ΘΕΡΑΠΕΥΟΝΤΑΣ ΤΟΝ «ΔΙΩΚΤΗ» ΜΟΥ: ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΒΟΗΘΑΣ ΚΑΠΟΙΟΝ ΠΟΥ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΘΕΛΕΙ ΤΟ ΚΑΚΟ ΣΟΥ

Τι συμβαίνει όταν ένας queer ψυχοθεραπευτής καλείται να καθίσει απέναντι σε κάποιον που επέλεξε τον δρόμο της ακροδεξιάς και της βίας κατά των ΛΟΑΤΚΙΑ+ ατόμων; Ο κλινικός ψυχολόγος και ερευνητής Γεώργιος Φραγκάκης μιλά για τη θεραπευτική σχέση που τον έφερε αντιμέτωπο με δύσκολα ερωτήματα γύρω από το μίσος, το τραύμα, την ευθύνη και τη δυνατότητα αλλαγής.

Τον περασμένο μήνα, έθεσα έναν δύσκολο και ανέφικτο, όπως αποδείχτηκε, στόχο: να βρω ανθρώπους από την ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα που κατάφεραν να συγχωρήσουν ή και να συμφιλιωθούν με εκείνους που τους έκαναν τη ζωή δύσκολη, τους bullies τους, και να παρουσιάσω τις ιστορίες τους με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα κατά της Ομοφοβίας, Αμφιφοβίας, Τρανσφοβίας και Ιντερφοβίας, στις 17 Μαΐου.

«Μα γιατί να συγχωρέσει κανείς εκείνον που τον έβλαψε;» με ρώτησε ο ψυχολόγος μου όταν του μίλησα για το μικρό επαγγελματικό μου αδιέξοδο, χωρίς να περιμένει κάποια απάντηση. Τις επόμενες ημέρες το σκεφτόμουν. Γιατί να συγχωρέσεις και πώς, όταν τριγύρω δεν σταματούν οι λεκτικές και σωματικές επιθέσεις εναντίον μελών της κοινότητας, εγκλήματα μίσους που υποκινούνται από παράλογες πεποιθήσεις; Τι προσδοκίες είχα ξαφνικά από τον κόσμο;

Η ικανότητα της συγχώρεσης είναι βαθιά χριστιανική. Η Hannah Ardendt έλεγε πως είναι η μόνη που μπορεί να απελευθερώσει από το αδιέξοδο του αμετάκλητου των πράξεών μας και ήταν ο Χριστός που είχε αποκαλύψει τη δύναμη της συγγνώμης στις ανθρώπινες υποθέσεις. Το βρίσκω συγκινητικό παρότι μου λείπει η πίστη και δεν μπορούσα να μην αναφερθώ σε αυτό όταν έθεσα το ερώτημα περί συγχώρεσης λίγο καιρό αργότερα σε έναν άλλο κλινικό ψυχολόγο, στον Γεώργιο Φραγκάκη (Πρεμ Άντρι).

Ο Γεώργιος Φραγκάκης είναι προσωποκεντρικός ψυχοθεραπευτής, συγγραφέας και υποψήφιος διδάκτορας στο Université catholique de Louvain. Ο κοινός γνωστός που μας έφερε σε επαφή με διαβεβαίωσε ότι η εμπειρία που είχε να μοιραστεί ταίριαζε σε αυτό που αναζητούσα· ως ψυχοθεραπευτής, επέλεξε να αποκαλύψει την queer ταυτότητά του σε έναν πελάτη που, για μια περίοδο της ζωής του, υπήρξε μέλος ακροδεξιάς παράταξης και συμμετείχε σε επιθέσεις κατά ατόμων της ΛΟΑΤΚΙΑ+ κοινότητας. Η θεραπευτική σχέση παρέπεμπε αναπόδραστα στην Αγία Γραφή και εκείνο το «Γιατί με διώκεις;».

