εαυτό σου για να αγαπήσεις κάποιον άλλο; Νεότερα δεδομένα από την ψυχολογική έρευνα δείχνουν ότι η απάντηση δεν είναι τόσο απλή.

Πώς να αγαπήσεις έναν άλλο άνθρωπο και να αγαπηθείς, αν πρώτα δεν έχεις αγαπήσει τον εαυτό σου; Τη βαθιά, σχεδόν ψυχαναλυτική αρχή της αγάπης την έχεις συναντήσει σίγουρα σε τραγούδια και ταινίες, πολύ πιθανώς στην ψυχοθεραπεία σου και σε φιλικές συζητήσεις με κρασί και πικρές διαπιστώσεις, μάλλον σε εκτυπώσεις σε κούπες και άλλα σουβενίρ, οπωσδήποτε στις σελίδες οδηγών αυτοβελτίωσης. Για την επιστημονική μελέτη, είχες αναρωτηθεί πού τοποθετείται σε σχέση με την προϋπόθεση της αγάπης;

Τα τελευταία χρόνια, η ψυχολογική έρευνα έφερε στο επίκεντρο τη σημασία του εαυτού, πώς του φερόμαστε και αν τον αγκαλιάζουμε/συγχωρούμε/κατανοούμε, μέσα από έννοιες όπως αυτοφροντίδα, αυτοσυμπόνια και αυτοαγάπη. Παράλληλα, μια δεύτερη ερευνητική γραμμή προσπάθησε να εξετάσει τις παραπάνω έννοιες μέσα στο πλαίσιο των συναισθηματικών σχέσεων. Από εκεί μας έρχεται μια πρόσφατη μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Regensburg στη Γερμανία, με επικεφαλής την καθηγήτρια Petra Jansen.

Μέσα από 460 ενήλικες (125 άνδρες και 335 γυναίκες με μέση ηλικία τα 27) που βρίσκονταν σε σχέση την περίοδο της μελέτης, η ερευνητική ομάδα επιχείρησε να «μετρήσει» και αποτυπώσει τον αντίκτυπο της αγάπης για τον εαυτό. Ζήτησαν από τους συμμετέχοντες και συμμετέχουσες να αξιολογήσουν τη δική τους αυτοαγάπη, την αυτοσυμπόνια και την ποιότητα των σχέσεών τους ως προς τις τρεις μεταβλητές της «τριγωνικής θεωρίας της αγάπης» του Robert Sternberg:

• τη συναισθηματική εγγύτητα (intimacy), που περιλαμβάνει τα συναισθήματα εγγύτητας και σύνδεσης, ιδιαίτερα το στοιχείο της ζεστασιάς.
• το πάθος (passion), που περιλαμβάνει στοιχεία όπως ο ενθουσιασμός, η επιθυμία και η πνευματική και σωματική έλξη.
• τη δέσμευση (commitment), που αφορά την πεποίθηση πως η σχέση θα διαρκέσει για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Σύμφωνα με τη θεωρία, η αγάπη είναι σαν πειράματα χημείας με συστατικά τα παραπάνω στοιχεία, όπου διαφορετικοί συνδυασμοί δίνουν διαφορετικούς τύπους σχέσεων. Για παράδειγμα, ένας δεσμός που βασίζεται αποκλειστικά στο πάθος θεωρείται απλώς ερωτική έξαψη, ενώ μια σχέση που έχει επιτύχει την οικειότητα, το πάθος και τη δέσμευση είναι η τέλεια αγάπη.

Η ΑΥΤΟΑΠΟΔΟΧΗ ΚΑΙ Η ΑΥΤΟΦΡΟΝΤΙΔΑ ΠΡΟΔΙΑΘΕΤΟΥΝ ΓΙΑ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΠΑΘΟΣ, ΟΙΚΕΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΑΘΕΡΗ ΔΕΣΜΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ.

Έχει σημασία να αγαπάς ή να συμπονάς τον εαυτό σου;

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που δημοσιεύονται στο Discover Psychology, η απάντηση εξαρτάται από το ποιο είναι το ζητούμενο.

