ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΑΔΕΛΦΙΚΗ ΑΓΑΠΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΠΕΝΘΟΣ; ΜΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ

Μια νέα γυναίκα χάνει τη μεγαλύτερη αδελφή της στην τρυφερή δεκαετία των 20. Περίπου 20 χρόνια μετά, αποφασίζει να μετατρέψει τον πόνο της σε προσφορά και μέσα από ένα site να δώσει φωνή στους ανθρώπους που έζησαν την αδελφική απώλεια, αλλά ο πόνος τους έχει παραμείνει αόρατος.

Η αδελφή μου, η Λένα, έφυγε από τη ζωή πριν από 19 χρόνια. Ήταν μόλις 26 ετών κι εγώ ήμουν 22. Πολλές φορές με ρωτούν αν μπορώ να μιλήσω γι' αυτό που συνέβη. Η αλήθεια είναι ότι δεν είναι εύκολο, γιατί κάθε φορά που επιστρέφω σε εκείνες τις μέρες είναι σαν να ανοίγω ξανά ένα κομμάτι της ζωής μου που δεν έκλεισε ποτέ. Αισθάνομαι όμως πως αξίζει να το κάνω, γιατί ίσως μέσα από τη δική μου ιστορία κάποιος άλλος άνθρωπος νιώσει ότι δεν είναι μόνος. Η αδελφή μου έμεινε για μήνες σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Ήταν μια καθημερινή μάχη που έμοιαζε ατελείωτη.

Χειρουργεία, αμέτρητα φάρμακα, σωληνάκια παντού, υψηλός πυρετός που δεν έπεφτε, ανακοπές, ελπίδα, απογοήτευση και πάλι από την αρχή. Κάθε μέρα που περνούσε αναρωτιόμουν πού έβρισκε τόση δύναμη να συνεχίζει. Εκείνη ήταν πάντα δυνατή. Από μικρή, όταν έπεφτε, σηκωνόταν ξανά. Νομίζω ότι αυτό έκανε μέχρι και την τελευταία στιγμή της ζωής της. Πάλευε όσο μπορούσε.

Την ημέρα που έφυγε συνέβη κάτι που δεν μπορώ να εξηγήσω με τη λογική. Βρισκόμουν στον κήπο του νοσοκομείου όταν ένιωσα ξαφνικά μια πολύ έντονη ανάγκη να ανέβω στην εντατική. Ήταν σαν να με φώναζε. Δεν ήταν μια σκέψη, ήταν ένα συναίσθημα τόσο δυνατό, που δεν μπορούσα να αγνοήσω. Ανέβηκα αργά τα σκαλιά μέχρι τον τρίτο όροφο του νοσοκομείου και όσο πλησίαζα τόσο πιο έντονα ένιωθα αυτή την εσωτερική φωνή. Όταν άνοιξε η γιατρός την πόρτα της εντατικής, μου είπε: «Ήμουν έτοιμη να σου τηλεφωνήσω να ανέβεις».

Εκείνη τη στιγμή κατάλαβα ότι είχε έρθει η ώρα. Μας ρώτησαν αν θέλαμε να τη δούμε πριν την αποσυνδέσουν. Πλησίασα το κρεβάτι της με δυσκολία. Της κράτησα το χέρι και νιώθω μέχρι σήμερα πως περίμενε να είμαστε όλοι εκεί για να φύγει. Είναι μια εικόνα που δεν θα φύγει ποτέ από μέσα μου. Θυμάμαι το σώμα της, τις τελευταίες της ανάσες και θυμάμαι εκείνη την ανεξήγητη αίσθηση ότι κάτι άλλαξε μέσα σε ένα δευτερόλεπτο. Σαν να έφυγε η παρουσία της από το δωμάτιο παρότι το σώμα της ήταν ακόμη μπροστά μας.

iStock

Πώς διαφέρει το πένθος των αδελφών

Το πένθος δεν είναι μια ευθεία γραμμή. Υπάρχουν μέρες που νομίζεις ότι τα πας καλύτερα και άλλες που μια μυρωδιά, ένα τραγούδι ή μια ημερομηνία αρκούν για να σε γυρίσουν πίσω. Υπήρξαν όμως και στιγμές που ένιωσα ότι η σχέση μας δεν τελείωσε ποτέ. Πολλές φορές την ονειρεύομαι, άλλες φορές τη θυμάμαι μέσα από μικρές καθημερινές στιγμές και άλλες αισθάνομαι πως με βοηθάει να βρω τη δύναμη να συνεχίσω. Δεν ξέρω αν όλοι οι άνθρωποι βιώνουν το πένθος με τον ίδιο τρόπο.