«Ένιωσα εκείνη τη στιγμή την ανάγκη να μοιραστώ μαζί του ότι θα μπορούσα να είμαι το επόμενο θύμα του», λέει ο Γεώργιος για τον δυνητικό διώκτη του, έναν άνθρωπο που, αφότου αποκατέστησε τις σχέσεις με τη βαθιά συντηρητική οικογένειά του, εναγκαλίστηκε τις ακραίες και μισαλλόδοξες αξίες και αντιλήψεις της. Με αφορμή τον Μήνα Υπερηφάνειας (Pride Month), του ζήτησα να μου μιλήσει για την παραπάνω εμπειρία καθώς και για τα αίτια του μίσους, πώς το θύμα γίνεται θύτης και τι τελικά σημαίνει να συγχωρείς.

Ο Γεώργιος Φραγκάκης (Πρεμ Άντρι), προσωποκεντρικός ψυχοθεραπευτής, συγγραφέας και υποψήφιος διδάκτορας στο Université catholique de Louvain.

– Πριν περάσουμε στην εμπειρία και έρευνά σου, ας μιλήσουμε λίγο σένα. Πώς αντιλαμβάνεσαι τον ρόλο του θεραπευτή και τη δική σου θέση μέσα στη θεραπευτική σχέση;

Δεν πιστεύω ότι έγινα θεραπευτής τη στιγμή που ολοκλήρωσα τις σπουδές μου, παρότι υπήρξαν πολύ σημαντικές, γιατί μου έδωσαν γλώσσα, πλαίσιο και εργαλεία για μια βαθύτερη κατανόησης της ανθρώπινης εμπειρίας. Η θεραπευτική ταυτότητα είναι, κατά τη γνώμη μου, μια διαρκής πορεία αποδοχής, επίγνωσης, αμφισβήτησης και διεύρυνσης. Νιώθω ότι γίνομαι θεραπευτής ξανά και ξανά, κάθε φορά που επιτρέπω στη ζωή να με διδάσκει, να με απογυμνώνει από τις βεβαιότητές μου και να με φέρνει πιο κοντά στην αλήθεια μου. Δεν αισθάνομαι ότι «θεραπεύω» από μια θέση γνώσης ή αυθεντίας. Οι θεωρίες είναι πολύτιμες, σίγουρα, αλλά δεν θέλω να στέκονται διαρκώς ανάμεσα σε μένα, στον αγώνα μου και στον άνθρωπο με τον οποίο βρίσκομαι θεραπευτικά.

– Πόσο εύκολα ήταν τα παραπάνω όταν ο άνθρωπος απέναντί σου αποκάλυψε τις ακροδεξιές, ομοφοβικές του αντιλήψεις; Πότε κατάλαβες ότι η θεραπευτική σχέση είχε ξεπεράσει τα συνηθισμένα όρια μιας δύσκολης περίπτωσης;

Το κατάλαβα όταν άρχισα να νιώθω ότι βρισκόμασταν μαζί μέσα σε ένα βαθύ, κάπως αντιφατικό αλλά και πολύ ανθρώπινο πεδίο, σαν να ήμασταν κατά κάποιον τρόπο και σύμμαχοι και αντίπαλοι. Σύμμαχοι, γιατί και οι δύο είχαμε υπάρξει πληγωμένα παιδιά που γνώρισαν την απόρριψη, την ταπείνωση, τη βία, και έμαθαν νωρίς τι σημαίνει να γίνεσαι στόχος επειδή είσαι διαφορετικός από αυτό που οι άλλοι απαιτούν από εσένα να είσαι. Εγώ ως queer άτομο, εκείνος μέσα από τις δικές του ταυτότητες και ευαλωτότητες, μέσα από όλα εκείνα τα σημεία του εαυτού του που δεν χώρεσαν με ασφάλεια στα πλαίσια όπου μεγάλωνε.

Και οι δύο ψάχναμε από νωρίς έναν τόπο όπου θα μπορούσαμε να ανασάνουμε χωρίς ντροπή και να ανήκουμε κάπου, κάπου όπου μπορούμε να νιώσουμε ότι αξίζουμε. Μόνο που, ως ενήλικες, βρήκαμε δύο αντίθετους τόπους ανήκειν: εγώ στις ΛΟΑΤΚΙΑ+ συλλογικότητες και σε συμπεριληπτικούς χώρους που μου επέτρεψαν να πλησιάσω τον εαυτό μου και, εκείνος, σε ακροδεξιές παρατάξεις που του προσέφεραν ασφάλεια, δύναμη, ταυτότητα και μια αίσθηση ανήκειν· υπέροχες ποιότητες αλλά, όπως ο ίδιος ανέφερε κάποια στιγμή στις συνεδρίες μας, ήταν χτισμένες πάνω στη σκληρότητα και στο μίσος για τον άλλον.

