Ο ΤΖΕΦ ΜΠΕΖΟΣ ΜΙΛΑ ΓΙΑ ΔΥΟ ΕΙΔΗ ΧΑΡΑΣ, ΜΑ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΟΝΤΑΡΕΙ ΣΕ ΕΝΑ ΓΙΑ ΕΥΤΥΧΙΑ

Υπάρχουν πράγματι δύο θεμελιώδη είδη χαράς, όπως επεσήμανε πρόσφατα σε συνέντευξη ο Τζεφ Μπέζος. Μόνο το ένα, όμως, μπορεί να δώσει πραγματικό νόημα στη ζωή μας.

Είτε τον συμπαθείς είτε όχι, δεν μπορείς να αμφισβητήσεις ότι πρόκειται για έναν από τους ευφυέστερους ανθρώπους «εκεί έξω» και βέβαια έναν από τους πιο επιτυχημένους επιχειρηματίες όλων των εποχών – μεταξύ πολλών άλλων, είναι ο ιδρυτής της Amazon. Είναι, επίσης, το απόλυτο σύμβολο του καπιταλισμού, υποστηρικτής της πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ και πλέον ιδρυτής της Prometheus, μιας ακόμα startup τεχνητής νοημοσύνης. Ο Τζεφ Μπέζος δεν είναι άνθρωπος που θα ήθελα ποτέ να έχω φίλο μου. Παρακολουθώ, όμως, με ενδιαφέρον τις απόψεις του γιατί μέσω αυτών κινεί νήματα και ασκεί στο κοινό του τρομερή επιρροή. Στην τελευταία συνέντευξή του, μάλιστα, τον Ιούνιο του 2026, είπε κάτι άξιο συζήτησης για τη χαρά και την ευτυχία.

Μιλώντας, λοιπόν, στο CNBC o 62χρονος δισεκατομμυριούχος είπε ότι το να χτίζει από το μηδέν μια επιχείρηση είναι ένα από τα δύο πιο σημαντικά είδη χαράς. Χαρακτηριστικά, το αποκάλεσε «type 2 fun» («χαρά τύπου 2») και το περιέγραψε ως εξής: «Είναι αυτή η χαρά που, αφού έχεις ανέβει στο βουνό, κοιτάζεις γύρω σου και λες: Πω πω, ήταν διασκεδαστικό το ανέβασμα αυτού του βουνού!»

Και μπορεί κάτι τέτοιο να ακούγεται κάπως μαζοχιστικό –ή απλά τα λόγια ενός εργασιομανούς μεγιστάνα– πάντως η ιδέα ότι υπάρχουν δύο ξεχωριστά είδη χαράς υποστηρίζεται και από την ψυχολογία. Μάλιστα, είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι, οι περισσότεροι από εμάς πασχίζουμε και για τα δύο, όπως τουλάχιστον επιμένουν οι ειδικοί στην ανθρώπινη ανάπτυξη. Λένε δε πως η κατανόηση της διαφοράς μεταξύ των δύο (καθώς και των συμβιβασμών που απαιτούνται για την επιδίωξη του καθενός) είναι ουσιαστική για τη δημιουργία μιας ευτυχισμένης ζωής.

Κι όμως, ο Jeff Bezos έχει κάτι να μας μάθει για τη χαρά

Το 2019 ο βραβευμένος με Νόμπελ ψυχολόγος Ντάνιελ Κάνεμαν, μιλώντας σε podcast, είπε: «Δεν νομίζω ότι οι άνθρωποι μεγιστοποιούν την ευτυχία».

ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΔΕΝ ΛΑΧΤΑΡΟΥΝ ΜΟΝΟ ΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΗ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ. ΛΑΧΤΑΡΟΥΝ, ΕΠΙΣΗΣ, ΜΙΑ ΑΙΣΘΗΣΗ ΝΟΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ.

Με αυτό εννοούσε πως, παρόλο που οι περισσότεροι, διαισθητικά και μόνο, προσπαθούμε να είμαστε χαρούμενοι, «το να κυνηγάμε την καλή ζωή είναι πιο περίπλοκο από ό,τι αρχικά φαίνεται. Και αυτό συμβαίνει επειδή, στην πραγματικότητα, υπάρχουν δύο τύποι ευτυχίας» σημείωσε και εξηγώ:

Υπάρχει, λοιπόν, αυτό που ο Τζεφ Μπέζος, για παράδειγμα, θα αποκαλούσε «χαρά τύπου 1», εννοώντας τις στιγμιαίες χαρές όπως ένα λαχταριστό παγωτό, τα γέλια με τους φίλους, το να χάνεσαι στη μουσική μιας συναυλίας. Χαρές που, όμως, ίσως –κοιτάζοντας μια μέρα πίσω στη ζωή μας– να μας φαίνονταν κάπως… λίγες. Υπερβολικά φευγαλέες.

