«ΚΕΝΩΣΕΙΣ-ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ»: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΟΥ

Τι είναι τα «κόπρανα-φαντάσματα» ή ghost poops; Τι σημαίνουν κενώσεις που βυθίζονται, επιπλέουν ή δεν αφήνουν ίχνη στο χαρτί; Τι μπορεί να κρύβει η απατηλή ανάγκη για αφόδευση; Οι ειδικοί εξηγούν.

Στις πρόσφατες αναζητήσεις και συζητήσεις για το Halloween –ετοιμάζονται ωραία πράγματα εδώ στο OW–, το πράγμα πήγε αναπόφευκτα στα φαντάσματα και αναπάντεχα στην τουαλέτα και τις συνήθειες του εντέρου. Ναι, ανάμεσα στα πολλά και ενδιαφέροντα που μπορεί να σου δώσει ένα γκουγκλάρισμα για στοιχειά και τέρατα –όχι όσα μπορεί να προκαλέσει η κατανάλωση χαλασμένης κολοκύθας– είναι και πληροφορίες για τα κακά(κια)-φαντάσματα ή ghost poops, όπως τα λένε στην αγγλική.

Το hastag «ghostpoop» παίζει πολύ στο TikTok. Οι χρήστες το χρησιμοποιούν για να περιγράψουν τρεις περιπτώσεις σε σχέση με την αφόδευση:

• τις κενώσεις που πηγαίνουν απευθείας στον πάτο της λεκάνης,
• τα περιττώματα που επιπλέουν,
• εκείνα που γλιστρούν και γίνεται η δουλειά χωρίς να αφήσουν ίχνη στο τοίχωμα και το χαρτί.

Ειρήσθω εν παρόδω, μπορώ να επιβεβαιώσω ότι η συζήτηση γύρω από περιττώματα-Κάσπερ δεν είναι αμερικανιά αλλά, όπως και η λέξη «κακά», που εντοπίζεται ίδια ή παραλλαγμένη με κοινή σημασία σε διάφορες γλώσσες, μάλλον υπάρχει σε πολλές κουλτούρες. Πριν από 16 χρόνια, κατά το Erasmus στο Παρίσι, αποφασίσαμε με τη φίλη και συμφοιτήτρια που ζήσαμε μαζί την εμπειρία να βαφτίσουμε τις κενώσεις μας με βάση τις ιδιότητές τους.

Έτσι, πλάι σε χαρακτηρισμούς όπως Big Bang (για τις σοβαρές γαστρεντερικές αναταράξεις) και λοιπές ευφάνταστες ονομασίες, υπήρξαν τα κακά-φαντάσματα, που «περνούσαν και δεν ακουμπούσαν», όσο και τα αντίθετά τους, τα περιττώματα Πικάσο, που άφηναν έργα τέχνης κατά τη διαδρομή τους για την αποχέτευση.

Μετά από αυτή την άχρηστη πληροφορία, ας περάσουμε στο ζουμί – ορκίζομαι, χωρίς πρόθεση για αηδιαστικά λογοπαίγνια: οι γαστρεντερολόγοι επισημαίνουν ότι πίσω από τις διαφορετικές εμπειρίες στη λεκάνη της τουαλέτας μπορεί να κρύβονται απλές εξηγήσεις ή και περιπτώσεις που χρειάζονται προσοχή.

Ανάγκη-φάντασμα

Κάποιες φορές, ως κόπρανα-φαντάσματα περιγράφεται η αίσθηση επιτακτικής ανάγκης για κένωση του εντέρου χωρίς να υπάρχει περιεχόμενο προς αποβολή, παρά μόνο λίγα αέρα (ταιριάζει ο στίχος «αγέρας ήσουν κι είναι ανώφελο για σένα να δακρύσω»). Σύμφωνα με τους ειδικούς, εν προκειμένω ευθύνεται ο τρόπος που συνεργάζεται το ορθό, τελευταίο τμήμα του παχέος εντέρου, με τον εγκέφαλο και τον πρωκτικό σφιγκτήρα για τον έλεγχο της αφόδευσης.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Ο τελευταίος, εξηγεί στο TODAY.com η γαστρεντερολόγος Δρ Rabia De Latour, είναι «εξαιρετικά έξυπνο και ευαίσθητος μέρος του σώματός μας»: μπορεί να διακρίνει αν αυτό που έχει φτάσει στο ορθό είναι αέρας, υγρό ή στερεό και να προκρίνει ποιο θα οδηγηθεί στην ελευθερία. Ωστόσο, δεν είναι απίθανο να δοθούν λάθος σήματα και η αίσθηση αφόδευσης να οφείλεται απλώς σε φούσκωμα από τρόφιμα που προκαλούν αέρια, δυσκοιλιότητα, διαταραχές της πέψης, αλλαγές στο εντερικό μικροβίωμα, τροφικές δυσανεξίες κ.ά.

Από την άλλη, αν αισθάνεσαι επανειλημμένα την ανάγκη να αφοδεύσεις χωρίς να μπορείς να αποβάλεις κόπρανα ή αν βγαίνουν μόνο αέρια, μπορεί να πρόκειται για τεινεσμό, επίμονη και επώδυνη αίσθηση ότι χρειάζεται κένωση, ακόμη και όταν το ορθό είναι ήδη άδειο. Σύμφωνα με τη Δρ. De Latour, είναι πιθανό να σχετίζεται με φλεγμονή στην περιοχή, η οποία επηρεάζει την επικοινωνία ανάμεσα στα νεύρα και τον εγκέφαλο.

