ΜΠΟΡΕΙ Η YOGA ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ ΑΘΛΗΜΑ;

Μια μεγάλη συζήτηση έχει ανοίξει στην Ινδία, που έχει χωρίσει τους λάτρεις της yoga σε δύο στρατόπεδα: Να γίνει ή όχι ολυμπιακό άθλημα;

Στις αρχές του καλοκαιριού, η κυβέρνηση της Ινδίας ανακοίνωσε ότι έχει στόχο να πιέσει προκειμένου η γιόγκα να αναγνωριστεί ως επίσημο ολυμπιακό άθλημα, ειδικά δεδομένου ότι η χώρα φιλοδοξεί να φιλοξενήσει τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2036 στην Αχμενταμπάντ. Κι αν η πρόταση αυτή σου κάνει εντύπωση, δεδομένου ότι στο μυαλό των περισσότερων η yoga αποτελεί μια πνευματική πρακτική που δεν συνδέεται με τον ανταγωνισμό και τα μετάλλια, μάθε πως η ίδια η χώρα που τη «γέννησε» χιλιάδες χρόνια πριν έχει ξεκινήσει ήδη να διοργανώνει από το 1989 διεθνείς αγώνες yogasana – όπως έχει ονομάσει το αγωνιστικό κομμάτι της yoga.

Σε αυτό οι αθλητές εκτελούν ακραίες και απαιτητικές στάσεις και βαθμολογούνται με αυστηρά αθλητικά κριτήρια για την τεχνική και την ισορροπία τους. Πρόκειται, δηλαδή, για ένα άθλημα επίδειξης. Σε αντίθεση με την κλασική yoga, που επικεντρώνεται στην πνευματική αναζήτηση και την εσωτερική γαλήνη, εστιάζει αποκλειστικά στη φυσική κατάσταση, την τεχνική αρτιότητα, τη δύναμη, την ευλυγισία και την ισορροπία. Θυμίζει κάπως ενόργανη γυμναστική.

Με τη συνοδεία μουσικής και φορώντας περίτεχνα κορμάκια, οι αθλητές έχουν στη διάθεσή τους έως 3 λεπτά για να παρουσιάσουν τις πιο εντυπωσιακές στάσεις, στις οποίες πρέπει να μείνουν ακίνητοι, χωρίς τρέμουλο, για μερικά δευτερόλεπτα. Στη συνέχεια, οι κριτές βαθμολογούν (με άριστα το 10) την ακρίβεια, τη σταθερότητα, τη μετάβαση με ροή από τη μία στάση στην άλλη και τον έλεγχο της αναπνοής τους.

Το πρόγραμμα της Vaishnavi Saravanakumar (πάνω), που τον περασμένο Ιούνιο συμμετείχε στο πρώτο επίσημο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Yogasana που διοργανώθηκε στην Αχμενταμπάντ ως προάγγελος του μεγαλύτερου στόχου, της Ολυμπιάδας, πραγματικά κόβει την ανάσα.

Γιατί να μεταφερθεί η yoga στο ταπί των Ολυμπιακών;

Όπως είναι αναμενόμενο, δεν συμφωνούν όλοι όσοι ασχολούνται με τη yoga με αυτή την ιδέα: Πώς γίνεται μια πρακτική 5.000 ετών, που δίνει αξία στην αυτεπίγνωση και στην απελευθέρωση από ανάγκες οι οποίες μας κρατούν δέσμιους στον υλικό κόσμο να συνδεθεί με την επίδειξη με σκοπό τη συλλογή βαθμών και μεταλλίων;

Ο Udit Sheth, όμως, πρόεδρος της Yogasana Bharat («Bharat» είναι η παραδοσιακή ονομασία της Ινδίας) που εδώ και χρόνια προσπαθεί να κάνει τη yoga παγκόσμιο αγωνιστικό άθλημα, έχει άλλη άποψη. Όπως λέει ο επιχειρηματίας, που δραστηριοποιείται στην κατασκευή και λειτουργία αθλητικών εγκαταστάσεων μιλώντας στον Guardian, «υπάρχει κατάλληλος τρόπος να παρουσιάσουμε αυτή την αρχαία κληρονομιά στον αθλητικό κόσμο και να την οδηγήσουμε στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Γι’ αυτό, άλλωστε, χρησιμοποιούμε τον όρο yogasana για να περιγράψουμε τη συγκεκριμένη δραστηριότητα και όχι τον όρο yoga, που αποτελεί μια πολύ ευρύτερη πρακτική, η οποία περιλαμβάνει τον διαλογισμό και τη συγκέντρωση. Οι asana [οι σωματικές στάσεις] αποτελούν μόνο ένα από τα οκτώ πέταλα της yoga. Τα υπόλοιπα περιλαμβάνουν ηθικές δεσμεύσεις, τεχνικές αναπνοής, διαλογισμό και φώτιση».

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Όσο για το αν ένα τέτοιο αγώνισμα θα έχει στους Ολυμπιακούς απήχηση; Η απάντηση του Sheth είναι αποστομωτική: «Αν το Britain’s Got Talent μπορεί να σημειώνει τόσο υψηλή τηλεθέαση με τις επιδείξεις των συμμετεχόντων, πιστεύω ότι και οι αθλητές της yogasana μπορούν να κάνουν θαύματα».

