Η ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΩΣ ΚΑΤΑΦΥΓΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΕΞΕΡΓΑΤΡΙΕΣ

Σειρά ερευνών δείχνουν ότι πολλές γυναίκες που εργάζονται στο σεξ διατηρούν ενεργές πνευματικές και θρησκευτικές ταυτότητες, χρησιμοποιώντας τες ως εργαλείο ανθεκτικότητας, νοηματοδότησης και εσωτερικής συνοχής.

«Οι άνθρωποι έρχονται σε μένα σαν να πηγαίνουν σε εξομολογητή, γιατρό ή θεραπευτή. Μου λένε πολύ προσωπικά και ιδιωτικά πράγματα, χωρίς στιγμή να σκεφτούν ότι μπορεί να μου φανούν δυσάρεστα ή ότι θα τα αποκαλύψω. Η ανακούφισή τους, επειδή επιτέλους μπορούν απλώς να μιλήσουν σε κάποιον χωρίς να τους κρίνει, είναι απτή». Τα λόγια της πρωταγωνίστριας πορνό και sex educator Nina Hartley δίνουν μια εικόνα καλά εμπεδωμένη, στερεοτυπική σχεδόν, για τη σεξεργάτρια που, μαζί με τις ορμές, ανακουφίζει τον πελάτη της από τα ψυχικά του βάρη. Εκείνη, όμως, ποιος την ακούει; Σε ποιον ανοίγει την ψυχή της;

Αν υποθέταμε ότι τον ρόλο του εξομολογητή, σε ένα κοσμικό, επιστημονικό πλαίσιο, τον αναλαμβάνει ο ψυχολόγος, ενώ στον κόσμο της θρησκευτικής πίστης ο πνευματικός, η απάντηση θα έγερνε μάλλον στον πρώτο. Για έναν άνθρωπο που βιοπορίζεται από κάτι ανήθικο και βρώμικο, τουλάχιστον όπως το βλέπουν οι Αβρααμικές θρησκείες (Χριστιανισμός, Ισλάμ, Ιουδαϊσμός), η επιλογή ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας θα έμοιαζε μονόδρομος.

Φαίνεται όμως πως σεξεργασία, θρησκευτική λατρεία και πνευματικότητα δεν είναι έννοιες ασύμβατες. Πολλές εργαζόμενες στο σεξ –μιλάμε για γυναίκες επειδή σε αυτές έχει εστιάσει η έρευνα– βρίσκουν εκεί ένα καταφύγιο ανθεκτικότητας, ταυτότητας και ηθικής θεμελίωσης.

Το 2026, δημοσιεύτηκε στο Religions το πορτρέτο μιας γυναίκας που δεν έχασε την πίστη της στα λόγια του Χριστού, στη διαβεβαίωση ότι «οι πόρνες θα μπουν στη βασιλεία του Θεού» (Κατά Ματθαίον 21:31). Η Perla, όπως είναι το ψευδώνυμο που της δίνει η ερευνητική ομάδα από το Fuller Theological Seminary και το California Baptist University, είναι μια 62χρονη γυναίκα, Καθολική και εργαζόμενη επί δεκαετίες στο σεξ. Ζητούμενο της ψυχολογικής μελέτης ήταν να φανεί πώς η Perla διατηρεί την πνευματική συνοχή της, κόντρα στα εμπόδια που φέρνουν οι θρησκευτικές αντιλήψεις για το επάγγελμά της.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

«Δε θα κοινωνήσω όσο είμαι σεξεργάτρια»

Η θρησκευτικότητα της Perla, όπως και η ζωή της, είναι περίπλοκη. Βρέθηκε να εργάζεται στο σεξ λόγω οικονομικών δυσκολιών, μετά τον θάνατο των ηλικιωμένων γονιών της που την άφησαν στα χρέη. «Νιώθω γαλήνια, ευτυχισμένη», λέει, «γιατί τους έδωσα ό,τι κι εκείνοι σε μένα: φροντίδα». Για μια γυναίκα με βαθιά πίστη στις μεξικανικές οικογενειακές αξίες, η θυσία, όπως αποκαλεί την είσοδο στη σεξεργασία, ήρθε νομοτελειακά. Πλέον δεν την εγκαταλείπει.