Γι’ αυτό η θεραπευτική σχέση δεν υπήρξε ποτέ μια ευθεία γραμμή. Ήταν μια διπλή κίνηση, δύο εσωτερικοί κόσμοι που μπορούσαν να συναντηθούν στη σιωπηλή αίσθηση της παιδικής πληγής και του πόνου και, ταυτόχρονα, δύο ενήλικες ζωές που είχαν σταθεί, ιστορικά και πολιτικά, η μία εχθρός της άλλης.

Γεώργιος Φραγκάκης

– Και τι ήταν αυτό που σε έκανε να παραμείνεις σε αυτή τη θεραπευτική σχέση, ακόμη κι όταν άρχισε να αποκτά για σένα προσωπικό και υπαρξιακό βάρος;

Έμεινα γιατί ένιωσα υπεύθυνος απέναντι σε εκείνο το πολύ παιδικό, το πολύ τρυφερό και το βαθιά τραυματισμένο κομμάτι του που είχε εμφανιστεί μέσα στη σχέση μας τον πρώτο καιρό της συνεργασίας μας, πολύ πριν ενταχθεί στην ακροδεξιά παράταξη. Υπήρχε, βέβαια, μέσα μου ο φόβος και η γνώση ότι αυτός ο άνθρωπος υποστήριζε έναν κόσμο που έκανε ανθρώπους σαν κι εμένα να ζούμε σε επιφυλακή, να υποφέρουμε και, πολλές φορές, να αιμορραγούμε. Όμως είχα την αίσθηση ότι, αν απομακρυνόμουν κι εγώ από το πλευρό του, τότε ίσως να τον έκανα να αναβιώσει αυτό που γνώριζε τόσο καλά από παιδάκι: την απόρριψη επειδή δεν ήταν αυτό που οι άλλοι ήθελαν από εκείνο να είναι.

Έτσι, με κράτησε η ανάγκη να μη χωρέσω τη σχέση μας σε έτοιμες ταυτότητες, εκείνον μόνο στον ρόλο του θύτη, εμένα μόνο στον ρόλο του επιζώντα. Δεν έμεινα για να τον «σώσω» ή για να τον αλλάξω. Αντιθέτως, έμεινα γιατί είχα μέσα μου την ελπίδα πως, αν αντέχαμε να μείνουμε μέσα σε αυτή τη δύσκολη εμπειρία της θεραπευτικής μας σχέσης μαζί τότε, ίσως, κάποια στιγμή, να γινόταν ορατό το σημείο όπου η βία παύει να μοιάζει με μοίρα και αρχίζει, έστω αχνά, να φαίνεται ως μια επιλογή που θα μπορούσε συνειδητά να μην την επιλέξει.

– Ψυχολόγος αλλά και άνθρωπος. Πόσο δύσκολο ήταν να τα διαχωρίσεις όταν άρχισαν να έρχονται οι αποκαλύψεις από τον θεραπευόμενο;

Ήταν δύσκολο, γιατί στην πραγματικότητα δεν μπήκα ποτέ σε αυτή τη θεραπευτική σχέση μόνο ως ο θεραπευτής του. Μπήκα και ως άνθρωπος με το σώμα μου, τις πληγές μου, τις αξίες και τους φόβους μου... Και όλα αυτά, ίσως να είχαν ως στόχο το να μάθω να αντέχω το γεγονός ότι συνυπήρχαν και θα συνυπάρχουν πάντα μέσα μου. Έτσι, όταν, για παράδειγμα, μοιραζόταν μαζί μου τις ομοφοβικές του ρητορικές, ένιωθα πολλές φορές να ξυπνά μέσα μου τόσο ο θεραπευτής που ήθελε να τον ακούσει, να τον καταλάβει, να μη βιαστεί να του κλείσει την πόρτα, όσο και ο πληγωμένος άνθρωπος, που ανατρίχιαζε αναγνωρίζοντας στα λόγια του κάτι από τη δική του τραυματική ιστορία.

