ΒΑΣΙΛΗΣ ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ: «ΝΙΩΘΩ ΟΤΙ Η ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΔΙΕΥΡΥΝΕΤΑΙ, ΞΥΠΝΑΜΕ ΣΙΓΑ ΣΙΓΑ»

Με αφορμή την παράσταση «Optansia & Guerrilla», ο Βασίλης Ζαφειρόπουλος μιλά για την ταυτότητα, τον εσωτερικό πόλεμο του ανθρώπου και την ανάγκη ουσιαστικής επαφής σε έναν κόσμο που αλλάζει.

Η παράσταση «Optansia & Guerrilla» αποτελεί τη νέα σκηνική πρόταση του Γιώργου Δάμπαση, εμπνευσμένη από το έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη «Ο Γορίλας και η Ορτανσία». Με αφορμή τη συμμετοχή του, ο ηθοποιός Βασίλης Ζαφειρόπουλος μας μιλά για τον εσωτερικό πόλεμο της εποχής μας, την ανάγκη ουσιαστικής επαφής και τη διαρκή αναζήτηση ταυτότητας μέσα σε έναν κόσμο που μοιάζει να αποξενώνεται όλο και περισσότερο.

Η παράσταση λειτουργεί σαν θεατρικό δοκίμιο πάνω στην ανθρώπινη τραγικότητα, την αντίσταση και τη δημιουργικότητα. Ο ηθοποιός, που υποδύεται τον Όμηρο, έναν σκηνοθέτη, ερευνητή και δάσκαλο του θεάτρου ο οποίος ψάχνει να βρει νέες θεατρικές φόρμες, μοιράζεται σκέψεις για τη δική του διαδρομή, τη σχέση του με την ευαλωτότητα και την τέχνη, αλλά και όσα μας κρατούν ζωντανούς σε καιρούς σκοτεινούς.

Στο σημείωμα του σκηνοθέτη για την παράσταση υπάρχει η φράση «είμαστε σε πόλεμο». Πώς τη μεταφράζεις εσύ;

Ζούμε σε μια εποχή που όλα έχουν ισοπεδωθεί, ηθικά και πνευματικά. Πέρα από τους πολέμους που βλέπουμε να συμβαίνουν ή τη βιοπάλη του καθενός για τα προς το ζην και την επιβίωση μέσα στην καθημερινότητα, ο πραγματικός πόλεμος είναι αυτός με τον εαυτό μας, τα σκοτάδια μας, τις αδυναμίες μας.

Βασικός πυρήνας της παράστασης είναι το θέμα της ταυτότητας: Ποιος είμαι πραγματικά; Πώς αυτοπροσδιορίζομαι; Πώς με αντιλαμβάνομαι μέσα από τα μάτια των άλλων; Αναφερόμαστε στη μάχη που δίνει ο καθένας προκειμένου να αποτινάξει όλα όσα του έχουν φορέσει, ώστε να μπορέσει να βρει αυτό που τον κάνει μοναδικό και τον αφήνει να είναι ο εαυτός του. Δυστυχώς, έχει περάσει στον κόσμο η ιδέα πως η έννοια του «αξίζω» έρχεται μόνο μέσα από την «επιτυχία» σε κάτι. Έτσι, γίνεται μετρήσιμο και μπορούμε να το κατανοήσουμε.

Μέγιστο ζήτημα επίσης της εποχής μας και της παράστασης είναι η «επαφή» και η «ουσιαστική συνδιαλλαγή» των ανθρώπων. Η ανάγκη να «ιδωθώ» πραγματικά και αντίστοιχα να δω κι εγώ τον άλλον. Σε μια εποχή σκοταδισμού, όταν επικρατεί η κουλτούρα του «εύκολου», του «γρήγορου», του «άνιωθου» και της «αδιαφορίας», χρειάζεται πραγματική αντίσταση για να μη χαθεί η ουσία των πραγμάτων, όπως η ευαισθησία και η ενσυναίσθηση.

