ΠΟΤΕ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΣΩΣΕΙΣ ΜΙΑ ΣΧΕΣΗ (ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΟΧΙ)

Πότε αξίζει η προσπάθεια να σώσουμε τη σχέση μας και ποια σημάδια δείχνουν ότι ίσως έχει έρθει η στιγμή να τελειώσει;

Σχέσεις. Μόνιμο θέμα συζήτησης στις παρέες, στο γραφείο του ψυχολόγου, με τον ίδιο μας τον εαυτό μπροστά στον καθρέφτη. Κανείς δεν είπε ότι είναι εύκολες, αλλά είναι τόσο σημαντικές, που σε γενικές γραμμές αξίζουν τον χρόνο και την ενέργειά μας.

Όσο δυνατές κι αν είναι, δεν μπορούν να μείνουν ανεπηρέαστες από τον χρόνο, τις συνθήκες και τις αλλαγές που οι άνθρωποι βιώνουμε. Κάθε ζευγάρι έχει τα πάνω και τα κάτω του, περνώντας περιόδους έντασης, απόστασης ή σύγχυσης. Κάποιες φορές πρόκειται για μικρές ρωγμές που μπορούμε να αποκαταστήσουμε μέσα από την αλληλοκατανόηση και τον διάλογο. Κάποιες άλλες ρωγμές είναι βαθύτερες και μας δοκιμάζουν.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν μπορεί μια σχέση να σωθεί όταν δοκιμάζεται, αλλά και αν αξίζει να σωθεί.

Η αγάπη από μόνη της δεν αρκεί

Υπάρχει η διαδεδομένη αντίληψη ότι η αγάπη αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για να αντέξει μια σχέση στον χρόνο. Στην πραγματικότητα, το συναίσθημα αυτό είναι σημείο εκκίνησης, δεν παρέχει κανενός είδους εγγύηση για το μέλλον. Δύο άνθρωποι μπορεί να αγαπιούνται και ταυτόχρονα να είναι εγκλωβισμένοι σε μια δυσλειτουργική ή ακόμη και τοξική δυναμική. Η αγάπη, όταν δεν συνοδεύεται από εμπιστοσύνη, ασφάλεια και συναισθηματική διαθεσιμότητα, δεν αρκεί για να κρατήσει μια σχέση υγιή.

Η ασφάλεια και οι αξίες μας

Πριν σκεφτούμε αν αξίζει να «σώσουμε» μια σχέση, πρέπει πρώτα να ρωτήσουμε τον εαυτό μας αν νιώθουμε ασφαλείς (σωματικά και ψυχολογικά) μέσα σε αυτή. Σε περίπτωση που η απάντηση είναι αρνητική, δεν υπάρχει κανένας λόγος να μιλάμε για βελτίωση ή διάσωση της σχέσης. Εδώ, μιλάμε για αποχώρηση και προστασία του εαυτού μας. Καμία σχέση δεν μπορεί να θεωρηθεί λειτουργική όταν περιλαμβάνει οποιαδήποτε μορφή κακοποίησης.

Εξίσου σημαντικό στοιχείο είναι ο σεβασμός στις προσωπικές αξίες και τα όρια κάθε συντρόφου. Όταν ο ένας καλείται συστηματικά να απαρνηθεί βασικές του αρχές για να διατηρήσει τη σχέση, τότε η ισορροπία διαταράσσεται και η διαρκής υποχώρηση οδηγεί σε συναισθηματική φθορά και απώλεια ταυτότητας.

ΟΤΑΝ Η ΑΓΑΠΗ ΔΕΝ ΣΥΝΟΔΕΥΕΤΑΙ ΑΠΟ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΑ, ΔΕΝ ΑΡΚΕΙ ΓΙΑ ΝΑ ΚΡΑΤΗΣΕΙ ΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΥΓΙΗ.

Η εύθραυστη εμπιστοσύνη

Η εμπιστοσύνη αποτελεί ίσως το πιο ευαίσθητο στοιχείο μιας σχέσης και, όταν κλονίζεται, η αποκατάστασή της δεν είναι ούτε εύκολη ούτε γρήγορη. Ακόμη και οδυνηρά γεγονότα, όπως η απιστία, δεν οδηγούν απαραίτητα στο τέλος. Βέβαια, η δυνατότητα επανόρθωσης προϋποθέτει την ειλικρινή πρόθεση και των δύο να επεξεργαστούν το τραύμα και να ξαναχτίσουν την εμπιστοσύνη από την αρχή.

Οι συγκρούσεις δεν είναι πάντα κακές

Οι συγκρούσεις δεν αποτελούν από μόνες τους σημάδι ότι κάτι δεν πάει καλά στη σχέση μας. Αντιθέτως, είναι αναπόφευκτο και φυσιολογικό κομμάτι της. Αυτό που έχει σημασία είναι ο τρόπος που τις διαχειριζόμαστε. Όταν υπάρχει σεβασμός και διάθεση κατανόησης, οι διαφωνίες μπορούν να βοηθήσουν το ζευγάρι να εξελιχθεί. Αντίθετα, όταν οι συγκρούσεις είναι επαναλαμβανόμενες, επιθετικές ή αδιέξοδες, όταν αποφεύγεται συστηματικά η επίλυσή τους ή όταν μετατρέπονται σε μηχανισμό εκτόνωσης χωρίς περιεχόμενο, τότε η σχέση σταδιακά φθείρεται.