Θεωρώ πως καμία από αυτές τις φωνές δεν έπρεπε να πάρει μόνη της το τιμόνι της θεραπευτικής σχέσης. Ούτε να γίνω σκληρός για να προστατευτώ, ούτε και υπερβολικά επιεικής για να αποφύγω τον πόνο της σύγκρουσης. Έπρεπε να μπορώ να μένω σε επαφή με ό,τι μου συνέβαινε, χωρίς να το αρνούμαι και χωρίς να το ξεφορτώνω πάνω του.

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΑΝΤΕΞΟΥΜΕ ΝΑ ΔΟΥΜΕ ΠΟΣΟ ΚΟΝΤΑ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΚΑΤΟΙΚΟΥΝ ΜΕΣΑ ΜΑΣ Η ΤΡΩΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ, ΑΠΟ ΕΚΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΑ, ΝΑ ΑΝΑΛΑΒΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΙΟ ΔΥΣΚΟΛΗ ΕΥΘΥΝΗ· ΝΑ ΜΗ ΔΟΞΑΖΟΥΜΕ ΤΗ ΒΙΑ, ΑΚΟΜΗ ΚΙ ΟΤΑΝ ΞΕΡΟΥΜΕ ΑΠΟ ΠΟΙΑ ΑΒΥΣΣΟ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ.

– Πώς γίνεται κάποιος να κουβαλά τραύμα και στην πορεία να γίνεται ο ίδιος φορέας βίας ή μίσους;

Πιστεύω ότι το τραύμα δεν κάνει τον άνθρωπο αγνό. Συχνά τον κάνει φοβισμένο, έτοιμο να προστατευτεί με κάθε κόστος. Αποδέχομαι πως υπήρξαν στιγμές που, απειλημένος από φανατικά άτομα με ακροδεξιές αντιλήψεις, άσκησα κι εγώ βία απέναντί τους για να επιβιώσω. Και εκεί αναγκάστηκα να αποδεχτώ τη δύσκολη αλήθεια, πως, μέσα μου, δεν υπήρχε μόνο ο άνθρωπος που είχε τραυματιστεί, αλλά και μια πλευρά ικανή να ασκήσει βία όταν ένιωσε ότι απειλείται.

Δεν το λέω για να να σβήσω την ευθύνη του εαυτού μου. Το λέω γιατί η επιβίωση, πέρα από την προσπάθεια του να μείνεις ζωντανός, είναι και το να μπορείς να υπάρχεις μέσα στη ζωή χωρίς να σε αφανίζει ο φόβος και χωρίς να παραδίνεις το δικαίωμά σου να καταλαμβάνεις χώρο. Όταν ένας άνθρωπος δεν βρίσκει άλλον δρόμο για να νιώσει ότι υπάρχει, τότε μπορεί να αρχίσει να πιστεύει πως η δύναμη είναι το μόνο καταφύγιο και η βία η μόνη γλώσσα που θα τον κρατήσει όρθιο. Εκεί γεννιέται, κατά τη γνώμη μου, ο μεγάλος κίνδυνος η πληγή να γίνει όπλο και η ανάγκη για ύπαρξη να μπερδευτεί με την ανάγκη για κυριαρχία.

