ΜΕΛΕΤΗ ΕΞΗΓΕΙ ΠΩΣ Η ΑΣΚΗΣΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΝΑΣΤΡΕΨΕΙ ΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΤΩΝ ΜΥΩΝ

Νέα μελέτη αποκαλύπτει τον μηχανισμό με τον οποίο η άσκηση προστατεύει τους μυς από τη γήρανση και γιατί είναι τόσο σημαντική μετά τα 40.

Αν έχεις κλείσει τα σαράντα, δεν υπάρχει περίπτωση να μην ακούς τη λέξη άσκηση κάθε φορά που επισκέπτεσαι γιατρό για τσεκ απ. Η επανάληψη είναι μεν μητέρα της μαθήσεως, αλλά μπορεί να γίνει και ο λόγος για να αποφύγουμε κάτι, αν είμαστε ολίγον αντιδραστικοί ως άνθρωποι. Εν προκειμένω, πρέπει να αντισταθούμε στην παρόρμηση και να ακολουθήσουμε την οδηγία, με τη βιβλιογραφία για όσα προσφέρει η τακτική σωματική δραστηριότητα να αυξάνεται διαρκώς.

Πώς όμως η άσκηση μπορεί να καθυστερήσει ή ακόμα και να αναστρέψει τη γήρανση των μυών; Σε αυτό το ερώτημα απάντησε μελέτη της Ιατρικής Σχολής Duke-NUS, σε συνεργασία με το Γενικό Νοσοκομείο της Σιγκαπούρης και το Cardiff University. Οι ερευνητές ανακάλυψαν έναν μοριακό «διακόπτη» που βοηθά στην εξήγηση.

Τα ευρήματα θα μπορούσαν στο μέλλον να συμβάλουν στην ανάπτυξη θεραπειών για ανθρώπους που δεν μπορούν να γυμναστούν λόγω ασθένειας, χειρουργείου ή προχωρημένης ηλικίας.

Γιατί χρειαζόμαστε δυνατούς μυς

Το βέβαιο είναι πως οι δυνατοί μύες βοηθούν την ανεξαρτησία μας (τους χρειαζόμαστε για τα πάντα, από το να σταθούμε όρθιοι έως το να κουβαλάμε ψώνια) και προλαμβάνουν τις πτώσεις, μια από τις κύριες αιτίες σοβαρών τραυματισμών στην τρίτη ηλικία.

Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει πως η άσκηση βοηθά και την πυκνότητα των οστών (όταν οι μύες ασκούν μηχανική φόρτιση στα οστά κατά τη σωματική δραστηριότητα, τα «αναγκάζουν» να γίνουν πιο πυκνά), άρα συμβάλλει στην πρόληψη της οστεοπόρωσης και των καταγμάτων.

iStock

Παρεμπιπτόντως, οι μύες αποτελούν τη μεγαλύτερη αποθήκη γλυκογόνου στον οργανισμό, της μορφής δηλαδή με την οποία αποθηκεύεται η γλυκόζη, άρα όσο περισσότερη μυϊκή μάζα έχουμε, τόσο πιο εύκολα το σώμα μας διαχειρίζεται το σάκχαρο και μειώνεται ο κίνδυνος για διαβήτη τύπου 2. Επίσης, ο μυϊκός ιστός καταναλώνει ενέργεια ακόμα και όταν δεν κάνουμε κάτι, με τους περισσότερους μυς να σημαίνουν υψηλότερο μεταβολισμό και, ως εκ τούτου, καλύτερο έλεγχο βάρους.

Η νέα μελέτη φωτίζει πλέον και τον μοριακό μηχανισμό πίσω από αυτό το όφελος.

Πώς η άσκηση βοηθά τους μυς – σε απλά ελληνικά

Καθώς μεγαλώνουμε, συσσωρεύονται στους μυς φθαρμένες πρωτεΐνες, κάτι που συμβαίνει επειδή αυξάνεται η δραστηριότητα ενός γονιδίου που λέγεται DEAF1. Όταν τα επίπεδά του είναι υψηλά, διαταράσσεται η ισορροπία ανάμεσα στη δημιουργία νέων πρωτεϊνών και στην απομάκρυνση των φθαρμένων. Έτσι συσσωρεύονται κατεστραμμένες πρωτεΐνες και οι μύες χάνουν σταδιακά τη λειτουργικότητά τους.

«Η ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΩΣ ΝΑ ΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ, ΑΛΛΑ ΝΑ ΖΟΥΜΕ ΚΑΛΑ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ».