Η Cleveland Clinic συγκαταλέγει στις πιθανές αιτίες τεινεσμού τα φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου (ελκώδης κολίτιδα, νόσος Crohn), τους ορθοκολικούς πολύποδες, την αιμορροϊδοπάθεια, λοιμώξεις και τον καρκίνο του πρωκτού. Αν το σύμπτωμα επιμένει, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

ΠΕΡΙΤΤΩΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΠΙΠΛΕΟΥΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΕΡΙΑ Ή ΛΙΠΑΡΑ ΛΟΓΩ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ή ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΙΤΙΩΝ, ΟΠΩΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ, ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Ή ΔΥΣΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΟΥ ΛΙΠΟΥΣ.

Περιττώματα-ναυάγια

Τα κόπρανα που βυθίζονται αμέσως στον πάτο της λεκάνης (ας τα πούμε «μικρούς-Τιτανικούς»), συνήθως δεν αποτελούν λόγο ανησυχίας. Όπως λέει η Δρ De Latour, μπορεί να οφείλεται στο ότι είναι πολύ καλά σχηματισμένα, ένδειξη καλής εντερικής λειτουργίας.

Στον αντίποδα, περιττώματα που επιπλέουν μπορεί να περιέχουν περισσότερα αέρια ή λιπαρά, όπως υπέδειξε μελέτη της δεκαετίας του 1970 με 33 συμμετέχοντες. Βέβαια, η παρουσία περισσότερου αέρα στα κόπρανα, κυρίως μεθανίου, ενδέχεται να κρύβει παθολογικά αίτια. Σχετικές έρευνες προτείνουν πιθανές συσχετίσεις με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και διαβήτη τύπου 1, ενώ πείραμα του 2022 σε ποντίκια έδειξε ότι το εντερικό μικροβίωμα μπορεί να επηρεάζει το αν τα κόπρανα επιπλέουν ή βυθίζονται.

Τέλος, στο κάδρο μπαίνει και η διατροφή. Για παράδειγμα, τόσο οι φυτικές ίνες όσο και τα πολλά λιπαρά επηρεάζουν τη σύσταση των κοπράνων. Οι πρώτες αυξάνουν την παραγωγή αερίων στο έντερο, ενώ η υπερβολική ποσότητα λίπους στα κόπρανα (στεατόρροια) μπορεί να τα κάνει λιπαρά και να επιπλέουν στο νερό.

Στη δεύτερη περίπτωση, αν η στεατόρροια επιμένει ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, χρειάζεται να διερευνηθεί το ενδεχόμενο δυσαπορρόφησης λίπους. Ένα μεμονωμένο επεισόδιο, πάντως, δεν αρκεί για να υποδηλώσει πρόβλημα υγείας.

Κενώσεις που δεν λερώνουν

Η τρίτη εκδοχή των «κόπρανων-φαντασμάτων», κατά την οποία σκουπίζεσαι και δεν μένουν ορατά υπολείμματα στο χαρτί υγείας, συνήθως υποδηλώνει ότι τα κόπρανα είναι καλά σχηματισμένα, έχουν συμπαγή σύσταση και αποβάλλονται εύκολα. Σύμφωνα με τη Δρ. Felice Schnoll-Sussman, γαστρεντερολόγο και καθηγήτρια Κλινικής Ιατρικής στο Weill Cornell Medicine, η σύστασή τους επηρεάζεται από:

• την ποσότητα των φυτικών ινών στη διατροφή,
• την υγεία του εντέρου,
• την ποσότητα νερού και άλλων θρεπτικών συστατικών που απορροφά το παχύ έντερο από τα κόπρανα,
• την ομαλή λειτουργία των μυών των πρωκτικών σφιγκτήρων.

Η ανάγκη για επίμονο ή υπερβολικό σκούπισμα, λέει η ειδικός, μπορεί να οφείλεται σε χαλαρά κόπρανα, φλεγμονή, πρωκτικά δερματικά ράκη (καλοήθεις υπερτροφίες του πρωκτικού βλεννογόνου), αιμορροΐδες ή άλλες καταστάσεις που δυσκολεύουν την πλήρη κένωση ή καθαρισμό της περιοχής.

Τι προσέχουμε στις κενώσεις μας

• Σχήμα και σύσταση: ιδανικά είναι τα κόπρανα σε σχήμα λουκάνικου με συμπαγή σύσταση. Τα πολύ σκληρά κόπρανα μπορεί να υποδηλώνουν δυσκοιλιότητα, ενώ τα επανειλημμένως πολύ μαλακά ή υδαρή ενδέχεται να σχετίζονται με έλλειψη φυτικών ινών ή κάποιο πεπτικό πρόβλημα.
• Έλεγχος της αφόδευσης: Η μειωμένη ικανότητα ελέγχου των κενώσεων μπορεί να σχετίζεται με δυσλειτουργία του πυελικού εδάφους, προβλήματα στα νεύρα του ορθού ή αδυναμία των πρωκτικών σφιγκτήρων.
• Αίμα ή πόνος: Δεν πρέπει να αγνοούνται, ανεξάρτητα από τη σύσταση των κοπράνων ή το πόσο εύκολα αποβάλλονται.

Όπως συμβουλεύει η χειρουργός παχέος εντέρου Penelope De Lacavalerie από την οργάνωση Bowel Cancer Australia, καλό είναι να παρατηρούμε το χρώμα, το σχήμα και τη σύσταση των κοπράνων μας. Αν οι συνήθειες του εντέρου αλλάξουν ξαφνικά ή εμφανιστούν επίμονα συμπτώματα, χρειάζεται να συμβουλευτούμε γιατρό.