ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΙΟΥ ΤΟΥ ΕΡΠΗΤΑ;

Oρισμένοι άνθρωποι φέρουν τον ιό του έρπητα χωρίς να εμφανίσουν ποτέ συμπτώματα, άλλοι μπορεί να έχουν συχνές εξάρσεις. Αυτό, άραγε, σημαίνει ότι είμαστε όλοι φορείς; Αναζητήσαμε απαντήσεις στα πιο συνηθισμένα ερωτήματα για τον συγκεκριμένο ιό.

Σίγουρα ξέρεις ανθρώπους (αν δεν είσαι κι εσύ ένας από αυτούς) που όταν κουράζονται ή «πέφτει το ανοσοποιητικό τους», μετά από ιώσεις για παράδειγμα, βγάζουν έρπη στα χείλη ή και στα γεννητικά όργανα και προσπαθούν να μειώσουν τον πόνο και να ξεκουραστούν.

Είναι κι αυτή μια ευαισθησία που χτυπάει ορισμένους, όμως στην πραγματικότητα οι περισσότεροι από εμάς (για να μην πούμε με βεβαιότητα όλοι) είμαστε φορείς αυτού του ιού, χωρίς να έχουμε συμπτώματα και χωρίς να τα έχουμε εκδηλώσει ποτέ στη ζωή μας. Πώς γίνεται αυτό;

Ο ιός του απλού έρπητα (HSV) είναι απίστευτα συχνός παγκοσμίως. Σχεδόν 1 στους 2 ενήλικες έχει επιχείλιο έρπητα, ο οποίος οφείλεται συχνά στον τύπο 1 του ιού (HSV-1). Επίσης, υπολογίζεται ότι 1 στους 8 ενήλικες (ηλικίας 14-49 ετών) έχει γεννητικό έρπητα από τον τύπο 2 (HSV-2).

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι περισσότεροι άνθρωποι εκτίθενται στον HSV-1 στην παιδική ηλικία, συνήθως από στενή επαφή με γονείς ή αδέλφια (π.χ. φιλιά, κοινή χρήση σκευών ή καλαμακίων). Και δεν εννοούμε ότι αυτοί από τους οποίους κολλάνε τα μικρά παιδιά έχουν συμπτώματα. Στην περίπτωση του έρπητα, οι άνθρωποι μπορούν να φέρουν τον ιό που τον προκαλεί και να τον μεταφέρουν στα παιδιά, όντας εντελώς ασυμπτωματικοί!

iStock

Υπάρχουν 2 τύποι έρπητα. Είναι τόσο διαφορετικοί;

Κάθε τύπος του ιού μπορεί να εμφανιστεί τόσο στη γεννητική όσο και στη στοματική περιοχή, ενώ είναι πιθανή και η ταυτόχρονη μόλυνση και με τους δύο τύπους. Είναι υπεραπλούστευση να λέμε ότι ο HSV-1 προκαλεί μόνο επιχείλιο έρπητα και ο HSV-2 μόνο γεννητικό. Ο HSV-1 μπορεί να προκαλέσει φουσκάλες στα γεννητικά όργανα, παρόμοιες με αυτές του HSV-2. Οποιαδήποτε πληγή ή φουσκάλα έρπητα μπορεί να προκαλέσει κάψιμο, φαγούρα ή μούδιασμα.

Ο HSV-2 (στα γεννητικά όργανα) μπορεί να προκαλέσει επίσης πρησμένους λεμφαδένες, πόνους στο σώμα και πυρετό. Συνήθως μεταδίδεται μέσω σεξουαλικής επαφής (επαφή με γεννητικά όργανα, σπέρμα, κολπικά υγρά ή πληγές). Δεν μπορεί κανείς να διαγνώσει τον τύπο του ιού μόνο κοιτάζοντας την πληγή. Απαιτείται εργαστηριακή εξέταση (δείγμα υγρού ή εξέταση αίματος) για ακριβή διάγνωση.

iStock

Γιατί τόσοι πολλοί άνθρωποι έχουν έρπη;

Όπως είδαμε και παραπάνω, ο ιός μεταδίδεται πολύ εύκολα. Σε πολλές περιπτώσεις, αρκεί η επαφή δέρμα με δέρμα ή η επαφή με σωματικά υγρά, όπως:

• Ένα φιλί
• Στοματικό σεξ
• Επαφή γεννητικών οργάνων

Αν και είναι πιο πιθανό να μεταδοθεί κατά τη διάρκεια ενεργών εξάρσεων (όταν δηλαδή υπάρχουν πληγές), μπορεί να εξαπλωθεί ακόμα και όταν ένα άτομο δεν έχει ενεργά συμπτώματα. 

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να εκδηλωθεί;

Όταν κάποιος εκτεθεί στον ιό, αυτός ταξιδεύει μέσω του σώματος στα νευρικά κύτταρα (κοντά στον νωτιαίο μυελό). Για κάποιους, παραμένει αδρανής (σε λανθάνουσα κατάσταση) για πάντα. Για άλλους, ενεργοποιείται περιοδικά. Οι πληγές είναι πιο πιθανό να εμφανιστούν μετά από:

• Έντονο άγχος.
• Έκθεση στον ήλιο.
• Χειρουργικές επεμβάσεις.
• Ορμονικές διακυμάνσεις (π.χ. έμμηνος ρύση, εγκυμοσύνη).
• Ασθένεια ή τραυματισμό που ρίχνει το ανοσοποιητικό σύστημα.