Πράγματι, το να αγαπάς τον εαυτό σου σε βοηθά να αγαπήσεις έναν σύντροφο, ωστόσο δύο συγκεκριμένες πτυχές της αυτοαγάπης, η αυτοαποδοχή και η αυτοφροντίδα, προδιαθέτουν για μεγαλύτερο πάθος, οικειότητα και σταθερή δέσμευση στις σχέσεις. Αντιθέτως, η επαφή με τον εαυτό (self-contact), μια διαδικασία που απαιτεί να παρατηρήσεις τις διαφορετικές πτυχές του και να τον γνωρίσεις με όλα τα όρια και τις δυνατότητές του, δεν φάνηκε να επηρεάζει το πώς βιώνεται η σχέση.

ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥΣ ΜΕ ΚΑΛΟΣΥΝΗ, ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΙΣ ΑΠΟΤΥΧΙΕΣ, ΕΙΝΑΙ ΠΙΘΑΝΟΤΕΡΟ ΝΑ ΝΙΩΘΟΥΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ.

Σε σχέση με την ικανοποίηση που παίρνεις από μια σχέση, η αυτοσυμπόνια αποδείχτηκε ισχυρότερος παράγοντας. Όσοι και όσες φέρονταν στον εαυτό τους με καλοσύνη, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις αποτυχίας, ήταν πιθανότερο να δηλώσουν μεγαλύτερη ικανοποίηση και ευχαρίστηση από τη σχέση τους.

Η εξαντλητική αυστηρότητα δεν βοηθά

Οι άνθρωποι που είναι αυστηροί με τον εαυτό τους αναπόδραστα θα είναι αυστηροί και με τους άλλους. Όπως έχουν δείξει και παλαιότερες μελέτες, η εξαντλητική αυστηρότητα δύσκολα θα κάνει τη σχέση να ανθίσει. Αντιθέτως, οι άνθρωποι με αυτοσυμπόνια επιδεικνύουν πιο θετικές συμπεριφορές στις σχέσεις, είναι πιο υποστηρικτικοί και στοργικοί και λιγότερο ελεγκτικοί. Η μεγαλύτερη επιείκεια απέναντι στα λάθη και τις αποτυχίες μπορεί να θωρακίσει έναντι απογοητεύσεων που δεν λείπουν από μια σχέση, π.χ. όταν δοκιμάζεται στην αρχή της συμβίωσης.

Η δύναμη της αυτοσυμπόνιας έχει επιβεβαιωθεί και σε άλλα περιβάλλοντα, όπως στην παροχή υπηρεσιών υγείας. Έρευνα σε φοιτητές νοσηλευτικής τη συνέδεσε με μεγαλύτερη ικανοποίηση και πιο υγιείς τρόπους διαχείρισης των συγκρούσεων, με λιγότερη απόσυρση και αρνητικότητα και περισσότερη διάθεση για εποικοδομητική συνεργασία όταν τα πράγματα δυσκολεύουν.

Η ΑΥΤΟΑΓΑΠΗ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΓΧΕΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟ, Ο ΟΠΟΙΟΣ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΜΕ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΑΠΗΣ ΣΤΗ ΣΧΕΣΗ.

Άλλο αυτοαγάπη και άλλο ναρκισσισμός

Κάπου εδώ, να σημειωθεί και ότι η αυτοαγάπη δεν ταυτίζεται με τον ναρκισσισμό, μια συχνή παρανόηση, σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα. Το να αποδέχεσαι τον εαυτό σου με ειλικρίνεια, να τον φροντίζεις και να τον συγχωρείς όταν πρέπει είναι άλλο πράγμα από το παραφουσκωμένο «εγώ» και το κυνήγι της προσοχής του ναρκισσισμού, ο οποίος συνδέεται με χειρότερους δείκτες ικανοποίησης και αγάπης στη σχέση.

Ένα άλλο σημείο προσοχής είναι οι περιορισμοί της μελέτης. Επειδή τα δεδομένα συλλέχθηκαν σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή, η σχέση αιτίου και αποτελέσματος παραμένει ασαφής· είναι η αυτοαγάπη που οδηγεί σε καλύτερες σχέσεις ή οι καλές σχέσεις σε μαθαίνουν να αγαπάς περισσότερο τον εαυτό σου; Πολύ πιθανώς, καταλήγουν, να συμβαίνουν και τα δύο και το ένα να τροφοδοτεί το άλλο.