BREAKTHROUGH PRIZE 2026: Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΥΦΛΩΣΗ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΣΕ ΣΤΑ «ΟΣΚΑΡ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ»
Μια επιστημονική ανακάλυψη που αλλάζει ζωές βρέθηκε στο επίκεντρο των Breakthrough Prize 2026, δίνοντας νέα προοπτική στην αντιμετώπιση της τύφλωσης.
Κάθε χρόνο απονέμονται σε όλον τον κόσμο χιλιάδες επιστημονικά βραβεία, με εθνικές ακαδημίες, εταιρείες, πανεπιστήμια, ιδρύματα κ.λπ. να τιμούν επιστήμονες για τα επιτεύγματά τους. Σε διεθνές επίπεδο, τα βραβεία είναι πολύ λιγότερα. Για παράδειγμα, τα Nobel απονέμονται σε 6 κατηγορίες, όπως και το Wolf Prize, ενώ το Kyoto Prize σε 3 κατηγορίες.
Υπάρχουν και τα βραβεία Breakthrough, που είναι γνωστά ως «Όσκαρ των Επιστημών». Κάθε βασικό βραβείο ανέρχεται στα 3 εκατομμύρια δολάρια και απονέμεται στους τομείς των Επιστημών Ζωής, της Θεμελιώδους Φυσικής και των Μαθηματικών. Παράλληλα, απονέμονται επιμέρους διακρίσεις για ανερχόμενους ερευνητές, με χρηματικά έπαθλα που κυμαίνονται από περίπου 50.000 έως 100.000 δολάρια
Μετά τη 12η ετήσια απονομή, που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 18 Απριλίου 2026 σε μια λαμπρή τελετή στο Χόλιγουντ, το συνολικό ποσό που έχει απονεμηθεί στα 15 χρόνια από την ίδρυση του θεσμού υπερβαίνει τα 340 εκατομμύρια δολάρια.
Τα βραβεία Breakthrough Prize θεσμοθετήθηκαν το 2012 από τον Mark Zuckerberg (ιδρυτή της Meta) και τη σύζυγό του, Priscilla Chan, τον Sergey Brin (συνιδρυτή της Google), την Anne Wojcicki (συνιδρύτρια της 23andMe), και τον Yuri Milner (επενδυτή στον χώρο της τεχνολογίας) και τη σύζυγό του, Julia Milner. Τα βραβεία υποστηρίζονται από φιλανθρωπικά ιδρύματα που έχουν δημιουργήσει οι ίδιοι, ενώ οι νικητές επιλέγονται από επιτροπές που αποτελούνται από προηγούμενους βραβευμένους σε κάθε πεδίο.
Στον τομέα των Επιστημών Ζωής απονεμήθηκαν φέτος τέσσερα βραβεία (από τα έξι συνολικά). Ένα από αυτά πήγε σε επιστήμονες οι οποίοι κατάφεραν να αποκαταστήσουν την όραση σε ασθενείς που την είχαν χάσει λόγω μιας σπάνιας κληρονομικής πάθησης.
Το Breakthrough Prize που χάρισε το φως σε κάποιους ανθρώπους
Στη σκηνή ανέβηκαν η μοριακή βιολόγος Jean Bennett, ο οφθαλμίατρος Albert Maguire –αμφότεροι ομότιμοι καθηγητές οφθαλμολογίας στην Ιατρική Σχολή Perelman στο University of Pennsylvania– και η Katherine High, ομότιμη καθηγήτρια παιδιατρικής και ιδρυτική διευθύντρια του Κέντρου Κυτταρικής και Μοριακής Θεραπευτικής Raymond G. Perelman στο Νοσοκομείο Παίδων της Φιλαδέλφειας (CHOP).
Μαζί, δημιούργησαν την πρώτη εγκεκριμένη γονιδιακή θεραπεία για κληρονομική τύφλωση.
Ο Jonathan Epstein, κοσμήτορας της Ιατρικής Σχολής Perelman και εκτελεστικός αντιπρόεδρος του University of Pennsylvania για το Σύστημα Υγείας δήλωσε ότι «ακόμα και πριν από 20 χρόνια, η θεραπεία ανθρώπων με γονιδιακή θεραπεία θεωρούνταν από ορισμένους αδύνατη. Αυτή η ομάδα απίστευτων ιατρικών ερευνητών επέμεινε και δημιούργησε κάτι που παρέχει όραση σε ανθρώπους που ήταν τυφλοί από το νηπιαγωγείο. Η πίστη τους στη δύναμη της επιστήμης που αλλάζει τη ζωή έχει οδηγήσει σε εκπληκτικά αποτελέσματα και άξιζε παγκόσμια αναγνώριση».