Οι ερευνητές βρήκαν πως η άσκηση λειτουργεί ως ένα είδος επαναφοράς. Όταν γυμναζόμαστε, ενεργοποιούνται πρωτεΐνες που μειώνουν τα επίπεδα του DEAF1 και αποκαθίσταται η ισορροπία, με τον μυ να μπορεί να καθαρίσει τις κατεστραμμένες πρωτεΐνες, να αυτοεπισκευαστεί και να διατηρήσει τη δύναμή του.

Με άλλα λόγια, η σωματική δραστηριότητα μπορεί να αποκαταστήσει τα φυσικά συστήματα επιδιόρθωσης που αποδυναμώνονται με την ηλικία.

iStock

Η Priscillia Choy Sze Mun, βοηθός έρευνας στο Πρόγραμμα Βιολογίας Καρκίνου και Βλαστοκυττάρων στο Duke-NUS και συγγραφέας επικεφαλής της μελέτης, δήλωσε στην ιστοσελίδα του πανεπιστημίου: «Η άσκηση λέει στους μυς να “καθαρίσουν και να επαναρυθμιστούν”. Η μείωση του DEAF1 βοηθά τους ηλικιωμένους μυς να ανακτήσουν τη δύναμη και την ισορροπία τους, σχεδόν σαν να γίνεται επανεκκίνηση του συστήματος. Με εκατομμύρια ηλικιωμένους ενήλικες να διατρέχουν κίνδυνο μυϊκής φθοράς, η κατανόηση του DEAF1 θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέους τρόπους προστασίας των μυών και βελτίωσης της ποιότητας ζωής».

Η άσκηση είναι η βασική δραστηριότητα που προτείνει ελληνίδα γηρίατρος

Όπως λέει η γηρίατρος Μαρία Ζαχαροπούλου στο OW, τo γήρας είναι μια σταδιακή διαδικασία. «Αρχίζει, ας πούμε, από τη στιγμή της γέννησης. Έως τα 30 επικρατούν οι μηχανισμοί επιδιόρθωσης, ωστόσο είναι μια συνεχής διαδικασία. Μια ισορροπία ανάμεσα στη φθορά και την αποκατάσταση. Δεν είναι μόνο οι ρυτίδες και τα λευκά μαλλιά. Έρχονται και άλλες αλλαγές, όπως αυτές στον ύπνο, τη μυϊκή μάζα, την κινητικότητα, τα αντανακλαστικά και την ταχύτητα σκέψης. Μελέτες δείχνουν πως επιταχύνονται οι βιολογικές αλλαγές γύρω στα 40 με 45 έτη και μετά στα 60, όταν αρχίζουν κάποιες ορμονικές μεταβολές: αλλάζει ο μεταβολισμός, η μυϊκή μάζα και το ανοσοποιητικό.

»Δεν έχουμε βρει ακόμα απόλυτα αξιόπιστους δείκτες μακροζωίας. Περισσότερο κοιτάμε τους κλινικούς δείκτες, δηλαδή το πόσο γρήγορα περπατά κάποιος, πόση δύναμη έχει, αν μπορεί να σηκωθεί εύκολα από μια καρέκλα και πόσο γρήγορα, αν διατηρεί την ανεξαρτησία στην καθημερινότητά του κ.λπ. Η σημερινή έρευνα μελετά τη μεταβολή ακόμα και του μικροβιώματος του εντέρου σε σχέση με την πάροδο της ηλικίας».

iStock

Aν είχε να προτείνει ένα πράγμα που μπορούμε να κάνουμε για να έχουμε μια υγιή γήρανση, αυτό «είναι η συστηματική άσκηση, καθώς είναι στο χέρι μας και επηρεάζει σχεδόν τα πάντα ταυτόχρονα: την καρδιά, τον εγκέφαλο, τον μεταβολισμό, τους μυς, την ψυχική υγεία λόγω των ορμονών που εκκρίνονται κατά τη διάρκεια της άσκησης, τον ύπνο. Επηρεάζουμε ακόμα και τον κίνδυνο άνοιας. Βλέπετε, η μακροζωία δεν είναι απλώς να ζούμε περισσότερο, αλλά να ζούμε καλά μέχρι το τέλος της ζωής μας».

Οι έρευνες δείχνουν πως περίπου μία ώρα άσκησης, τρεις φορές την εβδομάδα, αρκεί για σημαντικά οφέλη στην υγεία, ανεξάρτητα από την ηλικία.