«Αυτό είναι φρικτό – είναι τρέλα»

Απέναντι από τον Sheth στέκονται ουκ ολίγοι yogi που διαφωνούν, ίσως όχι τόσο με το γεγονός ότι μεμονωμένα άτομα κάνουν επίδειξη με το σώμα τους και την αποκαλούν yoga για ίδιον όφελος, όσο με το ότι «η yoga θεμελιωδώς απαιτεί να μην είσαι δέσμιος του εγώ σου. Αυτό σημαίνει ότι δεν αναζητάς εξωτερική επιδοκιμασία. Το να αξιολογείται ο τρόπος με τον οποίο κάποιος εκτελεί μια στάση με βάση τη σωματική δυσκολία και να βαθμολογείται η προσπάθειά του; Είναι φρικτό. Είναι τρέλα», λέει χαρακτηριστικά στον Guardian η Βρετανίδα δασκάλα yoga Divya Kohli.

Ο Sheth, όμως, έχει και σ’ αυτό απάντηση: «Προφανώς πολλοί άνθρωποι βρίσκουν στη yoga έναν χώρο μακριά από συγκρίσεις και εξωτερικές κρίσεις. Εμείς προσφέρουμε μια διαδρομή ανταγωνιστικού χαρακτήρα για όσους το επιθυμούν. Δεν αναγκάζουμε κανέναν να συμμετάσχει, ούτε ισχυριζόμαστε ότι αξιολογούμε το σύνολο της yoga. Εστιάζουμε μόνο σε συγκεκριμένες ασάνες. Επιπλέον, όταν ένα άθλημα ασκείται σωστά, ο ανταγωνισμός είναι εσωτερικός. Είναι εγώ εναντίον του εαυτού μου, όχι εγώ εναντίον εσού. Έχει να κάνει με το πόσο καλός είμαι σήμερα σε σύγκριση με το πόσο καλός ήμουν πριν από δύο εβδομάδες».

Πάντως, και οι θεσμοί της Ινδίας διχάζονται: Το 2020, η Yogasana Bharat αναγνωρίστηκε ως η εθνική ομοσπονδία yoga της Ινδίας. Όμως, έπειτα από νομική προσφυγή που κατέθεσε η Yoga Federation of India (η οποία ιδρύθηκε το 1974), το Ανώτατο Δικαστήριο του Δελχί ακύρωσε την αναγνώρισή της. Το δικαστήριο έκρινε ότι η αναγνώρισή της είχε χορηγηθεί από το ινδικό Υπουργείο Νεολαίας και Αθλητισμού σε μια χρονική στιγμή που ο φορέας μετρούσε μόλις τρεις μήνες ύπαρξης, γεγονός το οποίο παραβίαζε τον εθνικό κώδικα αθλητικής ανάπτυξης. Διατάχθηκε, λοιπόν, η διεξαγωγή μιας νέας διαδικασίας επιλογής για όλους τους επιλέξιμους φορείς –συμπεριλαμβανομένου και του υφιστάμενου– η οποία βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη.

Επιπλέον, υπάρχουν κι άλλα εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν, όπως για παράδειγμα ότι δεν υπάρχουν επαρκή μέλη-οργανώσεις παγκοσμίως για να ικανοποιηθούν τα κριτήρια αναγνώρισης της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ενδεικτικά, ούτε στην Ελλάδα υπάρχει ακόμα θεσμοθετημένη αθλητική yoga).

Η YOGA ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΣ ΑΠΑΙΤΕΙ ΝΑ ΜΗΝ ΕΙΣΑΙ ΔΕΣΜΙΟΣ ΤΟΥ ΕΓΩ ΣΟΥ.

Τι λέει για όλα αυτά ο Sam Cruickshank, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αθλητικής Yoga της Μεγάλης Βρετανίας; Καταρχάς ότι πράγματι, σε αγωνιστικό επίπεδο, η αθλητική yoga στο Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται ακόμη στα σπάργανα: «Είναι κάτι αρκετά εξειδικευμένο. Στα εθνικά πρωταθλήματα, συμμετέχουν μόλις 20 περίπου άτομα». Ωστόσο, ο ίδιος το βλέπει σαν επίδειξη περισσότερο, παρά σαν αγώνισμα – κάτι σαν τις επιδείξεις karate με σκοπό να προχωρήσει κανείς στην επόμενη ζώνη.

Και οπωσδήποτε, λέει, είναι κάτι πραγματικά διασκεδαστικό! «Συναντάς πολλούς ανθρώπους, φτάνεις σε διεθνές επίπεδο, ταξιδεύεις ανά τον κόσμο με ανθρώπους που ταιριάζεις. Η συμμετοχή σε αγώνες σού δίνει έναν τρόπο να μετράς την πρόοδο στην εξάσκησή σου», συμπληρώνει.

Πάντως, όπως επισημαίνει στον Guardian η Almania Colombo, που δραστηριοποιείται στον χώρο της αγωνιστικής yoga, υπάρχει και ένα ακόμη εμπόδιο: «Υπάρχουν πολλοί μικροί οργανισμοί που τρέχουν τα δικά τους πρωταθλήματα και δεν στέκονται κάτω από την ίδια ομπρέλα, γιατί δυστυχώς, παρόλο που yoga κυριολεκτικά σημαίνει ένωση, το εγώ πολλών είναι μεγαλύτερο».

Φαίνεται πως ένας δρόμος στρώνεται και η yogasana έχει ελπίδες να προταθεί τουλάχιστον ως άθλημα επίδειξης στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2032 στο Μπρίσμπεϊν. Το κατά πόσο θα καθιερωθεί και θα συμπεριληφθεί στα επίσημα αθλήματα στο μέλλον, μένει να το δούμε.