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΡΠΗ. ΤΑ ΑΝΤΙΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΤΑΣΤΕΛΛΟΥΝ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΙΟΥ, ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΤΟΝ ΕΞΟΝΤΩΝΟΥΝ. ΟΙ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΚΑΡΠΕΣ.

4 ερωτήματα για τον ιό του έρπητα

Γιατί δεν περιλαμβάνεται ο HSV στις εξετάσεις ρουτίνας για ΣΜΝ;

Ο προληπτικός έλεγχος για έρπη δεν συνιστάται, εκτός εάν υπάρχουν συμπτώματα. Ο λόγος είναι ότι μια θετική διάγνωση σε ασυμπτωματικούς φορείς δεν έχει σωματικές επιπτώσεις, αλλά μπορεί να προκαλέσει άσκοπη ψυχολογική αναστάτωση. Επίσης, υπάρχει κίνδυνος ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων στις αιματολογικές εξετάσεις.

Μπορείτε να κάνετε σεξ αν έχετε HSV;

Ναι. Ωστόσο, πρέπει να αποφεύγετε τη στενή επαφή κατά τη διάρκεια μιας ενεργής έξαρσης για να μειώσετε τον κίνδυνο μετάδοσης. Αυτό σημαίνει όχι φιλιά ή στοματικό σεξ αν έχετε επιχείλιο έρπητα, όχι σεξ αν έχετε ενεργό γεννητικό έρπητα. Ακόμα και χωρίς συμπτώματα, η χρήση προφυλακτικού βοηθά στη μείωση του κινδύνου. Επίσης, υπάρχουν συνταγογραφούμενα αντιικά φάρμακα που καταστέλλουν τον ιό και μειώνουν την πιθανότητα μετάδοσης.

iStock

Υπάρχει οριστική ίαση;

Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει οριστική θεραπεία (ίαση) για τον HSV-1 ή τον HSV-2. Τα αντιικά φάρμακα καταστέλλουν τη δραστηριότητα του ιού, αλλά δεν τον εξοντώνουν, ενώ οι προσπάθειες για δημιουργία εμβολίου δεν έχουν ακόμα στεφθεί με επιτυχία. Ο στόχος είναι η διατήρηση ενός ισχυρού ανοσοποιητικού συστήματος. Και έτσι έξηγείται ότι πολλοί άνθρωποι φέρουν τον ιό χωρίς να εμφανίσουν ποτέ συμπτώματα, ενώ άλλοι μπορεί να έχουν συχνές εξάρσεις.

Είναι αυτοί οι μόνοι ιοί έρπητα;

Όχι. Οι ιοί αυτοί ανήκουν στην οικογένεια Herpesviridae. Στην ίδια οικογένεια ανήκουν, μεταξύ άλλων, ο ιός της ανεμοβλογιάς (HHV-3), ο ιός Epstein-Barr που προκαλεί τη λοιμώδη μονοπυρήνωση (HHV-4) και ο Κυτταρομεγαλοϊός (HHV-5). Στην πρώτη επαφή με τον ιό (συνήθως στην παιδική ηλικία), προκαλείται η γνωστή μας ανεμοβλογιά. Μετά την ίαση, ο ιός δεν εξαφανίζεται αλλά παραμένει «κοιμισμένος» (σε λανθάνουσα κατάσταση) στο νευρικό μας σύστημα. Αν, μετά από χρόνια, το ανοσοποιητικό σύστημα εξασθενήσει, ο ιός μπορεί να «ξυπνήσει» (επανενεργοποιηθεί) και να προκαλέσει τον έρπητα ζωστήρα.

Η ΠΡΩΤΗ ΕΞΑΡΣΗ ΕΙΝΑΙ ΣΥΝΗΘΩΣ Η ΠΙΟ ΣΟΒΑΡΗ ΚΑΙ ΣΥΧΝΑ ΟΙ ΕΠΟΜΕΝΕΣ (ΑΝ ΥΠΑΡΞΟΥΝ) ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΗΠΙΟΤΕΡΕΣ.

Τελικά, είμαστε όλοι φορείς του έρπητα;

Δεν μπορούμε να απαντήσουμε με απόλυτη βεβαιότητα, όμως σίγουρα είμαστε πάρα πολλοί. Οι περισσότεροι ενήλικες φέρουν τουλάχιστον έναν τύπο του ιού, ακόμη κι αν δεν τον έχουν εκδηλώσει ποτέ. Αν διαγνωστείτε με HSV, πρέπει να γνωρίζετε ότι δεν είναι κάτι ασυνήθιστο και ότι δεν έχει νόημα να αναζητήσετε από πού κολλήσατε.

Η πρώτη έξαρση είναι συνήθως η πιο σοβαρή και συχνά οι επόμενες (αν υπάρξουν) είναι πολύ ηπιότερες. Να θυμάστε ότι δεν έχει κανένα νόημα να κάνετε προληπτικά κάποια διαγνωστική εξέταση. Εκείνο που έχει νόημα να κάνετε είναι να διατηρείτε το ανοσοποιητικό σας σύστημα σε μια σταθερή κατάσταση, με καλή διατροφή, ενυδάτωση, άσκηση και ξεκούραση.