ΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΣΕ ΠΟΙΕΣ ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΣΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΕΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΝ ΕΙΣΑΙ ΓΥΝΑΙΚΑ;

Ακούγεται κάτι μακρινό και σπάνιο, όμως ένα περιστατικό θρόμβωσης είναι κάτι που μπορεί να συμβεί ακόμη και σε νεότερους και σχετικά υγιείς ανθρώπους. Μάλιστα, οι γυναίκες, λόγω του ορμονικού τους συστήματος, κινδυνεύουν με θρόμβωση σε συγκεκριμένες περιόδους της ζωής τους. Ποιοι είναι οι παράγοντες που επιβαρύνουν και ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοήσεις;

Η θρόμβωση είναι μια κατάσταση κατά την οποία σχηματίζεται πήγμα αίματος (θρόμβος) στο εσωτερικό ενός αιμοφόρου αγγείου, που εμποδίζει ή διακόπτει την ομαλή κυκλοφορία του αίματος στο σώμα. Ανάλογα με το είδος του αγγείου στο οποίο δημιουργείται ο θρόμβος, η θρόμβωση μπορεί να είναι:

• Φλεβική: Εμφανίζεται στις φλέβες, συνήθως στα κάτω άκρα (εν τω βάθει) με μεγαλύτερο κίνδυνο να αποκοπεί ένα τμήμα του θρόμβου, να ταξιδέψει μέσω της κυκλοφορίας και να φτάσει στους πνεύμονες, προκαλώντας πνευμονική εμβολή.
• Αρτηριακή θρόμβωση: Εμφανίζεται στις αρτηρίες που μεταφέρουν οξυγονωμένο αίμα από την καρδιά στο υπόλοιπο σώμα. Μπορεί να διακόψει την παροχή αίματος σε ζωτικά όργανα, οδηγώντας σε έμφραγμα του μυοκαρδίου (αν συμβεί στην καρδιά) ή ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο (αν συμβεί στον εγκέφαλο).

Όταν η θρόμβωση αφορά τα άκρα, τα πιο συχνά συμπτώματα είναι το ξαφνικό πρήξιμο, ο πόνος (που μοιάζει συχνά με κράμπα), η ερυθρότητα και το τοπικό αίσθημα θερμότητας στο δέρμα. Αν ο θρόμβος έχει μεταφερθεί στους πνεύμονες, μπορεί να εκδηλωθεί ξαφνική δύσπνοια, οξύς πόνος στο στήθος, βήχας (ενίοτε με αίμα) και ταχυκαρδία. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται άμεση ιατρική παρέμβαση.

Η παρατεταμένη ακινησία και τα πολύωρα ταξίδια αυξάνουν τον κίνδυνο θρόμβωσης. Αν ταξιδεύετε συχνά, μια καλή ιδέα είναι να φοράτε ειδικές κάλτσες αποσυμπίεσης. iStock

Γιατί μπορεί να πάθει κανείς θρόμβωση;

Οι βασικές αιτίες και παράγοντες κινδύνου είναι:

• η παρατεταμένη ακινησία (π.χ. πολύωρα ταξίδια, νοσηλεία ή κατάκλιση μετά από χειρουργείο),
• τραυματισμοί ή επεμβάσεις που προκαλούν βλάβη στα τοιχώματα των αγγείων,
• γενετική προδιάθεση (παθήσεις που κάνουν το αίμα να πήζει πιο εύκολα, όπως η θρομβοφιλία),
• το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η προχωρημένη ηλικία, η εγκυμοσύνη, ο καρκίνος και η λήψη ορισμένων ορμονικών σκευασμάτων (π.χ. αντισυλληπτικά).

Άντρες και γυναίκες κινδυνεύουν εξίσου, ωστόσο οι τελευταίες αντιμετωπίζουν συγκεκριμένους, μοναδικούς παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τις ορμόνες τους και τις φάσεις της αναπαραγωγικής τους ζωής.

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και μετά τον τοκετό, το αίμα της γυναίκας πήζει πιο εύκολα ως φυσική προστασία του οργανισμού ενάντια στην αιμορραγία κατά τον τοκετό, ενώ η πίεση που ασκεί η μήτρα στις φλέβες της πυέλου επιβραδύνει την κυκλοφορία του αίματος στα πόδια. iStock

Η αντισύλληψη, η εγκυμοσύνη, η περίοδος μετά τον τοκετό και η εμμηνόπαυση είναι ορισμένες από τις περιόδους κατά τις οποίες ο κίνδυνος θρόμβωσης μπορεί να μεταβάλλεται, ανάλογα και με τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου.

Πότε οι γυναίκες έχουν αυξημένο κίνδυνο;

«Ο κίνδυνος θρόμβωσης δεν είναι ίδιος σε όλη τη ζωή μιας γυναίκας. Αλλάζει με την αντισύλληψη, την εγκυμοσύνη, τη λοχεία και την εμμηνόπαυση. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι γυναίκες πρέπει να φοβούνται αυτές τις φυσιολογικές φάσεις της ζωής ή τις θεραπευτικές επιλογές τους, αλλά ότι είναι σημαντικό να γνωρίζουν τους προσωπικούς τους παράγοντες κινδύνου.