Ο Βασίλης Ζαφειρόπουλος. Φωτογραφία: Γιάννης Πρίφτης

Πώς κατέληξες στην υποκριτική;

Δεν ήταν αυτονόητη επαγγελματική επιλογή. Δεν έλεγα από μικρός ότι θα γίνω ηθοποιός. Παρ’ όλα αυτά, η υποκριτική πάντα υπήρχε στη ζωή μου ως ερέθισμα. Οι γονείς μου με πήγαιναν στο θέατρο από μικρή ηλικία, είτε στα παιδικά της Ρουγγέρη είτε σε χριστουγεννιάτικες παραστάσεις στο Μέγαρο Μουσικής. Υπήρχε πολύ και η όπερα στη ζωή μας.

Πιο μικρός έκανα κάποια θεατρικά εργαστήρια στο σχολείο, αλλά περισσότερο έβλεπες την ανάγκη έκφρασης στο κοινωνικό μου περιβάλλον και στις συναναστροφές μου. Στο δημοτικό ήμουν ο... κλόουν της τάξης, έκανα χαζομάρες και με έβγαζε η δασκάλα συνέχεια έξω, ή έκανα αστεία και γενικά ήμουν το πιο φασαριόζικο παιδί.

Δυστυχώς, στην πορεία η ανάγκη αυτή σαν να θάφτηκε. Μπήκα σε μια πεπατημένη: να πάρω πτυχίο, να μπω σε μια σχολή, να πάω στρατό, να βρω δουλειά. Στα 24 μου χρόνια κατάλαβα πως δεν βγαίνει έτσι η ζωή και αναζωπυρώθηκε η ανάγκη για το θέατρο.

Έχω μια εμμονή με το νόημα των πραγμάτων και τίποτα δεν φαινόταν να έχει τόση αξία και νόημα όσο το θέατρο και η υποκριτική. Σε κρατάει σε επαφή με το παιδί μέσα σου, με το παιχνίδι, με τη ζωή την ίδια.

«ΕΧΕΙ ΠΕΡΑΣΕΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ Η ΙΔΕΑ ΠΩΣ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ "ΑΞΙΖΩ" ΕΡΧΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ "ΕΠΙΤΥΧΙΑ" ΣΕ ΚΑΤΙ, ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΜΕΤΡΗΣΙΜΟ ΚΑΙ ΝΑ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΤΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ».

Υπήρξε κάποια στιγμή στη ζωή σου που άλλαξε την πορεία σου;

Γύρω στα 23 είχα πάει στην Ελβετία να δουλέψω πάνω στα ξενοδοχειακά που είχα σπουδάσει. Ένιωθα, όμως, ότι αυτό δεν ήταν για μένα. Ήταν μια δύσκολη περίοδος ψυχολογικά, γιατί συνειδητοποιούσα ότι δεν ήμουν ευτυχισμένος με αυτό που έκανα. Για να είμαι καλά, πρέπει να κάνω κάτι που αγαπώ.

Προσπαθούσα να βρω τρόπους να γυρίσω τούμπα την επαγγελματική μου ζωή μου. Έπεσε πολύ «αυτομαστίγωμα» όσον αφορά τις μέχρι τότε επιλογές μου. Ένιωθα ότι είχα χάσει πολύτιμο χρόνο και φαιά ουσία σε πράγματα που δεν με εξέφραζαν. Στην πορεία, κατάλαβα ότι κάθε εμπειρία στη ζωή σε διαμορφώνει, σε διδάσκει, σε πάει παρακάτω και σε ωθεί εκεί που είσαι σήμερα.

Μετά την Ελβετία, πήγα στο Λονδίνο για δουλειά και με στόχο να ψαχτώ θεατρικά. Έκανα εργαστήρια, έβλεπα παραστάσεις, έδωσα εξετάσεις και πέρασα. Ήρθε, όμως, η πανδημία και το Brexit και επέστρεψα στην Ελλάδα. Έδωσα εξετάσεις στη σχολή του Ωδείου Αθηνών, πέρασα και από τότε η πορεία συνεχίζεται.