Ο ρόλος της επικοινωνίας στη σχέση

Η επικοινωνία, όσο δύσκολη κι αν είναι για κάποια ζευγάρια, μπορεί να βελτιωθεί. Η ατομική ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει κάθε σύντροφο να κατανοήσει τα δικά του μοτίβα συμπεριφοράς, ενώ η θεραπεία ζεύγους λειτουργεί ως πλαίσιο επαναδιαπραγμάτευσης της σχέσης.

Πότε η σχέση έχει φτάσει στα όριά της

Υπάρχουν σημάδια που δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι μια σχέση έχει φτάσει στο τέλος της, αποτελούν όμως ενδείξεις ότι χρειάζεται φροντίδα, όπως π.χ.:

• όταν υπάρχει συναισθηματική απομάκρυνση,
• όταν η σχέση γίνεται πηγή απαξίωσης,
• όταν ο ένας ή και οι δύο προτιμούν να κάνουν οτιδήποτε άλλο παρά να περνούν χρόνο μαζί,
• όταν δεν μας αρέσει πλέον ο άνθρωπος που γινόμαστε μέσα στη σχέση,
• όταν έχουμε εγκαταλείψει δραστηριότητες που κάποτε μας γέμιζαν,
• όταν έχουμε απομακρυνθεί από το κοινωνικό μας περιβάλλον.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Πώς μπορεί μια σχέση να ξαναβρεί τη δυναμική της

Ξεκινάμε από εμάς

Αν, για παράδειγμα, το άγχος, οι ανασφάλειες ή άλυτα προσωπικά ζητήματα επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε, είναι σημαντικό να τα αναγνωρίσουμε και να τα διαχειριστούμε. Η προσωπική εξέλιξη δεν ωφελεί μόνο εμάς, αλλά και τη σχέση.

Διαφωνούμε σωστά

Η ανοιχτή και ειλικρινής επικοινωνία, χωρίς επιθέσεις, ειρωνείες και αλληλοκατηγορίες, μας επιτρέπει να κατανοήσουμε ο ένας τον άλλον, χωρίς να εστιάζουμε στο ποιος θα βγει νικητής από μια αντιπαράθεση.

Δείχνουμε ευγνωμοσύνη για τα μικρά

Οι μεγάλες χειρονομίες έχουν τη σημασία τους, όμως μια σχέση χτίζεται κυρίως μέσα από τις μικρές καθημερινές πράξεις. Ένας καφές που μας έφτιαξε ο σύντροφός μας ή ένα τρυφερό μήνυμα μέσα στην ημέρα υπενθυμίζουν ότι ο ένας βλέπει και εκτιμά τον άλλον.

Μια σχέση θέλει κοινό χρόνο

Είναι σημαντικό οι σύντροφοι να αφιερώνουν χρόνο ο ένας στον άλλον, όχι μόνο στις διακοπές, αλλά και στις πιο απλές στιγμές. Ένα γεύμα στο σπίτι, μια βραδιά στον καναπέ, μια βόλτα, μπορούν να γίνουν ευκαιρίες ουσιαστικής σύνδεσης, όταν είμαστε παρόντες.

ΚΑΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΘΕΩΡΗΘΕΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΟΤΑΝ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΜΟΡΦΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ.

Η αξία των επιτυχιών

Η στήριξη στις δύσκολες στιγμές θεωρείται αυτονόητη. Το ίδιο σημαντικό, όμως, είναι να γιορτάζουμε και τις επιτυχίες του συντρόφου μας σαν να ήταν δικές μας. Όταν, λοιπόν, θέλει να μοιραστεί κάτι που τον κάνει χαρούμενο, ας αφήσουμε για λίγο στην άκρη το κινητό και ας τον ακούσουμε.

Ελέγχοντας τη σχέση μας

Μία φορά τον μήνα μπορούμε να αφιερώνουμε χρόνο στο να συζητάμε ήρεμα στο πλαίσιο της σχέσης μας όσα λειτουργούν και όσα μας δυσκολεύουν, όπως π.χ. στην επικοινωνία, την οικειότητα, τα οικονομικά, την καθημερινότητα, την ανατροφή των παιδιών. Όταν τα μικρά προβλήματα αντιμετωπίζονται εγκαίρως, είναι λιγότερο πιθανό να εξελιχθούν σε βαθιά ρήγματα.

Διατηρώντας την περιέργεια

Στην αρχή μιας σχέσης θέλουμε να μάθουμε τα πάντα για τον άνθρωπο απέναντί μας. Με τα χρόνια, όμως, αρχίζουμε να πιστεύουμε ότι δεν υπάρχει τίποτα καινούργιο να ανακαλύψουμε. Το να συνεχίζουμε να ενδιαφερόμαστε για τις σκέψεις, τις επιθυμίες και τα όνειρα του συντρόφου μας είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους να παραμένει η σχέση ζωντανή.

Προφανώς, η διατήρηση μιας σχέσης δεν μπορεί να στηρίζεται σε μονόπλευρη προσπάθεια. Όταν ο ένας σύντροφος έχει αποστασιοποιηθεί πλήρως, δεν επενδύει συναισθηματικά ή δεν επιθυμεί να εργαστεί για την αποκατάστασή της, τότε παύει να είναι λειτουργική και χρειάζεται να πάρουμε δύσκολες αποφάσεις.