ΠΩΣ ΩΦΕΛΕΙ Η ΣΚΛΗΡΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΑΣ (ΚΙ ΕΜΑΣ)

Αν θεωρείς ότι η σκληρή αλήθεια δεν βοηθάει τους ανθρώπους γύρω σου ή εσένα τον ίδιο, ίσως είναι ώρα να αναθεωρήσεις την οπτική σου.

Γύρω μας υπάρχουν άνθρωποι που εκφράζουν ανοιχτά όσα οι περισσότεροι κρατάμε μόνο στο μυαλό μας. Είναι αυτοί που δεν χρυσώνουν το χάπι, που δεν καταφεύγουν στα αθώα ψέματα, που δεν θέλουν να χαϊδέψουν αφτιά. Είναι αυτοί που επιλέγουν τη σκληρή αλήθεια και μιλούν ανοιχτά για όσα νιώθουν, χωρίς να περνούν κάθε τους λέξη από κόσκινο, φοβούμενοι τι θα σκεφτούν οι άλλοι. Είναι αμείλικτα ειλικρινείς, δεν φοβούνται την κριτική και είναι πρόθυμοι να ρισκάρουν την απόρριψη, τη σύγκρουση, την παρεξήγηση.

Οι άνθρωποι αυτοί μπορεί να μας φέρουν σε δύσκολη θέση, να μας πληγώσουν, να μας σοκάρουν. Άλλοτε τους θαυμάζουμε, άλλοτε μας βγάζουν από τα ρούχα μας, κάποτε συμβαίνουν και τα δύο. Θεωρώ, ωστόσο, ότι τις περισσότερες φορές λίγο τους ζηλεύουμε και θα θέλαμε να λειτουργούμε με τον ίδιο τρόπο. Όταν όμως έρχεται η σειρά μας για δράση, διστάζουμε και σιωπούμε. Έτσι, αυτό που θα θέλαμε πραγματικά να πούμε μένει στα ανείπωτα.

Γιατί η ειλικρίνεια είναι τόσο δύσκολη;

Με μια πρώτη ματιά, η ειλικρίνεια μοιάζει απλή υπόθεση. Λέμε τη σκληρή αλήθεια και προχωράμε παρακάτω. Αν είναι τόσο απλό, γιατί τόσοι άνθρωποι καταλήγουμε να την παραποιούμε, να την ωραιοποιούμε ή να την κρύβουμε;

Γιατί η ειλικρίνεια έχει κόστος. Αν θέλουμε να λέμε τα πράγματα όπως είναι, έξω από τα δόντια, πρέπει να είμαστε διατεθειμένοι να αντέξουμε ένα συγκεκριμένο επίπεδο δυσφορίας και αντίστασης. Σε μια κοινωνία που μας εκπαιδεύει να αποφεύγουμε τον πόνο και να αναζητούμε διαρκώς την ευκολία και την απόλαυση, η απόλυτη ειλικρίνεια συχνά μοιάζει με απειλή. Μπορεί να φανούμε ευάλωτοι, σκληροί ή αλαζόνες, μπορεί να φέρουμε τους άλλους σε δύσκολη θέση, μπορεί να δεχτούμε σκληρή κριτική.

Πού καταλήγουμε; Επιλέγουμε μια πιο ασφαλή διαδρομή, την ανούσια ευγένεια και γινόμαστε ειδικοί στα «αθώα ψέματα». Το πρόβλημα είναι ότι τα αθώα ψέματα σπάνια μένουν αθώα. Αρχικά, λέμε κάτι μικρό για να μην στεναχωρήσουμε κάποιον, μετά αποφεύγουμε μια δύσκολη συζήτηση για να μην δημιουργήσουμε ένταση και στο τέλος καταπίνουμε συστηματικά αυτά που σκεφτόμαστε και αισθανόμαστε. Κάπως έτσι βρίσκεσαι να ανέχεσαι συμπεριφορές που σε εξαντλούν, επειδή δεν θέλεις να έρθεις σε ρήξη.

Ειλικρίνεια, όμως, σημαίνει ότι είμαστε πρόθυμοι να φανούμε δυσάρεστοι –ακόμη κι όταν οι προθέσεις μας είναι καλές– και ότι βάζουμε την αλήθεια, τη δικαιοσύνη και την προσωπική μας αξιοπρέπεια πάνω από τη βραχυπρόθεσμη συναισθηματική άνεση.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Αντέχουν οι σχέσεις τη σκληρή αλήθεια;

Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι μια δύσκολη συζήτηση μπορεί να βλάψει τη σχέση τους. Έτσι, αποφεύγουν ευαίσθητα θέματα ή επιλέγουν να «μαλακώσουν» όσα πραγματικά αισθάνονται.