Η ουσιαστική επίγνωση δεν είναι να χωρίσουμε τους ανθρώπους σε «αθώους/πληγωμένους» και «ένοχους/βίαιους». Είναι να αντέξουμε να δούμε πόσο κοντά μπορούν να κατοικούν μέσα μας η τρωτότητα και η επιθετικότητα και, από εκεί και πέρα, να αναλάβουμε την πιο δύσκολη ευθύνη· να μη δοξάζουμε τη βία, ακόμη κι όταν ξέρουμε από ποια άβυσσο γεννήθηκε

– Πιστεύεις ότι η ομοφοβία και η τρανσφοβία γεννιούνται κυρίως από φόβο, ιδεολογία ή άλλες, βαθύτερες συγκρούσεις; Τι φωτίζει ως αίτια του μίσους η εμπειρία σου ως ερευνητής και ψυχολόγος;

Πίσω από τις ρητορικές μίσους σπάνια υπάρχει μόνο ένα πράγμα. Συνήθως υπάρχει ο φόβος – όχι μόνο ο φόβος του άλλου, αλλά ο φόβος για ό,τι ο άλλος ξυπνά, αποκαλύπτει ή αποσταθεροποιεί μέσα μας. Υπάρχει η ντροπή που δεν βρήκε ποτέ γλώσσα και γι’ αυτό έγινε σκληρότητα. Υπάρχει μια εύθραυστη εικόνα του εαυτού, που κρατιέται όρθια μόνο όσο ο κόσμος παραμένει τακτοποιημένος και αυστηρά χωρισμένος σε «κανονικούς» και «μη-κανονικούς», σε δυνατούς και αδύναμους, σε αυτούς που αξίζουν να ανήκουν και σε αυτούς που πρέπει να μένουν στο περιθώριο.

ΓΙ’ ΑΥΤΟ ΠΙΣΤΕΥΩ ΟΤΙ Η ΟΜΟΦΟΒΙΑ ΚΑΙ Η ΤΡΑΝΣΦΟΒΙΑ ΔΕΝ ΓΕΝΝΙΟΥΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΙΔΕΕΣ ΑΛΛΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΒΑΘΙΑ ΔΥΣΑΝΕΞΙΑ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΕ Ο,ΤΙ ΜΑΣ ΘΥΜΙΖΕΙ ΠΩΣ Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΖΩΗ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΜΕΓΑΛΗ, ΠΙΟ ΡΕΥΣΤΗ ΚΑΙ ΠΙΟ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΤΕΝΕΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΘΗΣΥΧΑΣΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΑΣ.

Ίσως, για κάποιους ανθρώπους, τα ΛΟΑΤΚΙΑ+ άτομα να γίνονται καθρέφτης μιας δικής τους εσωτερικής αστάθειας, ενός φόβου που δεν αντέχουν να αναγνωρίσουν ως δικό τους. Και τότε η ιδεολογία έρχεται σαν ανακούφιση και ονοματίζει τους εχθρούς, δίνει ηθικό κύρος σε κάτι που στην ουσία του είναι πολύ πιο εύθραυστο. Μετατρέπει την ανασφάλεια σε βεβαιότητα, τη ντροπή σε επίθεση, τον εσωτερικό τρόμο σε αποστολή. Πίσω από τις ρητορικές μίσους, στο βάθος, πολλές φορές βλέπω ένα φοβισμένο και αμυνόμενο εσωτερικό οικοδόμημα που, για να μη ραγίσει, προτιμά να πληγώσει.

– Υπάρχει όριο στο τι μπορεί ή οφείλει να «αντέξει» ένας θεραπευτής μέσα σε μια θεραπευτική σχέση; Και πώς καταλαβαίνεις ότι αυτό το όριο πλησιάζει;

Ναι, υπάρχει όριο και είναι βαθιά ανθρώπινο να το αναγνωρίζουμε χωρίς ντροπή. Για πολύ καιρό, είχα κι εγώ μέσα μου την ιδέα ότι ο «καλός» θεραπευτής είναι εκείνος που αντέχει τα πάντα, που μπορεί να μείνει ακέραιος ό,τι κι αν συμβεί μέσα στη σχέση. Σήμερα το βλέπω αλλιώς. Δεν πιστεύω πως η αληθινή παρουσία ζητά να ακυρώσεις τον εαυτό σου. Αντίθετα, πιστεύω πως η θεραπευτική αντοχή έχει αξία μόνο όσο παραμένει ζωντανή, όσο δηλαδή δεν γίνεται μια σιωπηλή μορφή αυτο-εγκατάλειψης.

