ΗΞΕΡΕΣ ΟΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΣΤΟ ΝΕΡΟ;

Θα μπορούσες να φανταστείς μια ζωή όπου το ντους, η βροχή ή ακόμη και ο ίδιος σου ο ιδρώτας προκαλούν εξανθήματα και έντονη φαγούρα; Για τουλάχιστον 100 ανθρώπους παγκοσμίως, σύμφωνα με τα καταγεγραμμένα περιστατικά, η αλλεργία στο νερό (υδατογενής κνίδωση) είναι ένα υπαρκτό πρόβλημα που κάνει την καθημερινότητά τους ιδιαίτερα δύσκολη.

Κάποιοι άνθρωποι δεν πλένονται γιατί είναι αλλεργικοί στο νερό. Δεν είμαι σίγουρος αν ήταν η γιαγιά μου που το έλεγε συνέχεια, είμαι βέβαιος, ωστόσο, πως όποιος κι αν είχε βγάλει τη «διάγνωση» για την κακή σχέση ορισμένων με το μπάνιο και την καθαριότητα, δεν είχε καν φανταστεί πως, για μια χούφτα ανθρώπους στον κόσμο, ένα ντους, μια βουτιά στη θάλασσα ή και ο ίδιος τους ο ιδρώτας θα ήταν αρκετά για να πετάξουν καντήλες, κυριολεκτικά.

Η αλλεργία στο νερό είναι αναγνωρισμένη κλινική οντότητα, ονομάζεται υδατογενής κνίδωση (aquagenic urticaria) και θεωρείται εξαιρετικά σπάνια. Κάποιες πηγές αναφέρουν 100 με 150 καταγεγραμμένα περιστατικά παγκοσμίως, άλλες εκτιμούν πως δεν ξεπερνούν τα 50-70, συμφωνούν όμως πως πολλοί άνθρωποι δεν θα πάρουν ποτέ στα χέρια τους τη σχετική διάγνωση, αφού το νερό είναι το τελευταίο πράγμα που θα σκεφτεί ένας γιατρός μπροστά σε μια κνίδωση, δηλαδή καντήλες.

«Πολλοί γενικοί γιατροί δεν γνωρίζουν καν ότι υπάρχει. Είναι σπάνια και συνήθως δεν την πιάνει το “ραντάρ” τους», λέει στο Popular Science ο Amir Bajoghli, δερματολόγος και επίκουρος καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Georgetown University. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα μιας 53χρονης γυναίκας από το Μεξικό, η οποία υπέφερε από έντονη φαγούρα και εξανθήματα κάθε φορά που έκανε μπάνιο ή έπλενε πιάτα και χρειάστηκε να περιμένει 40 ολόκληρα χρόνια μέχρι να λάβει τη διάγνωση.

Μια γυναίκα από το Μεξικό χρειάστηκε να περιμένει 40 ολόκληρα χρόνια μέχρι να διαγνωστεί με υδατογενή κνίδωση. iStock

Τι προκαλεί την υδατογενή κνίδωση

Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη αποσαφηνίσει τους ακριβείς μηχανισμούς πίσω από την υδατογενή κνίδωση. Η επικρατέστερη εκδοχή είναι ότι το δέρμα ορισμένων ανθρώπων, πιθανώς κάποια ουσία σ' αυτό, αντιδρά με διαφορετικό τρόπο κατά την επαφή με το νερό, προκαλώντας έντονη αντίδραση στην εξωτερική στοιβάδα της επιδερμίδας. Ακόμα, καταγράφονται περιπτώσεις όπου ο ίδιος ο ιδρώτας μπορεί να πυροδοτήσει δερματική αντίδραση.

Σύμφωνα με τον Δρ Bajoghli, η έντονη απόκριση φαίνεται πως ενεργοποιεί τα μαστοκύτταρα, κύτταρα του ανοσοποιητικού που απελευθερώνουν ισταμίνη, τη χημική ουσία που σχετίζεται με τα συμπτώματα των αλλεργιών, όπως ο κνησμός, οι κοκκινίλες και τα εξανθήματα. Οι φουσκάλες και οι κοκκινίλες εμφανίζονται συνήθως μέσα σε λίγα λεπτά από την επαφή με το νερό και η διάρκεια των συμπτωμάτων κυμαίνεται από 30 έως 60 λεπτά, αν και κρίσιμο ρόλο παίζει το μέγεθος της έκθεσης.

Ο Δρ Bajoghli έχει αναλάβει ασθενή με τη συγκεκριμένη πάθηση, έναν πολύ αθλητικό έφηβο που αναγκάζεται να κάνει πολύ γρήγορα ντους –μέχρι δύο λεπτά, οπότε τα συμπτώματα είναι ηπιότερα και μικρότερης διάρκειας– και να λαμβάνει αντιισταμινικό μία ώρα πριν από την επαφή με το νερό, ώστε να περιορίζει τις δερματικές εκδηλώσεις.

Οι φουσκάλες και οι κοκκινίλες εμφανίζονται συνήθως μέσα σε λίγα λεπτά από την επαφή με το νερό και η διάρκεια των συμπτωμάτων κυμαίνεται από 30 έως 60 λεπτά. iStock

Μπορείς να πιεις νερό;

Σύμφωνα με τον Δρ. Bajoghli, οι άνθρωποι με υδατογενή κνίδωση μπορούν, παραδόξως, να πιουν νερό κανονικά. Όπως εξηγεί, δεν ενεργοποιείται η ίδια ανοσολογική αντίδραση κατά το πέρασμά του από τον γαστρεντερικό σωλήνα, παρότι το έντερο, όπως και το δέρμα ή οι πνεύμονες, είναι από τις βασικές άμυνες του οργανισμού.

Ωστόσο, ένα περιστατικό που δημοσιεύτηκε το 2024 στο Dermatology μάλλον ανατρέπει το σχετικό «παράδοξο». Η δημοσίευση αφορά μια έφηβη που εμφάνισε τη νόσο αιφνίδια, μαζί με τη πρώτη της περίοδο (εμμηναρχή), και εκδήλωνε έντονη κοιλιακή δυσφορία και πόνο κάθε φορά που έπινε νερό. Επιπλέον, το σώμα της δεν πετούσε καντήλες μόνο στη βροχή, τη θάλασσα ή το ντους, αλλά και όταν ερχόταν σε επαφή με το σάλιο ζώων.

Διάγνωση και θεραπεία

Για τη διάγνωση της υδατογενούς κνίδωσης, ο δερματολόγος/αλλεργιολόγος εφαρμόζει κομπρέσες με νερό στο δέρμα και περιμένει πιθανή αντίδραση. Εφόσον υπάρχει πρόβλημα, θα εκδηλωθεί εντός πέντε λεπτών, αλλά μπορεί να φτάσει και τη μισή ώρα για να αποκλειστεί κάθε πιθανότητα.

Τις περισσότερες φορές, η πάθηση δεν προκαλεί σοβαρές ή απειλητικές για τη ζωή αναφυλακτικές αντιδράσεις, ωστόσο είναι χρόνια και δεν υποχωρεί από μόνη της. Οι θεραπευτικές επιλογές, κυρίως αντιισταμινικά, στοχεύουν στον έλεγχο των συμπτωμάτων, ενώ νεότερες θεραπείες, όπως το εξανθρωποποιημένο μονοκλωνικό αντίσωμα ομαλιζουμάμπη, έχουν δώσει ενθαρρυντικά αποτελέσματα.