Η PERLA ΥΠΟΔΕΧΕΤΑΙ ΤΟΥΣ ΠΕΛΑΤΕΣ «ΜΕ ΕΝΑ ΦΙΛΙ, ΜΙΑ ΑΓΚΑΛΙΑ» ΚΑΙ ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΙ ΜΙΑ ΨΥΧΡΗ ΣΥΝΑΛΛΑΓΗ ΣΕ ΣΤΙΓΜΕΣ ΓΑΛΗΝΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑΣ.

Ανέπτυξε συν τω χρόνω αυτό που οι ερευνητές αποκαλούν πνευματική αυτενέργεια και έδωσε νέο νόημα στη δουλειά της, που περιέγραψε στους ερευνητές ως έκφραση τρυφερότητας και ανθρώπινης σύνδεσης. Υποδέχεται τους πελάτες «με ένα φιλί, μια αγκαλιά» και μετατρέπει μια ψυχρή συναλλαγή σε στιγμές γαλήνης και αξιοπρέπειας. Αυτή η αλλαγή, υποστηρίζει η μελέτη, φανερώνει μια προσπάθεια συγκερασμού των αξιών του χριστιανισμού με τις πράξεις και τη συμπεριφορά της.

Ωστόσο, η αποδοχή της εργασίας της συνοδεύεται από όρια. Προσεύχεται καθημερινά, ανάβει κεριά, πηγαίνει στη λειτουργία μα, όπως ξεκαθαρίζει, δεν θα κοινωνήσει όσο κάνει αυτή τη δουλειά. Είναι ένας τρόπος, εξηγεί η Perla, να προφυλάξει ό,τι θεωρεί ιερό.

«Ξέρω ότι ο Θεός δεν μ' έχει εγκαταλείψει»

Η πίστη δίνει στην Perla τη δυνατότητα να διατηρεί την ταυτότητα και αυθεντικότητά της στο στιγματισμένο, στρεσογόνο περιβάλλον της δουλειάς της, να ρυθμίζει τη συναισθηματική της κατάσταση και να θέτει όρια. Σύμμαχός της, η βαθιά πεποίθηση πως ο Θεός δεν την έχει εγκαταλείψει. «Κάθε πρωί που ξυπνάω, ευχαριστώ τον Θεό που είμαι ζωντανή μια ακόμα ημέρα», αναφέρει. Αρνείται πελάτες που κάνουν χρήση ναρκωτικών ή αλκοόλ, δηλώνει περήφανη για τη νηφαλιότητα και την καλοσύνη της, ενώ θέτει ρεαλιστικούς στόχους για το μέλλον της, ελπίζοντας είτε σε κάποιον σύντροφο που θα τη σέβεται, είτε σε μια θέση σε οίκο ευγηρίας.

ΟΙ ΣΕΞΕΡΓΑΤΡΙΕΣ ΠΟΥ ΔΙΑΤΗΡΟΥΝ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΤΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΣΤΙΓΜΑΤΙΖΟΝΤΑΙ ΔΙΠΛΑ. ΑΦΕΝΟΣ ΤΙΣ ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ Η ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥΣ, ΑΦΕΤΕΡΟΥ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΜΦΙΣΒΗΤΕΙ ΤΗΝ ΠΙΣΤΗ ΤΟΥΣ.

Το προφίλ της ευθυγραμμίζεται με άλλων γυναικών από τον χώρο της σεξργασίας. Σύμφωνα με τις Daisy Matthews και Jane Pilcher από το Τμήμα Κοινωνιολογίας του Nottingham Trent University, έρευνες για τις ζωές των σεξεργατριών δείχνουν ότι η θρησκεία και η πνευματικότητα μπορούν να δημιουργήσουν ουσιαστικές συνδέσεις και εμπειρίες τόσο για τις ίδιες όσο και για τους πελάτες τους.