Ο Βασίλης Ζαφειρόπουλος υποδύεται τον Όμηρο, έναν σκηνοθέτη, ερευνητή και δάσκαλο του θεάτρου που ψάχνει να βρει νέες θεατρικές φόρμες. Φωτογραφία: Γιάννης Πρίφτης

Πώς διαχειρίζεσαι τώρα την έκθεση;

Τη φοβάμαι με έναν τρόπο, αλλά δεν με «παγώνει», δεν με ακινητοποιεί. Το ακριβώς αντίθετο, θα έλεγα. Με ενεργοποιεί η έκθεση σαν μηχανισμός επιβίωσης. Αν καταφέρω να ρίξω τις άμυνες, θα οδηγηθώ εν τέλει σε μια καθαρή ευαλωτότητα που αξίζει να μοιραστεί κανείς με τον κόσμο.

Τι σε βοηθά όταν μπλοκάρεις;

Μου αρέσει η απομόνωση και η μοναχικότητα. Ο χρόνος που περνάω με τον εαυτό μου είναι πολύτιμος για μένα. Πολλές φορές απλά κοιτάω τον τοίχο χωρίς να κάνω τίποτα. Με βοηθάει το να παίρνω απόσταση από τα πράγματα, η αναθεώρηση, η μουσική, ο διαλογισμός, οι κουβέντες με ανθρώπους που αγαπώ. Εκτιμώ πολύ τη γνώμη και την οπτική ενός τρίτου σε ένα θέμα που με αφορά.

Τι σημαίνει, λοιπόν, αυτοφροντίδα για σένα;

Το να επαναφέρω τον εαυτό μου στο κέντρο του μετά από μια δύσκολη μέρα. Το να βρίσκομαι σε μια κατάσταση γαλήνης και ηρεμίας. Το να τρώω καλά και να κάνω γυμναστική.

Με τις αλλαγές πώς τα πας;

Η αλήθεια είναι πως με τρομάζουν, αλλά έχω συνειδητοποιήσει ότι με τρομάζει πολύ περισσότερο η στασιμότητα. Οπότε, βουτάω κατευθείαν σε νέες ευκαιρίες, είτε επαγγελματικές είτε διαπροσωπικές. Προσπαθώ να μπαίνω εκ νέου στα πράγματα, σαν άγραφος πίνακας, με θετική ενέργεια και αυτοπεποίθηση.

Τι χρειάζεται ένας άνθρωπος για να είναι ευτυχισμένος;

Τα πάντα είναι υποκειμενικά. Όλα ορίζονται από το νόημα που θα προσδώσουμε εμείς στα πράγματα. Όσο και να μας «πιέζει» ή να μας «πολεμάει» το έξω, πάντα η ψυχική υγεία εξαρτάται από τη δική μας προσωπική διαχείριση. Το θέμα είναι πόσο δουλεύουμε με τον εαυτό μας, για να μπορούμε με καθαρότητα, διαύγεια και δύναμη να αντιμετωπίζουμε το έξω και να μένουμε στο κέντρο μας. Αυτό είναι το Α και το Ω. Δεν είναι τυχαίο που δεν διδάσκεται στα σχολεία.

Έχουμε μάθει να στηριζόμαστε στο «έξω», στο τι θα πει ο άλλος. Από εκεί προκύπτει η σύγκριση, ο ανταγωνισμός, ο φόβος και η ανάγκη για έλεγχο. Όσο είμαστε γραπωμένοι σε αυτό, θα κυνηγάμε κάτι που δεν υπάρχει.

«ΟΣΟ ΚΑΙ ΝΑ ΣΕ "ΠΙΕΖΕΙ" Ή ΝΑ ΣΕ "ΠΟΛΕΜΑΕΙ" ΤΟ ΕΞΩ, ΠΑΝΤΑ Η ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ».

Τι ρόλο παίζουν οι αποτυχίες στη ζωή σου;

Για μένα αποτελούν μαθήματα. Αν έχεις την ψυχραιμία και τη διαύγεια να τις δεις μέσα από το πρίσμα αυτό, τότε μόνο παρακάτω μπορούν να σε πάνε.

