Ο ΕΠΙΚΡΑΤΕΣΤΕΡΟΣ ΛΟΓΟΣ ΠΟΥ ΟΙ ΣΚΥΛΟΙ ΓΕΡΝΟΥΝ ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ ΤΟΥΣ ΟΤΑΝ ΤΟΥΣ ΜΙΛΑΜΕ

Έχεις αναρωτηθεί γιατί ο σκύλος σου γέρνει το κεφάλι του προς τη μία πλευρά ενώ σε κοιτάει; Επιστήμονες επιχειρούν να κατανοήσουν την αιτία αυτής της χαριτωμένης αντίδρασης.

Eίναι πολλές οι φορές που εύχομαι να ήταν οι σκύλοι μου λούτρινοι, ώστε να μπορώ να τους ζουμπήξω χωρίς να τους «σκάσω» ή να τους σπάσω κάποιο οστό. Πρόκειται για στιγμές που απογειώνεται η αγάπη που νιώθω γι' αυτούς, μέσω μιας ενέργειάς τους.

Η κατεξοχήν τέτοια περίπτωση είναι όταν ακούν κάτι και ανοίγουν διάπλατα τα μάτια τους, ενώ γέρνουν δεξιά και αριστερά το κεφάλι τους, σαν να απορούν με κάτι. Σαν να προσπαθούν να διαχειριστούν ένα δεδομένο.

Γιατί οι σκύλοι γέρνουν το κεφάλι τους;

Η πρώτη ομάδα επιστημόνων που ασχολήθηκε με αυτήν την αντίδραση, ενημέρωσε ότι είναι πολλοί οι λόγοι που οδηγούν σε αυτήν την κίνηση. Την εργασία αυτή την είχε κάνει το Family Dog Project στο Πανεπιστήμιο Eötvös Loránd στη Βουδαπέστη και τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Animal Cognition το 2021.

Οι ερευνητές σημείωσαν ότι αντικείμενα της μελέτης τους ήταν σκυλιά ράτσας border collie, τα οποία είναι χαρισματικά στο να μαθαίνουν λέξεις και ικανά να απομνημονεύουν τα ονόματα δεκάδων παιχνιδιών. Κάθε φορά πριν κάνουν την επιλογή, έγερναν το κεφάλι τους. Κάθε σκύλος προτιμούσε την ίδια πλευρά κάθε φορά και παρέμεινε σταθερός, ανεξάρτητα από το πού στεκόταν ο ιδιοκτήτης.

Η επικεφαλής ερευνήτρια Andrea Sommese είχε συγκρίνει αυτήν τη συμπεριφορά με τον τρόπο που οι άνθρωποι γέρνουν το κεφάλι τους ενώ ανακαλούν μια ανάμνηση και την απεικονίζουν στο μυαλό τους.

Οι άλλες εξηγήσεις για τη χαριτωμένη αυτή αντίδραση των σκύλων

Mελέτες που ακολούθησαν αποκάλυψαν πως οι σκύλοι γέρνουν δεξιά και αριστερά το κεφάλι τους για πολλούς λόγους. Για παράδειγμα, για να ακούσουν καλύτερα έναν ήχο (το εύρος ακοής τους ξεπερνά κατά πολύ το δικό μας, πιάνοντας τόνους που χάνουμε) ή να βελτιώσουν την οπτική τους πέραν του ρύγχους τους για να δουν πιο καθαρά το στόμα και τα μάτια μας ώστε να καταλάβουν τι θέλουμε ή να επεξεργαστούν μια πληροφορία ή να απαντήσουν σε μια λέξη του κηδεμόνα τους.

Παρεμπιπτόντως, οι ράτσες σκύλων με επίπεδο πρόσωπο τείνουν να γέρνουν λιγότερο, επειδή δεν έχουν μακρύ ρύγχος για να κοιτάξουν τριγύρω.

Φάνηκε πως, όπως και οι άνθρωποι, οι σκύλοι επεξεργάζονται τις οικείες λέξεις κυρίως στο αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου τους και γι' αυτό συνήθως γέρνουν το κεφάλι προς τα δεξιά, βοηθώντας στην ενεργοποίηση αυτού του ημισφαιρίου (λόγω της αντίπλευρης λειτουργίας του εγκεφάλου). Μελέτες με fMRI έδειξαν ότι τα σκυλιά ενεργοποιούν το αριστερό ημισφαίριο για γνωστές λέξεις, ανεξάρτητα από τον τόνο της φωνής.

Άλλη εργασία βρήκε ότι γέρνουν πιο συχνά το κεφάλι όταν τους μιλάμε με θετικό τόνο και επιδιώκουμε να έχουμε καλύτερη επικοινωνία μαζί τους.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Έρευνα του 2025 ζήτησε από 103 κηδεμόνες σκύλων να βιντεοσκοπήσουν τα κατοικίδιά τους υπό τέσσερις συνθήκες: όταν ξεκουράζονται, όταν εκείνοι έχουν οπτική επαφή με τον σκύλο τους, όταν ο τριχωτός συγκάτοικος ακούει ουδέτερη και άγνωστη ομιλία (π.χ. κηδεμόνες μιλούσαν για τον αρχαίο αιγυπτιακό πολιτισμό, ένα θέμα που τα περισσότερα σκυλιά δεν συναντούν τακτικά) και όταν ανταποκρίνονται σε γνωστές λέξεις που εκφωνούνται με ζεστασιά και ενθουσιασμό.

Διαπιστώθηκε ότι δεν γέρνουν όλοι οι σκύλοι το κεφάλι και πως η κλίση αυτή εμφανιζόταν πολύ πιο συχνά υπό αυτήν την τελευταία συνθήκη συγκριτικά με οποιαδήποτε άλλη. Τα σκυλιά, δηλαδή, δεν αντιδρούσαν απλώς στον θόρυβο, αλλά στην αίσθηση ότι κάποιος τους μιλάει.

Παρατηρήθηκε και ότι οι αρσενικοί σκύλοι γέρνουν το κεφάλι πιο συχνά και πιο πολύ, από τα θηλυκά. Σημειώθηκε ότι αυτό δεν σημαίνει πως καταλαβαίνουν περισσότερα. Περισσότερο έχει να κάνει με τη διαφορά στον τρόπο που κάθε φύλο χρησιμοποιεί τον εγκέφαλό του, όσον αφορά την επεξεργασία της γλώσσας.

Αν αξίζει να κρατήσετε κάτι από όλα αυτά, είναι το ότι η εξήγηση που συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες έως τώρα είναι πως οι σκύλοι γέρνουν το κεφάλι τους για να συγκεντρωθούν και να καταλάβουν το νόημα αυτού που τους λέμε.

Αν τώρα, δεν υπάρχει λογική εξήγηση γι' αυτήν την κίνηση, ενδεχομένως να πρόκειται για κάποιο θέμα που έχουν με την υγεία τους (π.χ. απώλεια ισορροπίας), οπότε καλό είναι να επισκεφθούμε τον κτηνίατρο.