Εντούτοις, ακόμα και η πίστη τους έρχεται αντιμέτωπη με προκλήσεις και προκαταλήψεις. Μια ανασκόπηση του 2024 διαπίστωσε πως οι σεξεργάτριες που διατηρούν ζωντανές τη θρησκευτικότητα και πνευματικότητά τους στιγματίζονται και ακυρώνονται διπλά. Αφενός τις καταδικάζει η οργανωμένη θρησκεία για την εργασία τους, αφετέρου η κοινωνία αμφισβητεί την πίστη τους.

Δεν είναι μόνο κατακερματισμένες ταυτότητες

Στο πλαίσιο της διδακτορικής της διατριβής, η Matthews πήρε συνεντεύξεις από 11 εργαζόμενες στο σεξ διαφορετικών θρησκειών (Χριστιανές, Καθολικές, Μουσουλμάνες, Νορβηγές παγανίστριες) εξερευνώντας πώς διαχειρίζονται τη θρησκευτική και επαγγελματική τους ταυτότητα. Εισήγαγε την έννοια της «αρμονίας» για να περιγράψει πώς οι συμμετέχουσες διαπραγματεύονται ενεργά τις σύνθετες, φαινομενικά αντιφατικές πτυχές της ζωής τους, και συμπέρανε πως πολλές γυναίκες, αντί να βιώνουν τις ταυτότητές τους ως κατακερματισμένες, βρήκαν τρόπους να «παντρέψουν» τις πνευματικές τους πεποιθήσεις με την εργασία τους.

ΠΟΛΛΕΣ ΣΕΞΕΡΓΑΤΡΙΕΣ ΒΡΗΚΑΝ ΣΤΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΓΙΑ ΝΑ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΟΥΝ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΚΑΙ ΝΑ ΜΗΝ ΕΠΙΣΤΡΕΨΟΥΝ ΞΑΝΑ.

Η διατριβή της Matthews εντάσσεται σε ένα αναδυόμενο ερευνητικό πεδίο που αμφισβητεί τις μονοδιάστατες αφηγήσεις που βλέπουν τη σεξεργασία μόνο μέσα από το πρίσμα της παθολογίας, της οδύνης και της στέρησης, ως συνέπεια τραύματος, φτώχειας ή βίας. Αν και τέτοιες εμπειρίες είναι υπαρκτές και δεν μπορούν να αγνοηθούν, η αποκλειστική εστίαση εκεί διαγράφει την αυτενέργεια, την ηθική σκέψη και τις στρατηγικές νοηματοδότησης που αναπτύσσουν οι ίδιες οι εργαζόμενες.

«Εμείς κατέχουμε τα σκήπτρα στο παλάτι μας, το βασίλειο της συμπόνιας, της κομψότητας, και της τόσο δύσκολα αποκτημένης γνώσης της ανθρώπινης ψυχής και του ανθρώπινου σώματος», έλεγε η Ελβετίδα σεξεργάτρια και ακτιβίστρια Grisélidis Réal. «Μονάχα η βία και η απάνθρωπη σκληρότητα που αναγκάζουν τους ανθρώπους, ενήλικες και ανήλικες, να εκπορνεύονται παρά τη θέλησή τους πρέπει να πατάσσονται». (Το καρνέ μιας εταίρας, εκδ. Τοποβόρος, μτφ. S. Solokopain, Δ. Λ. Νικολοπούλου).

Ακόμη κι αν οι ίδιες θελήσουν να αλλάξουν διαδρομή, η πνευματικότητα και θρησκευτικότητα μπορούν να τις βοηθήσουν. Πολλές σεξεργάτριες, αναφέρει μελέτη του 2022, βρήκαν εκεί τη δύναμη για να εγκαταλείψουν το επάγγελμα και να μην επιστρέψουν ξανά.