Το όριο, λοιπόν, πλησιάζει όταν αρχίζεις να μικραίνεις εσωτερικά ώστε να μπορέσεις να μείνεις παρών με τον άλλον, όταν το σώμα σου σφίγγεται πριν ακόμη προλάβεις να σκεφτείς γιατί, και η περιέργεια –τόσο πολύτιμη στη θεραπεία– δίνει τη θέση της σε μια παγωμένη επιφυλακή. Το να παραδεχτείς ότι κάτι έχει φτάσει στα όριά του είναι η σοφία του ψυχισμού, η ήσυχη γνώση του σώματος που λέει πως κάτι κινδυνεύει να πάψει να είναι θεραπευτικό και να γίνει σχεδόν η αναβίωση μιας παλιάς πληγής με ένα καινούργιο άτομο. Όχι, ο θεραπευτής δεν οφείλει να αντέχει τα πάντα.

Ο Γεώργιος Φραγκάκης με το έργο του «Φ» (εκδ. Σμίλη), το πρώτο ελληνικό μυθιστόρημα βασισμένο στην Προσωποκεντρική θεραπευτική προσέγγιση.

Το θέμα αυτό διαπραγματεύομαι στο τέταρτο βιβλίο μου, «Η πραγμάτωση της Λίλιθ: Ψυχοθεραπεία, μύθος και θηλυκότητα», που θα κυκλοφορήσει τους επόμενους μήνες από τις εκδόσεις Κοντύλι. Εκεί, μιλώ για τη θεραπευτική μου σχέση με μια πελάτισσα που ζούσε εγκλωβισμένη σε εσωτερικευμένες θρησκευτικές και πατριαρχικές ενδοβολές, σε κανόνες που την κρατούσαν αιχμάλωτη, αντί να της επιτρέπουν να είναι ανοιχτή στη ζωή και στην απόλαυσή της, όσο και για το πώς στάθηκα εγώ απέναντί της, τόσο ως άνδρας όσο και ως ένας queer θεραπευτής.

– Με προβληματίζει πολύ η έννοια της «συγχώρεσης», αν αρκεί να κατανοήσεις έναν άνθρωπο χωρίς να δικαιολογείς τις πράξεις ή τις ιδέες του. Για σένα, τι σημαίνει συγχώρεση;

Για μένα, η συγχώρεση, όταν είναι αυθεντική, δεν μοιάζει με μια εύκολη ανωτερότητα ούτε με μια πνευματική ή θρησκευτική χειρονομία που τα λύνει όλα. Δεν σημαίνει να ξεχάσεις ή να πεις «δεν πειράζει», ούτε να πιέσεις τον εαυτό σου να συμφιλιωθεί με κάτι ή κάποιον πριν να είσαι έτοιμος, μόνο και μόνο για να γίνουν τα πράγματα πιο υποφερτά ή πιο «τακτοποιημένα».

Αν έχει κάποιο νόημα η συγχώρεση, τότε βρίσκεται στο να μπορείς να αναγνωρίσεις ότι ένας άνθρωπος είναι κάτι πολύ περισσότερο από το χειρότερο που μπορεί να έκανε, χωρίς όμως να μικρύνεις ούτε στιγμή το βάρος αυτού που έκανε αλλά και το αποτύπωμα που άφησε μέσα σου. Από την άλλη, υπάρχουν φορές που η πιο τίμια και ενδεχομένως πιο ανθρώπινη απάντηση να είναι: «Δεν μπορώ ακόμη, δεν είμαι έτοιμος να σε συγχωρήσω». Κι αυτή η παραδοχή μπορεί να είναι και μια μορφή αξιοπρέπειας.

Η ΣΥΓΧΩΡΕΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘΗΚΟΝ ΟΥΤΕ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΩΡΙΜΟΤΗΤΑΣ. ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΚΑΡΠΟΣ ΠΟΥ ΩΡΙΜΑΖΕΙ ΑΡΓΑ, ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΠΟΛΥ ΠΕΝΘΟΣ, ΠΟΛΛΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΒΑΘΙΑ, ΔΥΣΚΟΛΗ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ, ΟΧΙ ΤΟΣΟ ΜΕ ΤΟΝ ΑΛΛΟ ΑΝΘΡΩΠΟ ΟΣΟ ΜΕ Ο,ΤΙ ΕΜΕΙΝΕ ΜΕΣΑ ΣΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΚΕΙΝΟΝ.

