ΑΥΤΟ ΤΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΖΩΩΝ ΣΤΗ ΒΡΑΖΙΛΙΑ ΠΡΟΣΛΑΜΒΑΝΕΙ ΜΟΝΟ ΑΣΤΕΓΟΥΣ

Ένα καταφύγιο στη Βραζιλία δίνει δουλειά σε ανθρώπους που ζουν στον δρόμο και ταυτόχρονα μια δεύτερη ευκαιρία στα άστεγα ζώα.

Πάμε αρκετά χρόνια πίσω, στο 2014. Τότε «έσωσα ένα ηλικιωμένο, τραυματισμένο σκυλί που ονομαζόταν Mabel», έγραφε σε κείμενό του ο Glenn Greenwald, δημοσιογράφος βραβευμένος με Pulitzer, συνταγματολόγος, συγγραφέας και ιδρυτής του καταφυγίου Hope στη Βραζιλία.

Εκείνη την εποχή, ο ίδιος και ο σύζυγός του, David Miranda, είχαν ήδη επτά σκυλιά. Μέσα σε μία μέρα, όμως, τα επτά σκυλιά έγιναν δεκατέσσερα, καθώς η Mabel κυοφορούσε έξι κουτάβια. Από αυτά, τα τέσσερα βρήκαν οικογένειες στις ΗΠΑ, ενώ δύο έμειναν με τον Greenwald και τον Miranda.

Από εκείνη τη στιγμή, η διάσωση ζώων και ο αγώνας για τα δικαιώματά τους άρχισαν να αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη θέση στη ζωή του ζευγαριού. Ο Greenwald και ο Miranda (που σήμερα δεν βρίσκεται στη ζωή), διέσωσαν, φιλοξένησαν προσωρινά και έδωσαν για υιοθεσία δεκάδες ζώα.

Η μεγάλη στροφή

Σταδιακά, η δράση τους απέκτησε μια διαφορετική κατεύθυνση και άρχισαν να ασχολούνται με ανθρώπους που ζουν στον δρόμο μαζί με τα κατοικίδιά τους. Αν και η εικόνα αυτή συχνά ξενίζει, γιατί υπάρχει η αντίληψη ότι τα ζώα που ζουν στον δρόμο μαζί με άστεγους ανθρώπους είναι παραμελημένα ή στερούνται βασικών αναγκών, πολύ συχνά συμβαίνει το αντίθετο.

Ο δεσμός ανάμεσα στους ανθρώπους που ζουν στον δρόμο και τα ζώα τους μπορεί να είναι ισχυρός και βαθύς. «Είναι δύσκολο να εξηγήσεις πόσο συγκλονιστικό είναι να βλέπεις έναν πεινασμένο άνθρωπο που ζει στον δρόμο να λαμβάνει ένα γεύμα που χρειάζεται απεγνωσμένα και, χωρίς δεύτερη σκέψη, να το χωρίζει στη μέση για να το μοιραστεί με τον πεινασμένο σκύλο ή τη γάτα του», γράφει ο δημοσιογράφος.

Ο δημοσιογράφος Glenn Greenwald, με τα σκυλιά του, τον Pulo (αριστερά) και τον Kane, κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο σπίτι του στο Ρίο ντε Τζανέιρο, 2019. AP Photo/Leo Correa

Όταν ο ένας «σώζει» τον άλλο

Το ζευγάρι θέλησε να καταγράψει αυτή τη σχέση και μέσα από δύο μικρά ντοκιμαντέρ, τα οποία δημιουργήθηκαν υπό τη διεύθυνση της κινηματογραφικής ομάδας που είχε συνδημιουργήσει η βραβευμένη με Όσκαρ σκηνοθέτρια Laura Poitras.

Το πρώτο, το Birdie, ακολουθούσε έναν πρώην κατάδικο που ζούσε στον δρόμο, πουλούσε φρούτα και ήταν αφοσιωμένος στη φροντίδα των δυο σκύλων του. Το δεύτερο, το Karollyne, αφορούσε μια τρανς γυναίκα, που ζούσε σε ένα εγκαταλελειμμένο κτίριο και φρόντιζε δεκάδες σκύλους, γάτες, πιθήκους και άλλα ζώα, τα περισσότερα από τα οποία είχαν εγκαταλειφθεί από ανθρώπους.

Οι δύο αυτές ιστορίες έγιναν η αφετηρία για μια διαφορετική ιδέα: τι θα συνέβαινε αν ο δεσμός ανάμεσα σε ανθρώπους και ζώα που ζουν στον δρόμο μπορούσε να αποτελέσει τη βάση ενός νέου μοντέλου κοινωνικής υποστήριξης;

Ένα καταφύγιο διαφορετικό από τα άλλα

Στόχος ήταν να δημιουργηθεί ένα καταφύγιο που θα διέσωζε ζώα τα οποία χρειάζονται βοήθεια, θα τους παρείχε ιατρική φροντίδα και θα προσπαθούσε να τα τοποθετήσει σε κατάλληλες οικογένειες. Το καταφύγιο αυτό, όμως, θα είχε κάτι το διαφορετικό. Θα στελεχωνόταν από ανθρώπους που ζουν στον δρόμο μαζί με τα κατοικίδιά τους και έχουν αποδείξει την ικανότητά τους να τα φροντίζουν.

