MΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΠΕΘΑΝΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΝΘΟΣ;

Μπορεί κάποιες φορές το πένθος να είναι τόσο έντονο που να οδηγήσει ακόμα και σε θάνατο;

Όποιος έχει πενθήσει, ξέρει πολύ καλά πώς είναι να αισθάνεσαι σαν να ραγίζει ό,τι έχεις μέσα σου. Να πονάει όλο σου το «είναι» μέχρι να μουδιάσεις, και τότε να αρχίζει η διαδικασία από την αρχή. Σκέφτεσαι πως δεν θα αντέξεις. Αλλά με κάποιον μαγικό τρόπο επιβιώνεις.

Ή τουλάχιστον αυτό συμβαίνει στους περισσότερους. Όχι σε όλους. Όπως αποκάλυψε η δημοσίευση μελέτης που έκαναν ερευνητές στο Aarhus University της Δανίας, το ακραίο συναισθηματικό στρες, όπως αυτό που προκαλεί το πένθος, μπορεί να πυροδοτήσει την πάθηση που έχει ονομαστεί καρδιομυοπάθεια Takotsubo και την ξέρουμε όλοι ως σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς.

Μιμείται μια καρδιακή προσβολή, αλλά προκαλείται από μια προσωρινή αποδυνάμωση του καρδιακού μυός και αυτό μπορεί να αποβεί μοιραίο. Για την ακρίβεια, οι πενθούντες συγγενείς με έντονα συμπτώματα πένθους, φάνηκε πως διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο θανάτου, εντός δεκαετίας.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Πώς λειτουργεί η θλίψη πάνω μας;

Οι επαγγελματίες υγείας έχουν ξεκαθαρίσει ότι η έντονη θλίψη ή το στρες (π.χ. η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου) προκαλεί απότομη αύξηση των ορμονών του στρες, όπως είναι η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη. Αυτές μπορούν να κατακλύσουν την καρδιά, οδηγώντας σε μια ξαφνική, προσωρινή δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας. Έτσι, η καρδιά αποκτά σχήμα μπαλονιού που μοιάζει με «takotsubo», που στα ιαπωνικά σημαίνει κυριολεκτικά «παγίδα για χταπόδια», και πρόκειται για ένα ιαπωνικό αγγείο.

ΟΙ ΠΕΝΘΟΥΝΤΕΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΜΕ ΕΝΤΟΝΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΕΝΘΟΥΣ ΦΑΝΗΚΕ ΠΩΣ ΔΙΑΤΡΕΧΟΥΝ ΥΨΗΛΟΤΕΡΟ ΚΙΝΔΥΝΟ ΘΑΝΑΤΟΥ ΕΝΤΟΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ.

Τα συμπτώματα είναι ο πόνος στο στήθος, η δύσπνοια και οι ακανόνιστοι καρδιακοί ρυθμοί. Εν ολίγοις, νιώθουμε σαν να παθαίνουμε καρδιακή προσβολή, χωρίς όμως να ζούμε απόφραξη των στεφανιαίων αρτηριών. Οι περισσότεροι αναρρώνουν μέσα σε κάποιες εβδομάδες. Οι σοβαρές περιπτώσεις, όμως οδηγούν σε επιπλοκές, όπως είναι η καρδιακή ανεπάρκεια, οι αρρυθμίες ή, σε σπάνιες περιπτώσεις, ο θάνατος.

Οι συνέπειες του επιπέδου του πένθους μας

Οι επιστήμονες διερεύνησαν πάνω από 1.700 συμμετέχοντες, τους οποίους χώρισαν σε ομάδες με υψηλά και χαμηλά συμπτώματα πένθους. Τα κριτήρια ήταν 9 συμπτώματα και συγκεκριμένα η έντονη θλίψη ή η λύπη, η νοσταλγία, η ενοχή ή οι τύψεις, ο θυμός ή η ευερεθιστότητα, το μούδιασμα ή η αποσύνδεση, η δυσκολία στην αποδοχή της απώλειας, σωματικά συμπτώματα (κόπωση, απώλεια όρεξης, αϋπνία, πονοκέφαλοι και ό,τι άλλο σχετίζεται με το στρες), οι γνωστικές δυσκολίες (δυσκολία στη συγκέντρωση, κενά μνήμης, εμμονικές σκέψεις) και οι συμπεριφορές αποφυγής τόπων, ανθρώπων, δραστηριοτήτων που μας θυμίζουν τον άνθρωπο που χάσαμε.

Το υψηλό πένθος εμφάνιζε περισσότερα από τα μισά συμπτώματα που αναφέρονται παραπάνω, με τους πενθούντες να βιώνουν συναισθηματικό μούδιασμα και να σκέφτονται πως η ζωή δεν έχει κανένα νόημα.

ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΜΕ ΕΝΤΟΝΟ ΠΕΝΘΟΣ ΒΙΩΝΟΥΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΜΟΥΔΙΑΣΜΑ ΚΑΙ ΣΚΕΦΤΟΝΤΑΙ ΠΩΣ Η ΖΩΗ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΚΑΝΕΝΑ ΝΟΗΜΑ.

Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να συμπληρώσουν ερωτηματολόγια κατά την εγγραφή τους στη μελέτη, έξι μήνες και τρία χρόνια μετά το πένθος, επιτρέποντας στους ερευνητές να συλλέξουν στοιχεία σχετικά με τα συμπτώματά τους. Οι τελευταίοι παρατηρούσαν πόσο συχνά οι συμμετέχοντες στη μελέτη αλληλεπιδρούσαν με το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, διαπιστώνοντας ότι οι συγγενείς με έντονα συμπτώματα πένθους χρησιμοποιούσαν επίσης, περισσότερα αντικαταθλιπτικά φάρμακα, υπηρεσίες ψυχικής υγείας και υπηρεσίες πρωτοβάθμιας περίθαλψης. Έγιναν δηλαδή, ευάλωτη ομάδα που χρειαζόταν πρόσθετη στήριξη.

Το 26,5% των συγγενών που έδειξαν υψηλά επίπεδα πένθους, πέθαναν μέσα σε 10 χρόνια. Το ποσοστό όσων είχαν χαμηλά επίπεδα, ήταν 7,3%.

Φάνηκε επίσης ότι οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να το βιώσουν (και δη οι μετεμμηνοπαυσιακές), αλλά οι άνδρες έχουν διπλάσιες πιθανότητες να πεθάνουν από τις επιπτώσεις του, κυρίως λόγω του τρόπου με τον οποίο επεξεργάζονται και αντιδρούν στο συναισθηματικό στρες.

Οι ερευνητές σημείωσαν ότι ένα από τα βασικά στοιχεία της εργασίας είναι η διαχρονική της προοπτική, καθώς γνωρίζουν ότι υπάρχει μια οξεία επίδραση οποιουδήποτε είδους πένθους στην υγεία της καρδιάς, συμπεριλαμβανομένης της αυξημένης αρτηριακής πίεσης και της επιδείνωσης της ψυχικής υγείας.

Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης θα πρέπει να εντοπίζουν και να υποστηρίζουν έγκαιρα τους ευάλωτους συγγενείς, ώστε να μετριάσουν τους κινδύνους για την υγεία που προκαλεί το πένθος, και να μειώσουν τους θανάτους που μπορούν να προληφθούν.