ΤΙ ΕΧΕΙ ΝΑ ΠΕΙ ΕΝΑΣ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ;

Ένας νευροχειρουργός μιλά για τους τρόπους με τους οποίους το ελαιόλαδο ωφελεί την υγεία μας και για τη δύναμη της μεσογειακής διατροφής.

Είναι τουλάχιστον ενδιαφέρον να ακούς επιστήμονες να μιλούν για τη θεραπευτική δύναμη που κρύβει μέσα της η λαϊκή παράδοση. Όταν λοιπόν βρέθηκα στο νησί της Λέσβου για το φετινό ELIA Lesvos Confest 2026, μια από τις ομιλίες που κέρδισε την προσοχή μου ήταν αυτή για το βαλσαμόλαδο από τον Δημήτριο Mαγγιώρο, Νευροχειρουργό και Βελονιστή, διευθυντή της Νευροχειρουργικής Κλινικής 251 ΓΝΑ .

Η ομιλία του ανέδειξε πώς η επιστημονική γνώση μπορεί να συναντήσει τη λαϊκή παράδοση. Η ολιστική ματιά μέσα από την οποία προσεγγίζει την υγεία ήταν αρκετή για να θελήσω να τον συναντήσω από κοντά και να συνομιλήσω μαζί του.

– Το ελαιόλαδο χαρακτηρίζεται εδώ και αιώνες ως «υγρός χρυσός». Πώς εξηγείτε σήμερα τη θεραπευτική του αξία;

Τα τελευταία χρόνια έχουν αναγνωριστεί μέσα από καλά σχεδιασμένες ιατρικές μελέτες οι προστατευτικές καρδιαγγειακές επιδράσεις κυρίως του ελαιολάδου, ιδιαίτερα των πολυφαινολών του.

Το ελαιόλαδο αποτελεί παράγοντα πρόληψης της στεφανιαίας νόσου, της εγκεφαλικής και της περιφερικής ισχαιμίας. Τα κορεσμένα λιπαρά οξέα σχετίζονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, σε αντίθεση με τα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, όπως αυτά που περιέχει το ελαιόλαδο, τα οποία δρουν καρδιοπροστατευτικά.

Το ελαιόλαδο βελτιώνει το λιπιδαιμικό προφίλ, αυξάνοντας την HDL και μειώνοντας την LDL χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια. Παράλληλα, βοηθά στη βελτίωση της λειτουργίας του ενδοθηλίου των αγγείων, δρα αντιυπερτασικά, αντιαρρυθμικά, αντιοξειδωτικά, αντιφλεγμονωδώς και αντιαθηροσκληρωτικά.

Ωφελεί στον σακχαρώδη διαβήτη, στον μεταβολισμό, στην παχυσαρκία, στη νευροπροστασία, στις νευροεκφυλιστικές παθήσεις με γνωστικές διαταραχές, στην αντιμετώπιση καρδιακών ή εγκεφαλικών επεισοδίων, στον καρκίνο, στη δυσκοιλιότητα, αλλά και στη γενικότερη υγεία και μακροημέρευση.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην Καινή Διαθήκη, στη διδαχή του Κυρίου προς τον νομικό, ο Σαμαρείτης περιποιείται τον τραυματισμένο από τους ληστές με ελαιόλαδο και οίνο. Το ελαιόλαδο, δηλαδή, χρησιμοποιείται ως αντιφλεγμονώδες, αναλγητικό και επουλωτικό από την αρχαιότητα. Θεωρούμε ότι ο οίνος χρησιμοποιήθηκε ως αντισηπτικό.

iStock

Η επιστημονική κοινότητα και επίσημοι φορείς, όπως η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων, έχουν αναγνωρίσει συγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας που επιβεβαιώνουν την ευεργετική του δράση. Σύμφωνα με τον Κανονισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υπάρχουν συγκεκριμένοι ισχυρισμοί που μπορούν να αναγράφονται στις ετικέτες των ελαιολάδων, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις:

Προστασία από το οξειδωτικό στρες (πολυφαινόλες)

«Οι πολυφαινόλες του ελαιολάδου συμβάλλουν στην προστασία των λιπιδίων του αίματος από το οξειδωτικό στρες». Προϋπόθεση αποτελεί το ελαιόλαδο να περιέχει τουλάχιστον 5 mg υδροξυτυροσόλης και παραγώγων της ανά 20 γρ. ελαιολάδου. Τα ευεργετικά αποτελέσματα εξασφαλίζονται με την ημερήσια πρόσληψη 20 γρ. (περίπου 1,5 κ.σ.).

Διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων χοληστερόλης (μονοακόρεστα λιπαρά)

«Η αντικατάσταση κορεσμένων λιπαρών με ακόρεστα λιπαρά στη διατροφή συμβάλλει στη διατήρηση των φυσιολογικών επιπέδων χοληστερόλης στο αίμα». Το ελαιόλαδο είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, κυρίως ελαϊκό οξύ.

Πηγή βιταμίνης Ε

«Η βιταμίνη Ε συμβάλλει στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες».