«Αυτό συμβαίνει επειδή», συνεχίζει ο Κάνεμαν, «οι άνθρωποι δεν λαχταρούν μόνο την εφήμερη διασκέδαση. Λαχταρούν, επίσης, μια αίσθηση νοήματος και ολοκλήρωσης». Αυτή η αίσθηση ότι έχεις φτάσει στην κορυφή του βουνού, μέσω της δικής σου σκληρής προσπάθειας, είναι αυτό που εννοεί ο Τζεφ Μπέζος με τη διασκέδαση τύπου 2.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Αυτά τα δύο είδη χαράς βρίσκονται συχνά σε ένταση μεταξύ τους. Γιατί η θέα από την κορυφή του βουνού προσφέρει μεν μια τεράστια αίσθηση ικανοποίησης, αλλά για να φτάσεις εκεί συνήθως χρειάζεται να καταβάλεις τεράστιο κόπο, αντιμετωπίζοντας έναν σωρό κακουχίες. Όλα αυτά είναι το αντίθετο της «χαράς τύπου 1».

Ή, όπως το έθεσε στο podcast ο Κάνεμαν, οι άνθρωποι «στην πραγματικότητα θέλουν να μεγιστοποιήσουν την ικανοποίηση με τον εαυτό τους και με τη ζωή τους. Και αυτό οδηγεί σε εντελώς διαφορετικές κατευθύνσεις από τη μεγιστοποίηση της ευτυχίας».

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΔΥΣΚΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΩΣ «ΧΑΡΑ ΤΥΠΟΥ 2» ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΤΙΣ «ΑΝΤΕΞΕΙΣ» ΠΙΟ ΕΥΚΟΛΑ.

Γνωρίζοντας τη διαφορά μεταξύ της χαράς τύπου 1 (γνωστή και ως ηδονική ευτυχία) και της χαράς τύπου 2 (ευδαιμονική ευτυχία) μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τι σημαίνει να ζούμε ικανοποιητικά και ευτυχισμένα. Μπορεί, επίσης, να κάνει πιο υποφερτές τις δύσκολες στιγμές.

Γιατί οι άνθρωποι που επικεντρώνονται μόνο στις στιγμιαίες θετικές στιγμές, όπως τουλάχιστον δείχνουν οι έρευνες, τείνουν τελικά να θεωρούν τους εαυτούς τους λιγότερο ευτυχισμένους.

Στον αντίποδα, χαρακτηρίζοντας τις δύσκολες εμπειρίες ως «χαρά τύπου 2» - τη δημιουργία μιας επιχείρησης, τη φροντίδα ενός μωρού που υποφέρει από κολικούς – μπορείς να τις «αντέξεις» πιο εύκολα. Και να διακρίνεις μέσα από αυτές έναν δρόμο που θα σε οδηγήσει σε μια πιο ανεξίτηλη, ανθεκτική μορφή ευτυχίας.

Μήπως η ευτυχία τελικά είναι φάσμα;

Προφανώς δεν έχουν πολλοί από εμάς τη δυνατότητα να δημιουργήσουν εταιρείες εκατομμυρίων δολαρίων όπως ο Τζεφ Μπέζος, όμως αυτό δεν σημαίνει πως δεν θα καταφέρουμε ποτέ να βιώσουμε και τα δύο είδη χαράς.

Για κάποιον αυτή η χαρά μπορεί να είναι το τρέξιμο στον μαραθώνιο και η γραμμή του τερματισμού με πόδια που τρέμουν. Για άλλον μπορεί να είναι η φροντίδα ενός αγαπημένου προσώπου ή η στήριξη ενός φιλανθρωπικού σωματείου, και όχι απλά μια βουτιά στη θάλασσα και το χάιδεμα μιας γάτας.

Η χαρά μπορεί να έχει άπειρες γεύσεις και αποχρώσεις – να μας δυσκολεύει τώρα και να μας ανταμείβει αργότερα. Και είναι ακριβώς αυτή η προοπτική που κάνει τη ζωή λίγο πιο όμορφη.