ΣΤΟ STORM ΤΟΥ ROMAIN GAVRAS, ΤΑ ΑΓΟΡΙΑ ΔΕΝ ΚΛΑΙΝΕ

Το STORM των Romain Gavras, Yung Lean και GENER8ION μετατρέπει την ανδρική εφηβεία σε ένα σκοτεινό, κινηματογραφικό θέαμα, όπου η αρρενωπότητα χτίζεται μέσα από τη βία σε ένα δυστοπικό σχολείο του 2034.

Αγόρια με μαύρες σχολικές στολές, έφηβοι θυμωμένοι ή/και μαστουρωμένοι, αρσενικά που ανδρώνονται μέσα από ριψοκίνδυνες δοκιμασίες και καψόνια, ιεραρχία, losers, μάγκες και wannabe τέτοιοι, εκκολαπτόμενα alpha males να παλεύουν σαν θηρία μεταξύ τους και με τους εαυτούς τους, με μουσική υπόκρουση έντονα μπιτ και ιαχές, και φόντο ένα παρατημένο βρετανικό σχολείο του κοντινού μέλλοντος – μόλις του 2034.

Στο ως άνω δυστοπικό σκηνικό μας μεταφέρει το βίντεο-κλιπ –ή, καλύτερα, μουσικό φιλμ– STORM I & II, μια καλλιτεχνική σύμπραξη του σκηνοθέτη Romain Gavras με τους μουσικούς Yung Lean και GENER8ION (project του Γάλλου παραγωγού Surkin) και τον χορογράφο Damien Jalet, που έχει ξεπεράσει τις 6,2 εκατ. προβολές στις δύο εβδομάδες από τη δημοσίευσή του στο Youtube.

Το 7λεπτο φιλμ αγγίζει ένα από τα πιο ευαίσθητα και καυτά θέματα των τελευταίων χρόνων, αυτό της ανδρικής ταυτότητας και αρρενωπότητας, και ξεχωρίζει κυρίως για την αισθητική του δύναμη, παρά για τη θεματική του πρωτοτυπία. Η εφηβεία στα αγόρια, η βία και η μοναξιά που τη συνοδεύουν, έχουν απασχολήσει έντονα την καλλιτεχνική παραγωγή, με κορυφαίο παράδειγμα τη σειρά του Netflix Adolescence ή τα Euphoria και We Need to Talk About Kevin, όσο και ντοκιμαντερίστες που επιχείρησαν να ρίξουν φως στην επίδραση της ανδρόσφαιρας (manosphere) και την online ριζοσπαστικοποίηση των αγοριών.

Bullies και ανδρείκελα

Οι εικόνες του Romain Gavras, γιου του σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά, μοιάζουν βγαλμένες από τους εφιάλτες κάθε αγοριού που βίωσε bullying από τους μάγκες της σχολικής αυλής και παραπέμπουν σε σκληρά τελετουργικά μύησης που επέβαλαν οι τελευταίοι σε όποιον ήθελε να ενταχθεί στον κύκλο τους, στη φυλή ή την αγέλη. Πολλές φορές, όπως και στο κλιπ, στις τελετές αυτές η ανθρώπινη υπόσταση των νέων ανδρών σχεδόν αμφισβητείται.

Στο STORM, τον ρόλο του αρχηγού αναλαμβάνει ο Σουηδός ράπερ Yung Lean, τον οποίο βλέπουμε να δέρνει, να εκφοβίζει, να καπνίζει, να κάνει χρήση σκληρών ναρκωτικών, να βανδαλίζει και να προσποιείται ότι ασελγεί πάνω σε ένα ανθρώπινο ομοίωμα, ένα ανδρείκελο από μάθημα ανατομίας. Τριγύρω του και άλλα ανδρείκελα, ζωντανά αυτά, να τον ακολουθούν τυφλά και να τον αντιγράφουν με στόχο να του μοιάσουν. Άλλωστε, κανείς δεν θα τους σταματήσει. Δεν υπάρχει ενήλικη φιγούρα στο σχολείο, κάποιος καθηγητής ή επιστάτης να τους φρενάρει.