Σε ποια φάση βρίσκεσαι σήμερα;

Κάνω αυτό που αγαπάω. Έχω την ευκαιρία να είμαι δημιουργικός κάθε μέρα, να ανανεώνομαι με καινούρια υλικά και έργα, να γνωρίζω καινούριους ανθρώπους και συναδέλφους. Θα έλεγα ότι είμαι σε μια φάση με πολλή διαύγεια και θετική ενέργεια. Και όλα τα δύσκολα γύρω μας μου δίνουν δύναμη να προσπαθώ για το καλύτερο και να εκτιμώ όσα έρχονται στον δρόμο μου.

Αν συναντούσες τον μικρό Βασίλη Ζαφειρόπουλο, τι θα του έλεγες;

ΠΑΙΖΕ… ΠΑΙΖΕ… ΠΑΙΖΕ… κι όταν σου πουν να κάτσεις ήσυχος, ΠΑΙΞΕ ακόμα περισσότερο και γκρέμισέ τα όλα.

Τι είναι αυτό που σε γοητεύει περισσότερο στους ανθρώπους;

Η δύναμή τους να συνεχίζουν.

Πότε νιώθεις πραγματικά συνδεδεμένος με τους άλλους;

Με τόσα φίλτρα και άμυνες είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις τι σημαίνει αυτό πλέον. Μια παράσταση, πάντως, είναι ένα μέσο να μοιραστείς κάτι ειλικρινές και δικό σου. Συνδέομαι, επίσης, με τους φίλους μου μέσα από τις κουβέντες μας.

Τι σημαίνει για σένα συντροφικότητα στην καθημερινότητα;

Χαμόγελα, αγκαλιές, στήριξη. Ωραίες συζητήσεις. Να γυρνάς σπίτι και να βρίσκεις τον θερμοσίφωνα ανοιχτό.

Στην παράσταση «Optansia & Guerrilla» παίζουν οι Βασίλης Ζαφειρόπουλος, Σπύρος Σουρβίνος, Παναγιώτης Τζαφέρης και Δανάη Αναστασία Γεωργούλα. Φωτογραφία: Γιάννης Πρίφτης

Πώς θα χαρακτήριζες την εποχή μας;

Ύπουλη. Βαλλόμαστε από παντού από δυσδιάκριτους εχθρούς. Κάποτε τα πράγματα, ακόμα και στο σκοτάδι, ήταν πιο καθαρά, πιο κατανοητά. Τώρα, είμαστε ευάλωτοι από όλες τις πλευρές. Ο εχθρός παίρνει πολλές μορφές και αλλάζει γρήγορα. Πάντως, νιώθω ότι η συνειδητότητα του κόσμου διευρύνεται, ξυπνάμε σιγά σιγά. Το θέμα είναι να μην χρειαστεί να συμβούν ακόμα πιο τραγικά πράγματα, για να μας ταρακουνήσουν και να μας αφυπνίσουν.

Πιστεύεις ότι οι καλλιτέχνες πρέπει να παίρνουν θέση απέναντι σε κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα;

Όλοι οι άνθρωποι είναι καλλιτέχνες. Το θέμα είναι πόσο βρίσκονται σε επαφή με αυτήν τους την ιδιότητα. Αν, ωστόσο, πάρουμε αυτό ως δεδομένο, όλοι πρέπει να παίρνουμε θέση για τα πράγματα που συμβαίνουν γύρω μας.

Η διαφορά είναι πως ο «ενεργός» καλλιτέχνης δεν έχει άλλη επιλογή, γιατί η τέχνη του τον φέρνει συνέχεια σε επαφή με τον εαυτό του και τη ζωή. Οπότε αναγκάζεται να στρέψει το βλέμμα προς τα θέματα που επηρεάζουν τον βίο του.

Η παράσταση «Optansia & Guerrilla» στην οποία συμμετέχει ο Βασίλης Ζαφειρόπουλος παίζεται στο Θέατρο Αργώ (Ελευσινίων 15, Μεταξουργείο). Κλείσε τα εισιτήρια σου online.