ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΤΑΛΑΒΕΙΣ ΑΝ ΕΙΣΑΙ ΕΣΥ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΣΤΟΥΣ ΚΑΒΓΑΔΕΣ ΣΟΥ

Μήπως στους περισσότερους καβγάδες της ζωής σου είσαι τελικά εσύ το πρόβλημα; Ποια σημάδια δείχνουν ότι χρειάζεται να αλλάξεις τον τρόπο που επικοινωνείς.

Είμαι άνθρωπος που έχει ζήσει το μερτικό του στην κατάθλιψη και τις εμμονές, έχοντας τον θυμό για οξυγόνο και όχημα ώστε να συνεχίσω να πορεύομαι σε αυτή τη ζωή. Χρόνια μετά και με πολλή δουλειά με την ψυχοθεραπεύτριά μου διαπίστωσα πως υπάρχει ένας πάρα πολύ απλός τρόπος να καταλάβεις πότε είσαι εσύ το πρόβλημα και όχι οι άλλοι. Όλα είναι απλά μαθηματικά:

• Εκνευρίζεσαι/τσακώνεσαι με έναν άνθρωπο την ημέρα; Μπορεί να φταίει εκείνος.
• Εκνευρίζεσαι/τσακώνεσαι με δύο ανθρώπους την ημέρα; Επίσης μπορεί να φταίνε εκείνοι.
• Εκνευρίζεσαι/τσακώνεσαι με τρεις ανθρώπους την ημέρα; Πρέπει να αρχίζεις να προβληματίζεσαι για το τι μπορεί να κάνεις εσύ λάθος. Το ίδιο ισχύει και για τους τέσσερις. Κάπου στους πέντε αρχίζει και γίνεται ξεκάθαρο ότι μάλλον δεν φταίνε οι άλλοι, αλλά εσύ.

Ο Jefferson Fisher, δικηγόρος με έδρα το Τέξας και συγγραφέας του βιβλίου «Η επόμενη συζήτηση – Μαλώνετε λιγότερο, μιλάτε περισσότερο» (κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός), εξήγησε στο Time ότι «όλοι είμαστε δύσκολοι», καθένας με τον τρόπο του. Το θέμα είναι να αναγνωρίζουμε τις αδυναμίες μας και να μπορούμε να συνυπάρχουμε με άλλους.

Πώς, όμως, μπορούμε να καταλάβουμε ότι φταίμε εμείς;

Το «ποτέ» και το «πάντα» είναι πρόβλημα

Διαπληκτιζόμαστε με έναν άνθρωπο και, εκεί που έχουν ανάψει τα αίματα, γινόμαστε ακραίοι. Πώς μπορούμε να το αντιληφθούμε αυτό; Κάνουμε χρήση των όρων «ποτέ» και «πάντα». Για παράδειγμα, λέμε «δεν ακούς ποτέ» ή «πάντα το κάνεις αυτό». Έτσι, θάβουμε μόνοι μας την επιχειρηματολογία μας και το κύριο θέμα της συζήτησης, αφού οι άλλοι συνήθως «πιάνονται» από την υπερβολή μας για να αποφύγουν την αποδοχή των ευθυνών τους.

Τι να κάνουμε καλύτερα; Να αναφερόμαστε μόνο σε συγκεκριμένα δεδομένα, που έχουν ως στόχο την επίλυση της διαφοράς.

«Είσαι σαν τη μάνα σου»

Κάτι άλλο που κάνουμε και εκτροχιάζουμε την όποια προσπάθεια επικοινωνίας είναι η απόδοση χαρακτηρισμών και η επίθεση κατά της ταυτότητας του άλλου, την οποία μπλέκουμε με τη συμπεριφορά του. Ενδεικτικές περιπτώσεις είναι το «είσαι απαίσιος άνθρωπος» και, φυσικά, το «είσαι σαν τη μάνα σου».

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Όπως εξηγούν ψυχολόγοι, οι άνθρωποι γινόμαστε αμυντικοί από τη φύση μας όταν νιώθουμε πως κάποιος επιτίθεται στην ταυτότητά μας. Αν θέλουμε να βγάλουμε άκρη, μιλάμε για εμάς. Όχι για τους άλλους. Δηλαδή, λέμε «νιώθω πως με απορρίπτεις, όταν δεν με ακούς» ή «νιώθω εξαντλημένη, όταν χειρίζομαι τα πάντα μόνη μου». Δύσκολα μπορεί κάποιος να διαφωνήσει με το συναίσθημα ή την εμπειρία κάποιου άλλου. Πάντα βέβαια μπορεί να τα αγνοήσει. Έτσι, όμως, καταλαβαίνουμε ότι δεν έχει κανένα νόημα να συνεχίζουμε να προσπαθούμε.