– Διανύουμε τις μέρες του Pride, με τις συνήθεις αντιδράσεις όσο και υπενθυμίσεις για ό,τι έχει υποστεί και εξακολουθεί να υφίσταται η κοινότητα. Αναρωτιόμουν, ποιο είναι το ψυχικό αποτύπωμα που αφήνει το μίσος στα ΛΟΑΤΚΙΑ+ άτομα, ακόμη κι όταν δεν εκφράζεται ανοιχτά ως βία;

Το μίσος δεν χρειάζεται να φωνάξει για να αφήσει ένα σημάδι πόνου ούτε έρχεται πάντα ως μια ανοιχτή επίθεση. Πολλές φορές έρχεται χαμηλόφωνα, στα βλέμματα που σε μετρούν, στα αστεία που σε μικραίνουν, στους υπαινιγμούς που σου μαθαίνουν ότι μπορείς να “υπάρχεις” μόνο αν δεν “υπάρχεις πολύ”. Και αυτή η μορφή μίσους είναι ίσως από τις πιο δύσκολες, γιατί δεν έχει πάντα ένα καθαρό πρόσωπο. Γίνεται αέρας, γίνεται περιβάλλον, μπαίνει λίγο λίγο στο σώμα και στον τρόπο που κατοικείς τη ζωή σου. Σε μαθαίνει να προσέχεις τη φωνή σου, το περπάτημά σου, το σώμα σου, το βλέμμα σου, το ποιον θα αγγίξεις, το πώς θα σταθείς, το πόση αλήθεια από σένα μπορεί να φανεί χωρίς κόστος.

ΤΟ ΜΙΣΟΣ ΠΛΗΓΩΝΕΙ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΣΕ ΑΝΑΓΚΑΖΕΙ ΝΑ ΣΥΡΡΙΚΝΩΝΕΣΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΑΣΦΑΛΗΣ. ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΑΦΗΝΕΙ ΕΝΑ ΠΟΛΥ ΒΑΘΥ ΨΥΧΙΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ, ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΤΡΑΥΜΑΤΙΖΕΙ ΜΟΝΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΣΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΣΗ ΟΤΙ ΕΧΕΙΣ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΝΑ ΑΝΗΚΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΧΩΡΙΣ ΑΠΟΛΟΓΙΑ.

Γι’ αυτό πιστεύω πως τα ΛΟΑΤΚΙΑ+ άτομα δεν χρειάζονται την ανεκτικότητα. Η ανεκτικότητα είναι πολύ λίγο, όταν ένας άνθρωπος έχει μάθει να μετρά συνεχώς το δικαίωμά του να υπάρχει. Αυτό που χρειάζονται είναι ένας κόσμος μέσα στον οποίο δεν θα χρειάζεται καθημερινά να διαπραγματεύονται την ορατότητά τους, την τρυφερότητά τους, την αγάπη τους, την ίδια τους την ανθρώπινη υπόσταση. Και ίσως αυτό είναι, τελικά, ένα από τα πιο βαθιά ηθικά αιτήματα της εποχής μας: όχι απλώς να μη βλάπτουμε τον άλλον, αλλά να αποτελούμε συνειδητά άτομα που υπερασπιζόμαστε έναν κόσμο όπου κανείς δεν θα χρειάζεται να μικραίνει για να χωρέσει μέσα σε αυτόν.

Το υλικό που δημοσιοποιείται εδώ αποτελεί μέρος της αδημοσίευτης διδακτορικής έρευνας του Γεώργιου Φραγκάκη και παρουσιάζεται σε προσεκτικά προστατευμένη εκδοχή. Ο ίδιος έχει δώσει την άδειά του ώστε όποια ή όποιος ενδιαφέρεται να διαβάσει την πλήρη έρευνα, όταν αυτή δημοσιευθεί, να μπορεί να επικοινωνήσει μαζί του στο [email protected]