iStock

ΠΩΣ ΔΥΟ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΕΓΙΝΑΝ Η ΦΩΝΗ ΠΟΛΛΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΜΕ ΠΡΟΩΡΑ ΜΩΡΑ

Η Ελένη Δευτεραίου, μέσω της σελίδας που δημιούργησε, και η Χριστιάνα Μαρτίνου, μέσω της εξειδικευμένης ψυχολογικής υποστήριξης που προσφέρει, ενδυναμώνουν μια κοινότητα γονέων που δεν μπόρεσαν να χαρούν τη γέννηση των παιδιών τους. Το τραύμα της προωρότητας χρειάζεται φωνή, ενσυναίσθηση, μοίρασμα και πολλή φροντίδα.

Περίπου 1 στα 10 μωρά δεν θα καταφέρει να συμπληρώσει 37 εβδομάδες μέσα στο σώμα της μητέρας του, που θεωρούνται απαραίτητη προϋπόθεση για μια ολοκληρωμένη, τελειόμηνη όπως λέγεται, κύηση.

Τα μωρά αυτά γεννιούνται πρόωρα και η συνθήκη της πρόωρης γέννησής τους δεν συνδέεται μόνο με ένα χαμηλό βάρος. Συνδέεται κυρίως με σοβαρά προβλήματα υγείας, ενδεχομένως και διά βίου, και με αναπτυξιακές διαταραχές.

Καθώς ο Νοέμβριος είναι ο μήνας ευαισθητοποίησης για την προωρότητα, τους κινδύνους της και το πώς θα μπορούσε να προληφθεί σε ορισμένες περιπτώσεις, μιλήσαμε με δύο γυναίκες που όχι μόνο την έχουν βιώσει, αλλά έχουν προσφέρει και πολλά στον στίβο της.

Προωρότητα
iStock

Η επαφή με την προωρότητα μπορεί να είναι πολύ σκληρή

Η 39χρονη Ελένη Δευτεραίου, δημιουργός της σελίδας Prematurity Stories, ήρθε σε επαφή με την προωρότητα όταν γέννησε την πρώτη της κόρη στις 33 εβδομάδες κύησης. Αν αυτό της άλλαξε τη ζωή, η δεύτερη επαφή με την προωρότητα ήταν πολύ πιο σκληρή, καθώς το νεογνό κατέληξε.

«Η Στέλλα μου ήρθε στον κόσμο στις 26 εβδομάδες και έφυγε από τη ζωή μετά από 35 ημέρες νοσηλείας στη ΜΕΝΝ. Αυτές οι δύο εμπειρίες, με ώθησαν να δημιουργήσω μια κοινότητα στήριξης και ενημέρωσης, θέλοντας να προσφέρω στους γονείς που περνούν το κατώφλι της Μονάδας μια ζεστή αγκαλιά και ένα σημείο αναφοράς», μας είπε.

«ΕΙΝΑΙ ΕΠΩΔΥΝΟ ΓΙΑ ΜΙΑ ΛΕΧΩΝΑ ΜΕ ΠΡΟΩΡΟ ΜΩΡΟ ΝΑ ΝΟΣΗΛΕΥΕΤΑΙ ΣΤΑ ΙΔΙΑ ΔΩΜΑΤΙΑ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΜΗΤΕΡΕΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΑ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΑ ΤΟΥΣ ΑΓΚΑΛΙΑ».

Η απώλεια της Στέλλας ήταν σοκ για ολόκληρη την οικογένεια. Αρχικά τα συναισθήματα της Ελένης πάγωσαν, όλη της η ενέργεια είχε δοθεί στο μεγαλύτερο παιδί, που τη χρειαζόταν. «Στην αρχή, δεν πενθείς. Απλώς επιβιώνεις. Έχω ακούσει πολλές φορές πως ήμουν τυχερή που είχα τη μεγαλύτερη κόρη μου. Τυχερή είμαι έτσι κι αλλιώς που την έχω στη ζωή μου. Σίγουρα η παρουσία της μου έδωσε την ώθηση να ορθοποδήσω πιο γρήγορα. Τα παιδιά έχουν έναν μαγικό τρόπο να σε παρασέρνουν στη ζωή. Ωστόσο, ήταν φορές που πνιγόμουν γιατί δεν είχα τον χώρο να εκφραστώ, να βιώσω το πένθος», λέει.

Η απώλεια γίνεται δημιουργία

Την περίοδο που η Στέλλα νοσηλευόταν στη ΜΕΝΝ, η Ελένη θέλησε να γράψει για εκείνη μια ιστορία. Ένα αληθινό παραμύθι για τη δύναμη κάθε πρόωρου μωρού. Η απώλειά της δεν τη σταμάτησε.