Διάβασα σε σχόλια στο YouΤube πως το έργο του Gavras έχει αναφορές στο Blue Spring (2001) του Toshiaki Toyoda, μια ιαπωνική ταινία ενηλικίωσης με πρωταγωνιστές μια παρέα εφήβων χωρίς κατεύθυνση ή νόημα. Η καθημερινότητά τους κυλά σε ένα αυστηρό σχολείο αρρένων, όπου οργανώνουν την καθημερινότητά τους γύρω από τη βία, τα παιχνίδια εξουσίας και τον νόμο της ζούγκλας, προσπαθώντας να βρουν την ταυτότητά τους.

Τα αγόρια που ποτέ δεν κλαίνε

Όλοι μιλούν για τη μαγευτική χορογραφία του Jalet στο δεύτερο μέρος του STORM. We stand united through the storm («Μένουμε ενωμένοι στην καταιγίδα») τραγουδά καπνίζοντας ο Lean, «αποκομμένος» σχεδόν από τους άνδρες που χορεύουν γύρω του με βίαιες εξάρσεις και συνθήματα, σαν σε άγριο χορό ένταξης. Σε κάποιο σημείο, σκουπίζουν τα μάτια τους και τινάζουν τα χέρια τους προς τον φακό, σαν να θέλουν να πετάξουν στους θεατές τα δάκρυά τους. Αλλά πουθενά, σε καμία σκηνή του 7λεπτου φιλμ, δεν βλέπεις κάποιο αγόρι να κλαίει. Τα αγόρια δεν κλαίνε.

Για τον Lean μοιάζει κόντρα ρόλος. Ο ίδιος εκπροσωπεί μια ιδιαίτερη εκδοχή αρρενωπότητας της δεκαετίας του 2020, που αναγνωρίζει τα στοιχεία κατάθλιψης και αποσύνδεσης. Μάλιστα, έχει σπάσει το ταμπού της ανδρικής ψυχικής υγείας, μιλώντας ανοιχτά για τη διάγνωσή του με διπολική διαταραχή και το ιστορικό ψυχωσικών επεισοδίων. Ωστόσο, ο χαρακτήρας που υποδύεται ευθυγραμμίζεται με το πώς θέλει η κοινωνία τα αγόρια και τους άνδρες.

iStock

«Τα αγόρια, από τη βρεφική ηλικία, έχουν πιο ευαίσθητο και συναισθηματικά ευάλωτο εγκέφαλο σε σχέση με τα κορίτσια· κατά τη γέννηση είναι πιο ανώριμος και γι' αυτό χρειάζονται περισσότερη φροντίδα σε αυτό το στάδιο. Όμως οι παραδοσιακές αντιλήψεις για τα αγόρια είναι αντίθετες», έχει δηλώσει η Βρετανίδα συγγραφέας Ruth Whippman. «Προσπαθούμε να τα σκληραγωγήσουμε. Τα βλέπουμε ως πιο ανθεκτικά και σταθερά. Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν πως, όταν οι άνθρωποι βλέπουν ένα αγόρι να κλαίει, το ερμηνεύουν ως θυμό, ενώ το ίδιο για ένα κορίτσι το αντιλαμβάνονται ως λύπη ή δυσφορία. Προβάλλουμε αυτές τις ιδιότητες στα αγόρια σε όλη την παιδική ηλικία».

Η παιδική ηλικία των αγοριών είναι σκληρή και μοναχική, λέει η Whippman. Πρέπει να μάθουν να εκφράζουν τα συναισθήματά τους και να αγκαλιάζουν τις αδυναμίες τους. Και, τότε, ποιος ξέρει; Αν τα καταφέρουν τα σημερινά αγόρια σχολικής ηλικίας, ίσως το 2034 να είναι διαφορετικοί έφηβοι από εκείνους του Romain Gavras.