Έτσι, η αγάπη και η εμπειρία των άστεγων ανθρώπων θα μετατρέπονταν σε εργασία και η εργασία με τη σειρά της θα μπορούσε να τους φέρει ένα βήμα πιο κοντά στη μόνιμη επαγγελματική απασχόληση και σε μια πιο σταθερή ζωή.

Η δουλειά δεν είναι το μόνο όφελος

Για τους δημιουργούς του Hope, η πρόσληψη ανθρώπων που ζούσαν στον δρόμο δεν μπορούσε να είναι αρκετή από μόνη της. Σε συνεργασία με το CREAS, έναν φορέα που ειδικεύεται στην υποστήριξη αστέγων, όσοι προσλαμβάνονταν στο καταφύγιο θα λάμβαναν προσωρινή στέγαση, ρούχα, συμβουλευτικές υπηρεσίες και στη συνέχεια βοήθεια για τη μετάβασή τους σε μια πιο σταθερή ζωή, εκτός καταφυγίου.

Ένα τέτοιο μοντέλο οργάνωσης μπορεί να βοηθήσει και σε άλλα επίπεδα. Για έναν άνθρωπο που έχει βιώσει την αστεγία, η πρόσβαση σε σταθερή εργασία σημαίνει κάτι περισσότερο από έναν μισθό. Δημιουργεί καθημερινή ρουτίνα, προσφέρει επαγγελματική εμπειρία και μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες επανένταξης στην αγορά εργασίας.

Επίσης, η αλλαγή ρόλου των ανθρώπων που από «άστεγοι που χρειάζονται βοήθεια» γίνονται εργαζόμενοι και φροντιστές μπορεί να συμβάλει στην βελτίωση της αυτοεκτίμησής τους και στην κοινωνική τους επανένταξη.

Τέλος, η φροντίδα ενός ζώου δημιουργεί ευθύνη, μια καθημερινή σχέση και μια αίσθηση σκοπού. Δεν είναι τυχαίο ότι το καταφύγιο περιγράφει το μοντέλο του ως μια «δεύτερη ευκαιρία για ζώα και ανθρώπους».

AP Photo/Andre Penner

Τι λένε οι έρευνες για τη σχέση ανθρώπων και ζώων

Η σχέση των ανθρώπων που βιώνουν αστεγία με τα ζώα συντροφιάς τους μπορεί να έχει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην καθημερινότητα και την ευημερία τους. Βιβλιογραφική ανασκόπηση σχετικά με ανθρώπους που βρίσκονται σε κατάσταση αστεγίας και τα ζώα τους καταδεικνύει ότι αυτή η σχέση μπορεί να προσφέρει συντροφικότητα, αίσθημα ασφάλειας και ευθύνης, αλλά και σημαντικά οφέλη για την ψυχική και συναισθηματική υγεία.

Σε παρόμοια συμπεράσματα κατέληξε και βρετανική μελέτη, στην οποία άστεγοι συμμετέχοντες περιέγραφαν τα σκυλιά τους ως μέλη της οικογένειάς τους, φίλους και πηγή προστασίας. Οι ερευνητές ανέδειξαν, μάλιστα, την έννοια του «mutual rescue» (αμοιβαία διάσωση), την αίσθηση δηλαδή ότι οι άνθρωποι είχαν σώσει τα ζώα τους, αλλά ότι, με τον δικό τους τρόπο, τα ζώα είχαν σώσει και εκείνους.

Αντίστοιχα ευρήματα προέκυψαν από αμερικανική μελέτη, όπου οι συμμετέχοντες περιέγραψαν τα ζώα τους ως σημαντική πηγή συναισθηματικής υποστήριξης, αναφέροντας βελτίωση της διάθεσής τους και της διαχείρισης περιόδων ψυχολογικής πίεσης. Παράλληλα, η φροντίδα τους δημιουργούσε μια αίσθηση ρουτίνας και ευθύνης, ενώ για αρκετούς αποτελούσε και κίνητρο να κάνουν ή να διατηρήσουν θετικές αλλαγές στη ζωή τους.

Για να κλείσουμε με κάτι χειροπιαστό, σύμφωνα με στοιχεία που δίνει το καταφύγιο μέχρι σήμερα έχουν βοηθηθεί 1.000 άνθρωποι και περισσότερα από 5.000 ζώα. Αν θες να μάθεις περισσότερα, δεν έχεις παρά να επισκεφτείς την ιστοσελίδα τους και μην ξεχνάς: Adopt, don't shop!