Η ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΥΞΑΝΕΙ ΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΦΛΕΒΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΗΣ 4 ΕΩΣ 5 ΦΟΡΕΣ. Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΚΟΜΗ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΣ 6 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ.

»Πρήξιμο ή πόνος στο πόδι και ξαφνική δύσπνοια είναι συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται. Η ενημέρωση και η εξατομικευμένη εκτίμηση του κινδύνου μπορούν να σώσουν ζωές», αναφέρει ο Αλέξανδρος Τσελέπης, Ομότιμος Καθηγητής Κλινικής Βιοχημείας, Διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου Αθηροθρόμβωσης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, μέλος του ΔΣ του ΙΜΕΘΑ (Ινστιτούτο Μελέτης και Εκπαίδευσης στη Θρόμβωση και την Αντοθρομβωτική Αγωγή).

Μια αξονική αγγειογραφία θώρακα με σκιαγραφικό καταδεικνύει ένα περιστατικό πνευμονικής εμβολής που προκαλείται από θρόμβωση. iStock

Ειδικότερα, οι γυναίκες διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο (κυρίως για φλεβική θρόμβωση) στις εξής περιπτώσεις:

Εγκυμοσύνη και λοχεία

Η εγκυμοσύνη αυξάνει τον κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής περίπου 4 έως 5 φορές. Ο κίνδυνος είναι ακόμη μεγαλύτερος κατά τις πρώτες 6 εβδομάδες μετά τον τοκετό, μάλιστα μπορεί να είναι περίπου 20 φορές υψηλότερος από ό,τι σε γυναίκες που δεν κυοφορούν.

Αυτό συμβαίνει επειδή τότε το αίμα της γυναίκας πήζει πιο εύκολα ως φυσική προστασία του οργανισμού ενάντια στην αιμορραγία κατά τον τοκετό, ενώ η πίεση που ασκεί η μήτρα στις φλέβες της πυέλου επιβραδύνει την κυκλοφορία του αίματος στα πόδια.

Αντισυλληπτικά χάπια

Τα αντισυλληπτικά που περιέχουν οιστρογόνα αυξάνουν τον κίνδυνο δημιουργίας θρόμβων, ειδικά αν συνδυάζονται με άλλους παράγοντες, όπως το κάπνισμα, η παχυσαρκία ή το ιστορικό θρομβοφιλίας.

Θεραπεία Ορμονικής Υποκατάστασης (ΘΟΥ)

Στην εμμηνόπαυση, η από του στόματος θεραπεία με οιστρογόνα συνδέεται με περίπου 2 έως 3 φορές αυξημένο κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής, ενώ η διαδερμική χορήγηση οιστρογόνων συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο.

Τα οιστρογόνα διεγείρουν το ήπαρ να παράγει αυξημένες ποσότητες συγκεκριμένων πρωτεϊνών, όπως το ινωδογόνο. Αυτές οι πρωτεΐνες είναι η «πρώτη ύλη» που χρησιμοποιεί ο οργανισμός για να δημιουργήσει θρόμβους. iStock

ΟΙ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΗΣ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΤΑΝ Η ΛΗΨΗ ΟΙΣΤΡΟΓΟΝΩΝ ΣΥΝΔΥΑΖΕΤΑΙ ΜΕ ΚΑΠΝΙΣΜΑ, ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ,  ΠΑΡΑΤΕΤΑΜΕΝΗ ΑΚΙΝΗΣΙΑ Ή ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑΣ.

Τι ρόλο παίζουν τα οιστρογόνα;

Η εκτίμηση του ατομικού κινδύνου πριν από την έναρξη θεραπείας παραμένει ιδιαίτερα σημαντική. Ο κίνδυνος θρόμβωσης επηρεάζεται επίσης από παράγοντες όπως προηγούμενο επεισόδιο θρόμβωσης, κληρονομικές διαταραχές πήξης, ηλικία και ορισμένα νοσήματα. Αυξημένο κίνδυνο μπορεί να έχουν επίσης ασθενείς με καρκίνο, διαβήτη ή καρδιοπάθειες.

«Αν οι γυναίκες γνωρίζουν σε ποιες περιόδους της ζωής τους αυξάνεται ο κίνδυνος, θα μπορούν να συζητούν με τον γιατρό τους πριν από κάθε ορμονική θεραπεία και να αναζητούν άμεσα ιατρική βοήθεια όταν εμφανίζουν συμπτώματα. Η σωστή ενημέρωση είναι το πρώτο βήμα της πρόληψης», τονίζει ο Δημήτρης Ρίχτερ, Καρδιολόγος και Πρόεδρος του ΙΜΕΘΑ.