Όταν φεύγει ένας νέος άνθρωπος, όλη η προσοχή στρέφεται στους γονείς. Είναι μια απώλεια αδιανόητη. Μέσα σε όλο αυτό όμως, τα αδέλφια πολλές φορές μένουν στη σκιά. Θεωρείται σχεδόν αυτονόητο ότι θα αντέξουν κι έτσι πολλές φορές αρχίζουν και τα ίδια να βάζουν τον εαυτό τους σε δεύτερη μοίρα. Έβλεπα τους γονείς μου να υποφέρουν και ένιωθα ότι δεν είχα το δικαίωμα να προσθέσω και τον δικό μου πόνο. Σαν να έπρεπε να είμαι η δυνατή. Σαν να έπρεπε να κρατηθώ για να μπορέσω να στηρίξω εκείνους.

«ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑΜΕ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΜΟΝΟ ΣΤΙΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΜΑΣ, ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΕ ΟΣΑ ΜΑΣ ΔΙΔΑΞΑΝ, ΣΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΑΓΑΠΑΜΕ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ, ΣΤΙΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΜΕ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΛΟΣΥΝΗΣ ΠΟΥ ΓΕΝΝΙΟΥΝΤΑΙ ΧΑΡΗ ΣΕ ΑΥΤΟΥΣ».

Χρειάστηκαν χρόνια για να καταλάβω ότι αυτό δεν ήταν δύναμη, ήταν ένας τρόπος να κρύβω τον δικό μου πόνο. Δεν το λέω με παράπονο ούτε με διάθεση να συγκρίνω πόνους. Ένας γονιός που χάνει το παιδί του ζει κάτι αδιανόητο και είναι απολύτως φυσικό όλοι να στρέφονται προς εκείνον για να τον στηρίξουν. Αν βρισκόμουν απέξω, πιθανότατα το ίδιο θα έκανα κι εγώ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα αδέλφια δεν πονάνε εξίσου βαθιά. Απλώς πολλές φορές ο δικός τους πόνος μένει αόρατος. Θυμάμαι ότι όταν χάσαμε την αδελφή μου, σχεδόν όλοι ρωτούσαν πώς είναι οι γονείς μου. Και καλά έκαναν. Ελάχιστοι με ρώτησαν πραγματικά πώς είμαι εγώ.

Όλο αυτό το διάστημα αναρωτιόμουν: Και τα αδέλφια; Πού μιλάει κάποιος για εκείνα; Ποιος ρωτάει πώς είναι το παιδί ή ο ενήλικας που έμεινε πίσω; Ποιος σκέφτεται ότι έχασε τον άνθρωπο με τον οποίο μεγάλωσε, τον πρώτο του φίλο, τον πρώτο του σύμμαχο, τον άνθρωπο που κουβαλούσε την ίδια οικογενειακή ιστορία; Άρχισα να συνειδητοποιώ ότι το πένθος των αδελφών υπάρχει, αλλά τις περισσότερες φορές είναι αόρατο. Είναι σαν να θεωρείται δεδομένο ότι τα αδέλφια θα συνεχίσουν τη ζωή τους. Ότι είναι νέοι, ότι θα κάνουν οικογένεια, ότι θα προχωρήσουν. Σαν αυτό να σημαίνει ότι η απώλεια πονάει λιγότερο. Κι όμως, δεν πονάει λιγότερο. Πονάει διαφορετικά.

Η Τζίνα και η Λένα σε φωτογραφίες από τα παιδικά και νεανικά τους χρόνια.

Γιατί δημιουργήθηκε το site και τι θέλει να προσφέρει;

Δεν ξύπνησα λοιπόν ένα πρωί και αποφάσισα ξαφνικά να δημιουργήσω το penthosaderfon.gr. Ήταν μια ιδέα που ωρίμαζε μέσα μου για χρόνια. Ίσως χωρίς να το καταλαβαίνω ούτε η ίδια. Δεν ήταν θέμα χρόνου, ήταν θέμα προσωπικής ετοιμότητας. Χρειάστηκαν 19 χρόνια για να μπορέσω να μετατρέψω τον δικό μου πόνο σε μια ανοιχτή αγκαλιά για άλλους ανθρώπους.