Μας ενδιαφέρει να επικοινωνήσουμε ή να νικήσουμε;

Όταν πιστεύουμε ότι έχουμε δίκιο, υπάρχουν φορές που δεν επιτρέπουμε σε κανέναν και σε τίποτα να το αμφισβητήσει ή να μην μας το αναγνωρίσει. Το θέμα είναι να βρούμε το δίκιο μας  ή να καταλήξουμε κάπου καλά; Μας ενδιαφέρει να επικοινωνήσουμε ή παίζουμε αγώνα που πρέπει να νικήσουμε – αλλιώς γιατί συζητάμε πόσες φορές έχει πλύνει εκείνος τα πιάτα και πόσες εμείς; Όταν πιάνουμε τον εαυτό μας να κρατά σκορ, καλό είναι να θυμόμαστε ποια είναι η ουσία.

ΤΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΝΙΚΗΣΟΥΜΕ, ΑΛΛΑ ΝΑ ΣΥΝΔΕΘΟΥΜΕ. ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΚΑΙ ΕΤΣΙ ΔΕΙΧΝΟΥΜΕ ΠΩΣ ΔΕΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΧΘΡΟΙ.

Το να είσαι drama queen ή drama king είναι πρόβλημα

Πιο απλές ενδείξεις ότι πρέπει να δουλέψουμε με τον εαυτό μας για το καλό όλων και δη το δικό μας είναι να σκεφτούμε αν πάντα υπάρχει κάποιου είδους δράμα στη ζωή μας και –κυρίως– όταν δεν υπάρχει, αν το δημιουργούμε. Δηλαδή, μήπως υποκινούμε τη σύγκρουση, γιατί η ένταση τελικά καλύπτει ένα συναισθηματικό κενό.

Επίσης, ισχύουν τα ίδια για όλους ή υπάρχει περίπτωση να μας ενοχλεί κάτι που κάνει κάποιος, το οποίο δικαιολογούμε απόλυτα όταν το κάνουμε εμείς; Για παράδειγμα, μας ενοχλεί να καθυστερούν στα ραντεβού μαζί μας, αλλά έχουμε δικαιολογία όταν καθυστερούμε εμείς.

Τέλος, μήπως είμαστε θυμωμένοι περισσότερες ώρες μέσα στην ημέρα από όσες είμαστε διαυγείς;

Τα τρία βήματα για την επιτυχία

Ο Fisher γράφει στο βιβλίο του μια στρατηγική με τρία βήματα, ώστε να μπορούμε να βελτιώσουμε την επικοινωνία μας με τους άλλους ανθρώπους:

1. Πες το με έλεγχο: Πριν ανοίξουμε το στόμα μας, ξεκαθαρίζουμε μέσα μας τα συναισθήματά μας, παίρνουμε μια βαθιά εισπνοή, λαμβάνουμε υπόψη αν έχουν ανέβει οι τόνοι και θέτουμε υπό έλεγχο τη φωνή, την ταχύτητα ομιλίας και τη γλώσσα του σώματος. Τουτέστιν, δεν αντιδρούμε αυτόματα στην όποια πρόκληση.
2. Πες το με αυτοπεποίθηση: Εδώ μπαίνει στη μέση η διεκδικητικότητα. Λέμε καθαρά και με σαφήνεια την αλήθεια μας, δεν ζητάμε συγγνώμη για αυτήν, ούτε γινόμαστε υπερβολικοί σε εξηγήσεις και αποφεύγουμε τα ίσως και τα νομίζω. Η αυτοπεποίθηση έρχεται από την ηρεμία και τη σαφήνεια.
3. Πες το για να συνδεθείς: Είπαμε και πρωτύτερα πως το ζητούμενο δεν είναι να νικήσουμε, αλλά να συνδεθούμε. Γι’ αυτό, χρειαζόμαστε την κατανόηση και την αναγνώριση, δείχνουμε πως ακούμε τον άλλον και σεβόμαστε ό,τι λέει ακόμα κι όταν διαφωνούμε μαζί του. Δεν διορθώνουμε. Αναγνωρίζουμε τα συναισθήματα και τις ανάγκες του και έτσι, πείθουμε πως δεν είμαστε εχθροί, αλλά συνοδοιπόροι.