– Ως νευροχειρουργός αλλά και άνθρωπος εκπαιδευμένος σε ολιστικές θεραπείες, πώς βλέπετε τη σύνδεση ανάμεσα στη διατροφή και την υγεία του εγκεφάλου;

Μετά τον ψυχισμό, η διατροφή είναι ο δεύτερος σημαντικότερος παράγοντας που επηρεάζει τον εγκέφαλο.

iStock

– Υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να συνδέουν το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο με την πρόληψη νευροεκφυλιστικών νοσημάτων;

Υπάρχουν εργασίες που δείχνουν ότι το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο παίζει νευροπροστατευτικό ρόλο και ότι, σε συνδυασμό με τη μεσογειακή διατροφή, βοηθά στις νευροεκφυλιστικές παθήσεις με γνωστικές διαταραχές, όπως η νόσος Alzheimer. Γενικότερα, το ελαιόλαδο φαίνεται να καθυστερεί τη γνωστική έκπτωση που σχετίζεται με την ηλικία.

– Ποια είναι τα βασικά λάθη που κάνουμε στη χρήση ελαιολάδου στην ελληνική κουζίνα;

Καταρχάς, θα πρέπει να προτιμάμε το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, κατά προτίμηση ψυχρής έκθλιψης, καθώς το ραφιναρισμένο ελαιόλαδο χάνει το μεγαλύτερο μέρος των πολυφαινολών του κατά την επεξεργασία.

Το λάδι πρέπει να αποθηκεύεται σε μη διαφανές και όχι πλαστικό δοχείο. Δεν πρέπει να έρχεται σε άμεση επαφή με το ηλιακό φως. Το καπάκι του δοχείου πρέπει να είναι ερμητικά κλειστό και το δοχείο να βρίσκεται σε δροσερό μέρος, κάτω από τους 25 βαθμούς Κελσίου, και όχι στο ψυγείο.

Στο τηγάνισμα δεν πρέπει να καπνίζει ούτε να αφρίζει όταν προστίθενται βρεγμένα τρόφιμα, ούτε να αλλάζει χρώμα. Σε επαναλαμβανόμενες χρήσεις δεν πρέπει να αποκτά δυσάρεστη οσμή ή κολλώδη υφή. Η χρήση του καλό είναι να γίνεται έως δύο φορές.

Τέλος, δεν πρέπει να καταλήγει στον νεροχύτη, αλλά να συλλέγεται και να παραδίδεται σε σημεία συλλογής μαγειρεμένων ελαίων.

ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΨΥΧΙΣΜΟ, Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΕΙΝΑΙ Ο ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ.

– Συχνά ακούμε ότι το ελαιόλαδο λειτουργεί ως «φυσικό αντιφλεγμονώδες». Τι σημαίνει αυτό;

Σήμερα γνωρίζουμε ότι η άσηπτη φλεγμονή, δηλαδή η φλεγμονή χωρίς την παρουσία μικροβίων, ευθύνεται για πολλά νοσήματα.

Υπάρχουν, ωστόσο, ουσίες και στοιχεία που δρουν ενάντια στη φλεγμονή, μεταξύ αυτών, οι πολυφαινόλες του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου. Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο περιέχει μια ισχυρή φαινολική ένωση, υπεύθυνη και για την αίσθηση καψίματος που νιώθουμε στον λαιμό κατά την κατανάλωσή του, την ελαιοκανθάλη. Έρευνες έχουν δείξει ότι η ελαιοκανθάλη παρουσιάζει παρόμοια αντιφλεγμονώδη δράση με τη δεξαμεθαζόνη ή την ιβουπροφαίνη, βοηθώντας στην αντιμετώπιση χρόνιων φλεγμονών.

– Έχετε εκπαιδευτεί σε βελονισμό, ύπνωση, Shiatsu και χειροπρακτική. Πιστεύετε ότι η ιατρική του μέλλοντος θα είναι περισσότερο συνδυαστική και εξατομικευμένη;

Ζούμε στην εποχή που οι θεραπείες και η διατροφή εξατομικεύονται. Ο σύγχρονος γιατρός αντιλαμβάνεται ότι τόσο οι παλαιότεροι γιατροί όσο και οι γιατροί άλλων ηπείρων και φιλοσοφιών έχουν να συνεισφέρουν στη θεραπευτική πράξη.

Η δυτική κλασική ιατρική έχει πλέον αποδεχτεί την ανατολική ιατρική αντιμετώπιση, όχι γιατί απέδειξε τον τρόπο δράσης της, αλλά γιατί μέσα από μεγάλες έρευνες διαπίστωσε ότι έχει θετικά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση αρκετών ασθενειών.

iStock

– Υπάρχουν «τελετουργίες» γύρω από το φαγητό και το ελαιόλαδο που θεωρείτε σημαντικές για τη σωματική και ψυχική ισορροπία;

Το φαγητό χτίζει το σώμα μας. Το ελαιόλαδο, όσο πιο ποιοτικό είναι, τόσο πιο ευεργετικό είναι για τον οργανισμό μας και τόσο περισσότερο αντέχει στην οξείδωση από τη θέρμανση και τον χρόνο. Γνωρίζοντας την αξία του ως υπερτροφή, μπορούμε να το καταναλώνουμε ακόμη και μόνο του, σε ποσότητα περίπου μιάμιση κουταλιάς της σούπας.

– Πώς φαντάζεστε το μέλλον της προληπτικής ιατρικής;

Η διατροφή, η ψυχική χαλάρωση και η άσκηση αποτελούν τους πυλώνες της πρόληψης των ασθενειών. Όσο εξελίσσεται η ιατρική, τόσο περισσότερο αντιλαμβανόμαστε τη σημασία της πρόληψης.