Οι Bennett, Maguire και High συνεργάστηκαν για 25 χρόνια, με την έρευνα τους να αφορά και σκύλους, δύο εκ των οποίων θεραπεύτηκαν για τύφλωση και υιοθετήθηκαν από τους ίδιους. Παρεμπιπτόντως, το ζευγάρι γνωρίστηκε στην ιατρική σχολή του Harvard, όταν κλήθηκαν να συνεργαστούν για να κάνουν ανατομή ενός εγκεφάλου.
Όπως αναφέρει η ιστοσελίδα της ιατρικής σχολής του University of Pennsylvania, «το έργο τους άνοιξε τον δρόμο για περισσότερες από 140 δοκιμές γονιδιακής θεραπείας για παθήσεις του αμφιβληστροειδούς, συμπεριλαμβανομένης της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας και της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας, ασθένειες που συνολικά επηρεάζουν περίπου 30 εκατομμύρια ανθρώπους στις ΗΠΑ. Ογδόντα ακόμη δοκιμές βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη».
Η θεραπεία που δημιούργησαν λέγεται Luxturna, έχει εγκριθεί από τον Οργανισμό Φαρμάκων και Τροφίμων των ΗΠΑ και βοηθά ανθρώπους που γεννήθηκαν με συγγενή αμαύρωση Leber (LCA), μια γενετική διαταραχή που συνήθως προκαλεί ολική τύφλωση μέχρι την πρώιμη ενήλικη ζωή.
Την πρώτη φορά που λειτούργησε ήταν σε κλινική δοκιμή, κατά την οποία ασθενής περιέγραψε το πρόσωπο του παιδιού του, το οποίο είδε για πρώτη φορά, τα «νερά» στα ξύλινα έπιπλα και τα κλαδιά που κυματίζουν στον άνεμο. Ακολούθησαν και άλλοι, που ανέφεραν παρόμοιες σημαντικές βελτιώσεις, με την Bennett να δηλώνει συγκλονισμένη. «Ήταν μια από τις πιο θαυματουργές στιγμές “εύρηκα” που μπορείτε να φανταστείτε».
Οι επιστήμονες συνέδεσαν την ασθένεια LCA με ελαττώματα σε γονίδιο που ονομάζεται RPE65 και οι επαγγελματίες υγείας δεν είχαν κάποιο εργαλείο για να τη διορθώσουν.
Η Bennett σχολίασε πως «το ωραίο με το να είσαι νέος και αφελής είναι ότι δεν ξέρεις τι δεν ξέρεις».
Μαζί με τον σύζυγό της και τη High ανέπτυξαν γονιδιακή θεραπεία που εισήγαγε λειτουργική έκδοση του γονιδίου σε κύτταρα αμφιβληστροειδούς. Δοκιμάστηκε και σε ζώα και σε ανθρώπους και έδειξε πως μπορεί να αποκαταστήσει τη χαμένη όραση.
Ποιοι άλλοι τιμήθηκαν στον τομέα των Επιστημών Ζωής
Τα υπόλοιπα τρία βραβεία αφορούσαν επίσης σημαντικές ανακαλύψεις, όπως μια γονιδιακή θεραπεία για τη δρεπανοκυτταρική αναιμία και τη β-θαλασσαιμία (και οι δύο οφείλονται σε ελαττώματα στις ενήλικες εκδοχές της αιμοσφαιρίνης, της πρωτεΐνης που επιτρέπει στα ερυθρά αιμοσφαίρια να μεταφέρουν οξυγόνο σε όλο το σώμα, με τους επιστήμονες να απενεργοποιούν ένα γονίδιο και έτσι να αναγκάζουν τα κύτταρα να παράγουν την υγιή μορφή αιμοσφαιρίνης), καθώς και η ανακάλυψη γενετικών παραγόντων που οδηγούν στην μετωποκροταφική άνοια και την ALS – τη μορφή της νόσου του κινητικού νευρώνα που επηρέασε τον κοσμολόγο Stephen Hawking.
SLOW MONDAY NEWSLETTER
Θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου; Μπες στη λογική του NOW. SLOW. FLOW.
Κάθε Δευτέρα θα βρίσκεις στο inbox σου ό,τι αξίζει να ανακαλύψεις.