Ωστόσο, μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Social Psychological and Personality Science δείχνει κάτι διαφορετικό. Ερευνητές ζήτησαν από 214 ζευγάρια με μέση διάρκεια σχέσης τα 15 χρόνια να συζητήσουν κάτι που θα ήθελαν να αλλάξει ο/η σύντροφός τους. Πριν από τη συζήτηση, κάθε άτομο κατέγραψε ιδιωτικά τις πραγματικές του σκέψεις. Στη συνέχεια, οι ερευνητές συνέκριναν όσα είχαν γράψει με όσα τελικά εξέφρασαν στη διάρκεια της συνομιλίας.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσο πιο ειλικρινείς ήταν οι συμμετέχοντες σχετικά με αυτά που επιθυμούσαν να αλλάξουν στη σχέση τους, τόσο μεγαλύτερη ήταν η συναισθηματική ευεξία και η ικανοποίησή τους από τη σχέση μετά τη συζήτηση. Επιπλέον, πολλά από τα οφέλη παρέμεναν τρεις μήνες αργότερα και οι άνθρωποι που είχαν εκφραστεί πιο ανοιχτά ανέφεραν καλύτερη ψυχολογική κατάσταση και περισσότερες θετικές αλλαγές στη συμπεριφορά του/της συντρόφου τους.

ΣΕ ΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΥ ΜΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΝΟ ΚΑΙ ΝΑ ΑΝΑΖΗΤΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΟΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΟΛΑΥΣΗ, Η ΑΠΟΛΥΤΗ ΕΙΛΙΚΡΙΝΕΙΑ ΣΥΧΝΑ ΜΟΙΑΖΕΙ ΜΕ ΑΠΕΙΛΗ.

Τα προβλήματα που δεν συζητήσαμε

Πολλά από τα προβλήματα στις σχέσεις μας δεν προέρχονται από όσα ειπώθηκαν, αλλά από όσα δεν ειπώθηκαν ποτέ. Αντί για τη σκληρή αλήθεια, προτιμήσαμε ένα μικρό ψέμα, το οποίο στην πορεία έφερε ένα δεύτερο.

Έτσι, η δυσφορία που δεν εκφράστηκε συσσωρεύτηκε και η απογοήτευση που παρέμεινε κρυφή μετατράπηκε σε θυμό. Τα συναισθήματα δεν εξαφανίζονται επειδή αποφασίζουμε να τα αγνοήσουμε. Παραμένουν μέσα μας και φουντώνουν μέχρι να βρουν διέξοδο. Όταν τελικά εκραγούμε, συχνά η αντίδρασή μας μοιάζει δυσανάλογη, καθώς κουβαλάει το βάρος όλων όσων δεν ειπώθηκαν εγκαίρως.

Χρειαζόμαστε ανθρώπους που λένε τα δύσκολα

Όλοι χρειαζόμαστε στη ζωή μας έναν άνθρωπο που θα μας... πετάξει κατάμουτρα τη σκληρή αλήθεια, όταν κανείς άλλος δεν τολμά. Δεν μιλάμε για ανθρώπους που θέλουν να μας πληγώσουν ή είναι εγωιστές, αλλά για εκείνους που είναι διατεθειμένοι να αντέξουν τη δυσαρέσκειά μας προκειμένου να μας βοηθήσουν να δούμε καθαρότερα.

Η υποκρισία που μεταμφιέζεται σε καλοσύνη δεν μας βοηθά να εξελιχθούμε. Μας καθησυχάζει προσωρινά και μας κρατά εγκλωβισμένους στις ίδιες συμπεριφορές και στα ίδια αδιέξοδα.

ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΕΙΛΙΚΡΙΝΕΙΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΗΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΑΣΤΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ, ΑΛΛΑ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΜΕ ΤΙΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΜΑΣ.

Η ειλικρίνεια ως μορφή αυτοσεβασμού

Το να είμαστε ο εαυτός μας σημαίνει ότι σταματάμε να ζούμε με αποκλειστικό στόχο να ευχαριστούμε τους άλλους. Σημαίνει ότι λειτουργούμε σύμφωνα με τις αξίες μας, ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται ότι θα χάσουμε σχέσεις, θα απογοητεύσουμε ανθρώπους, θα αποτύχουμε. Όμως, οι περισσότερες σημαντικές αποφάσεις στη ζωής δεν κρίνονται τη στιγμή που παίρνονται. Αντιλαμβανόμαστε την αξία τους αργότερα.

Ακολουθώντα τον δρόμο της ειλικρίνειας μπορεί να μην προστατευόμαστε από τις δυσκολίες, αλλά μαθαίνουμε να αντιμετωπίζουμε τις συνέπειες των επιλογών μας, χωρίς να προδίδουμε τον εαυτό μας. Κι αυτό καλλιεργεί την ανθεκτικότητα και την αυτοπεποίθησή μας.

Η σκληρή αλήθεια ως επένδυση

Αυτό μας προσφέρει στην ουσία η γνήσια ειλικρίνεια: λίγη βραχυπρόθεσμη δυσφορία με αντάλλαγμα μεγαλύτερη ψυχική ηρεμία στο μέλλον. Όταν επιλέγουμε την αλήθεια, κοιμόμαστε πιο ήσυχοι, καθώς μας απασχολεί λιγότερο η γνώμη των άλλων, νιώθουμε πιο συνεπείς με τις αξίες μας και δεν κουβαλάμε το βάρος που δημιουργούν όσα δεν τολμήσαμε να πούμε.