Αυτό που θα ήθελα να βρει κάποιος στο site είναι η αίσθηση ότι δεν είναι μόνος. Πιστεύω ότι η μοναξιά είναι ένα από τα πιο βαριά κομμάτια του πένθους. Πολλές φορές αισθάνεσαι ότι κανείς δεν μπορεί πραγματικά να καταλάβει αυτό που ζεις. Οι άνθρωποι γύρω σου μπορεί να σε αγαπούν, να προσπαθούν να σε στηρίξουν, όμως δεν έχουν όλοι τις λέξεις. Κάποιες φορές δεν ξέρουν τι να πουν και απομακρύνονται. Άλλες φορές λένε πράγματα με καλή πρόθεση που χωρίς να το καταλαβαίνουν, πονάνε ακόμη περισσότερο.

Και τότε αρχίζεις να σωπαίνεις, σταματάς να μιλάς για τον άνθρωπό σου γιατί νιώθεις ότι κουράζεις. Σταματάς να λες ότι σου λείπει γιατί φοβάσαι πως οι άλλοι θα σκεφτούν ότι δεν το έχεις ξεπεράσει. Σαν να υπάρχει μια αόρατη προθεσμία στο πένθος. Σαν να περιμένει η κοινωνία ότι μετά από κάποιο διάστημα θα πρέπει να επιστρέψεις στην κανονικότητα. Η αλήθεια όμως είναι ότι για εμάς δεν υπάρχει επιστροφή στην προηγούμενη ζωή. Υπάρχει μόνο μια νέα πραγματικότητα στην οποία μαθαίνουμε να ζούμε με μια απουσία που θα υπάρχει πάντα. Γι' αυτό ήθελα το penthosaderfon.gr να είναι ένας χώρος όπου κανείς δεν θα αισθάνεται ότι πρέπει να απολογηθεί για τον πόνο του. Δεν θέλω κάποιος να μπαίνει στο site και να βρίσκει συμβουλές του τύπου «Κάνε αυτό για να ξεπεράσεις το πένθος». Δεν πιστεύω ότι υπάρχουν μαγικές συνταγές.

Θέλω να διαβάζει μια εμπειρία και να λέει «αυτό ακριβώς ένιωσα κι εγώ αλλά δεν μπορούσα ποτέ να το περιγράψω». Νομίζω πως αυτή είναι η μεγαλύτερη δύναμη που μπορεί να έχει μια κοινότητα: η αναγνώριση. Θα ήθελα επίσης το site να γίνει ένας τόπος όπου οι άνθρωποι δεν θα φοβούνται να μιλούν για τα αδέλφια τους. Έχω παρατηρήσει ότι μετά από κάποια χρόνια οι περισσότεροι γύρω μας αποφεύγουν να αναφέρουν τον άνθρωπο που έφυγε. Το κάνουν από διακριτικότητα, φοβούνται μήπως μας στενοχωρήσουν.

Πίσω από κάθε ιστορία πένθους όμως, υπάρχει μια μεγάλη ιστορία αγάπης. Κανείς δεν πονάει τόσο πολύ για έναν άνθρωπο που δεν αγάπησε. Έτσι μέσα από τις ιστορίες, τις φωτογραφίες, τις αναμνήσεις και τις συζητήσεις, ελπίζω να δημιουργηθεί κάτι που θα ξεπερνά τον ίδιο τον πόνο. Μια κοινότητα ανθρώπων που, ενώ δεν γνωρίζονται μεταξύ τους, μπορούν να κοιταχτούν μέσα από τις λέξεις και να πουν «σε καταλαβαίνω».

«ΤΟ ΠΕΝΘΟΣ ΤΩΝ ΑΔΕΛΦΩΝ ΥΠΑΡΧΕΙ, ΑΛΛΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΦΟΡΕΣ ΕΙΝΑΙ ΑΟΡΑΤΟ. ΣΑΝ ΝΑ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΔΕΔΟΜΕΝΟ ΟΤΙ ΤΑ ΑΔΕΛΦΙΑ ΘΑ ΣΥΝΕΧΙΣΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥΣ. ΣΑΝ ΑΥΤΟ ΝΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΟΤΙ Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΠΟΝΑΕΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ».