Προωρότητα
Η Ελένη Δευτεραίου
Η Ελένη Δευτεραίου

«Η πρωταρχική ιδέα είχε γεννηθεί αρκετά χρόνια πριν, όταν θέλησα να μιλήσω στην πρώτη μου κόρη για τον ξεχωριστό τρόπο που ήρθε στη ζωή. Έγραψα τότε μερικά στιχάκια, τα οποία δόθηκαν σε σκιτσογράφο και κάπως έτσι δημιουργήθηκε το πρώτο μου ανέκδοτο παραμυθάκι. Η Αναστασία λάτρεψε την ιστορία και τη βοήθησε μετέπειτα να αντιληφθεί και να διαχειριστεί την πρόωρη γέννηση της αδελφής της, μια κατάσταση ιδιαίτερα περίπλοκη για ένα νήπιο.

Δεν θεωρώ πως είμαι συγγραφέας, ούτε φανταζόμουν ποτέ πως θα γίνω. Προέκυψε λίγα χρόνια μετά με μία ιστορία που τελικά βρέθηκε στα ράφια των βιβλιοπωλείων. Σήμερα, το παραμύθι Η Μοβ Τουλίπα της Σταλίτσας φαίνεται ότι έχει βοηθήσει αρκετούς γονείς να βρουν τρόπο να εκφραστούν: «Τα μηνύματα που λαμβάνω με συγκινούν βαθιά. Μου γράφουν πώς αυτό το βιβλίο έγινε η δική τους γέφυρα επικοινωνίας, ένα εργαλείο για να μοιραστούν με τα παιδιά τους μια τόσο απαιτητική αρχή, να εκφράσουν συναισθήματα, να απαντήσουν σε απορίες».

Τι χρειάζονται οι γονείς των πρόωρων μωρών

Για την ίδια, η μεγαλύτερη ψυχολογική αποφόρτιση και θεραπεία ήρθε μέσα από τη δημιουργία της σελίδας Prematurity Stories. «Η πραγματική μου ασπίδα, ωστόσο, ήταν η οικογένειά και οι στενοί μας φίλοι, που στάθηκαν δίπλα μας. Χρησιμοποιώ το μας γιατί με τον σύζυγό μου λειτουργήσαμε ως ομάδα. Δεν ήταν πάντα εύκολο. Εννοείται πως χρειάστηκε να συμβουλευτούμε και επαγγελματίες, ψυχολόγο και παιδοψυχολόγο», αναφέρει.

Ποια έλλειψη βίωσε η ίδια στο ταξίδι της στην προωρότητα και την απώλεια; Τι θεωρεί ως μητέρα ότι θα έπρεπε να γίνεται; «Η μεγαλύτερη έλλειψη που βίωσα ήταν η απουσία ενός οργανωμένου, ανθρωποκεντρικού πλαισίου γύρω από τη Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών. Είναι επιτακτική η ανάγκη για αυτόματη και θεσμοθετημένη ψυχολογική υποστήριξη από το πρώτο λεπτό. Δεν έχεις πάντα τη διαύγεια ή τη δύναμη να ψάξεις μόνος σου για βοήθεια. Η ψυχολογική υποστήριξη δεν θα έπρεπε να αφήνεται στην τύχη, στην οικονομική δυνατότητα της κάθε οικογένειας ή στην ατομική πρωτοβουλία.

»Γενικά πιστεύω πως υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις στη δομή και τη φιλοσοφία του συστήματος υγείας, που τραυματίζουν βαθιά την ψυχολογία των γονέων, ιδιαίτερα της μητέρας. Είναι επώδυνο για μια λεχώνα με πρόωρο μωρό να νοσηλεύεται στα ίδια δωμάτια με άλλες μητέρες που έχουν τα νεογέννητά τους αγκαλιά. Χρειάζονται επίσης ανοιχτές μονάδες για όλη την οικογένεια και ουσιαστική επαφή δέρμα με δέρμα, η οποία είναι πολύτιμη για τη σύνδεση με το νεογνό. Το βλέπουμε να συμβαίνει σε Μονάδες του εξωτερικού, εδώ γιατί όχι;

προωρότητα

»Μια ακόμη παρατήρηση από τη δική μου εμπειρία αφορά στην εκπαίδευση του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού στον τρόπο επικοινωνίας. Οι άνθρωποι αυτοί επιτελούν σπουδαίο έργο. Τους οφείλουμε τη ζωή των παιδιών μας, δεν αμφισβητείται αυτό, αλλά χρειάζονται εξειδικευμένα εργαλεία για το πώς να ανακοινώνουν τα δυσάρεστα νέα. Ο τρόπος που ακούς μια σκληρή αλήθεια μπορεί να καθορίσει το μετατραυματικό σου στρες.