Από το πένθος μπορεί να γεννηθεί... δύναμη

Αυτό που με έχει συγκινήσει περισσότερο από τότε που δημιουργήθηκε το penthosaderfon.gr είναι ότι, όσο διαφορετικές κι αν είναι οι ιστορίες των ανθρώπων, στο βάθος όλες μοιάζουν να συναντιούνται στο ίδιο σημείο. Άλλος έχασε τον αδελφό του σε τροχαίο, άλλος από ασθένεια, άλλος ξαφνικά, άλλος μετά από χρόνια μάχης. Οι συνθήκες αλλάζουν, οι ηλικίες αλλάζουν, οι οικογένειες αλλάζουν. Κι όμως, όταν διαβάζεις τις σκέψεις τους, νιώθεις ότι υπάρχει ένα κοινό νήμα που τους ενώνει όλους.

iStock

Παρατηρώ επίσης ότι πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να βρουν χώρο για να μιλήσουν γιατί αισθάνονται ότι μετά από κάποιο διάστημα δεν επιτρέπεται να συνεχίζουν να πενθούν. Το πένθος δεν έχει ημερομηνία λήξης. Μέσα μου, η σχέση με την αδελφή μου δεν σταμάτησε ποτέ, απλώς άλλαξε μορφή. Και ίσως τελικά αυτό να είναι που προσπαθώ να κάνω μέσα από το penthosaderfon.gr: να δείξω ότι οι άνθρωποι που αγαπήσαμε δεν υπάρχουν μόνο στις αναμνήσεις μας, υπάρχουν σε όσα μας δίδαξαν, στις αξίες που μας άφησαν, στον τρόπο που αγαπάμε τους άλλους, στις επιλογές που κάνουμε και στις μικρές πράξεις καλοσύνης που γεννιούνται χάρη σε αυτούς. Μέσα από αυτό το εγχείρημα νιώθω ότι της δίνω μια συνέχεια. Δεν μπορώ να αλλάξω αυτό που συνέβη, μπορώ όμως να επιλέξω τι θα γεννηθεί μέσα από αυτό.

«ΣΑΝ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΙΑ ΑΟΡΑΤΗ ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ ΣΤΟ ΠΕΝΘΟΣ. ΣΑΝ ΝΑ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΟΤΙ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΠΟΙΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΣΤΡΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΑΝΟΝΙΚΟΤΗΤΑ. ΤΟ ΠΕΝΘΟΣ ΟΜΩΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΛΗΞΗΣ».

Από τη μνήμη στην προσωπική ανάπτυξη

Αισθάνομαι πως η ύπαρξη της Λένας εξακολουθεί να αφήνει ένα καλό αποτύπωμα στον κόσμο και αυτή είναι μια σκέψη που μου δίνει μεγάλη δύναμη. Πολλές φορές αναρωτιέμαι τι θα έλεγε αν μπορούσε να το δει όλο αυτό. Νομίζω πως θα χαμογελούσε, θα έβλεπε ότι η αγάπη που άφησε πίσω της δεν εγκλωβίστηκε μόνο στον πόνο αλλά μετατράπηκε σε κάτι που μπορεί να κρατήσει από το χέρι κι άλλους ανθρώπους και ίσως να ένιωθε περήφανη. Για μένα, αυτή μπορεί να είναι η πιο όμορφη μορφή μνήμης, να επιτρέπεις στον άνθρωπό σου να συνεχίζει να επηρεάζει τον κόσμο με διάφορους τρόπους.

Αν έπαιρνα πάνω μου κάθε ιστορία που διαβάζω, κάθε απώλεια, κάθε δάκρυ, πολύ γρήγορα θα λύγιζα. Έτσι έμαθα ότι ο ρόλος μου δεν είναι να σώσω κανέναν. Δεν μπορώ να αλλάξω αυτό που έχει συμβεί στη ζωή ενός ανθρώπου. Δεν μπορώ να του επιστρέψω τον αδελφό ή την αδελφή του. Αυτό που μπορώ να κάνω είναι να του προσφέρω έναν χώρο όπου δεν θα αισθάνεται μόνος.

Φυσικά, κάποιες φορές είναι εξαντλητικό ψυχολογικά. Αλλά πολύ περισσότερο μου δίνει νόημα, γιατί κάθε φορά που ένας άνθρωπος μου γράφει ότι μπήκε στο site και ένιωσε για πρώτη φορά ότι κάποιος τον καταλαβαίνει πραγματικά, νιώθω ότι όλος αυτός ο κόπος άξιζε. Νιώθω ότι η απώλεια της αδελφής μου, όσο άδικη κι αν ήταν, έγινε η αφορμή για να δημιουργηθεί ένας χώρος όπου άλλοι άνθρωποι θα αισθάνονται λιγότερο μόνοι.