»Θέλουμε λοιπόν ένα σύστημα που προστατεύει ενεργά την ψυχή και την αξιοπρέπεια των ανθρώπων που καλούνται να διαχειριστούν την πρόωρη γέννηση, προσφέροντας φυσικά την καλύτερη φροντίδα στα μωρά μας –αυτό είναι η απόλυτη προτεραιότητα– αλλά και στις οικογένειές τους», μας λέει.

«Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΔΕΝ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΑΦΗΝΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΤΥΧΗ, ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΑΘΕ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Ή ΣΤΗΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ».

Για την προωρότητα είσαι πάντα απροετοίμαστος

Σε συνέχεια όσων μας είπε η Ελένη Δευτεραίου, μιλήσαμε με τη Χριστιάνα Μαρτίνου, Ψυχολόγο Παιδιών και Εφήβων, με ειδίκευση στην Περιγεννητική Ψυχική Υγεία και Ψυχική Ευεξία. Πριν από 16 χρόνια η ίδια βίωσε την προωρότητα, όταν γέννησε την κόρη της στις 29 εβδομάδες κύησης, με βάρος μόλις 1.060 γραμμάρια, και ακολούθησε νοσηλεία σχεδόν 2 μηνών στη Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών.

«Η γέννηση ενός παιδιού αποτελεί μια βαθιά συναισθηματική εμπειρία. Όταν όμως έρχεται πρόωρα, η χαρά της γονεϊκότητας συχνά συνυπάρχει με τον φόβο, την αγωνία και την αβεβαιότητα. Οι γονείς καλούνται να διαχειριστούν μια πραγματικότητα για την οποία συνήθως δεν είναι προετοιμασμένοι», αναφέρει.

Προωρότητα
iStock

Πόσο σημαντική είναι η ψυχική υγεία των γονέων σε μία τόσο απαιτητική κατάσταση όπως η προωρότητα και τι μπορεί να αφήσει πίσω της; «Μία από τις σημαντικότερες ψυχολογικές επιβαρύνσεις είναι η αίσθηση απώλειας του γονεϊκού τους ρόλου. Η νοσηλεία του βρέφους στη ΜΕΝΝ, ο αναγκαστικός αποχωρισμός και η περιορισμένη δυνατότητα συμμετοχής στη φροντίδα του μπορεί να δημιουργήσουν συναισθήματα αδυναμίας, ανεπάρκειας και απώλειας ελέγχου. Οι γονείς δυσκολεύονται να βιώσουν τη γονεϊκότητα όπως την είχαν φανταστεί», απαντά.

«Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΔΕΙΚΝΥΕΙ ΟΤΙ Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΩΡΗΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΦΗΣΕΙ ΕΝΑ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΨΥΧΙΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ».

Η προωρότητα είναι ψυχικό τραύμα

Στη μεταπτυχιακή της έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 96 μητέρες που είχαν γεννήσει πρόωρα, το 64,6% παρουσίασε μέτρια έως σοβαρή καταθλιπτική συμπτωματολογία, ενώ ιδιαίτερα αυξημένα ήταν και τα επίπεδα άγχους. «Εκείνο όμως που θεωρώ εξίσου ανησυχητικό είναι ότι μόλις το 43,8% των μητέρων θεωρούσε πως είχε λάβει την κατάλληλη ψυχολογική υποστήριξη από το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, ενώ μόνο το 3,1% είχε ενημερωθεί για θέματα περιγεννητικής ψυχικής υγείας.

»Παρότι η δική μου έρευνα δεν εξέτασε τις μακροχρόνιες ψυχολογικές επιπτώσεις της προωρότητας ή ειδικότερα το μετατραυματικό στρες, η διεθνής βιβλιογραφία αναδεικνύει ότι αυτή η εμπειρία μπορεί να αφήσει ένα βαθύτερο ψυχικό αποτύπωμα. Συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης και μετατραυματικού στρες ενδέχεται να επιμένουν ακόμη και δύο χρόνια μετά τον τοκετό, τόσο στις μητέρες όσο και στους πατέρες.

»Γίνεται λοιπόν σαφές ότι η φροντίδα ενός πρόωρου βρέφους δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στη σωματική του υγεία. Η ψυχική υγεία των γονέων χρειάζεται να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της περιγεννητικής φροντίδας. Γιατί όταν φροντίζουμε τους γονείς, φροντίζουμε και την ψυχοκοινωνική εξέλιξη του βρέφους», σχολίασε.

SLOW MONDAY NEWSLETTER

Θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου; Μπες στη λογική του NOW. SLOW. FLOW.
Κάθε Δευτέρα θα βρίσκεις στο inbox σου ό,τι αξίζει να ανακαλύψεις.