Ο ΟΛΥΜΠΟΣ ΑΝΗΚΕΙ ΠΛΕΟΝ ΣΤΟΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΤΗΣ UNESCO
Από τον Ιούλιο του 2026 ο Όλυμπος βρίσκεται στον κατάλογο μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Έχεις ανεβεί ποτέ στον Όλυμπο; Όσοι το έχουν κάνει μιλούν για μια απαράμιλλη εμπειρία – ένα πρωτόγνωρο αίσθημα δέους που σε ακολουθεί για χρόνια. Αυτό δεν οφείλεται μόνο στο γεγονός ότι πρόκειται για το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας, αλλά και στον μύθο που το συνοδεύει: ο Όλυμπος είναι το βουνό των θεών. και η κορυφή του, ο Μύτικας, στα 2.918 μέτρα από τη θάλασσα, αποτελεί κατά τον Όμηρο την «έδρα των αθανάτων».
Εδώ και καιρό η χώρα μας ασκούσε πιέσεις για την ένταξη του Ολύμπου στον κατάλογο των μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO και ο πολυπόθητος αυτός χαρακτηρισμός αποδόθηκε στα τέλη του Ιουλίου 2026, κατά την ετήσια συνάντηση της επιτροπής παγκόσμιας κληρονομιάς που έλαβε χώρα στο Μποσουάν της Νότιας Κορέας.
Εκεί η UNESCO αποδέχθηκε πως το βουνό ανήκει στους τόπους «εξαιρετικής αξίας για την ανθρωπότητα» λόγω τόσο της περιβαλλοντικής όσο και της πολιτιστικής του σημασίας. Έτσι, αναγνωρίστηκε ως «Μικτό Αγαθό». Σε μια από τις χαμηλότερες κορυφές του υπάρχει ένα υπαίθριο ιερό που πιστεύεται πως περιγράφηκε από τον Πλούταρχο ως τόπος θυσίας ζώων για τον Δία. Κατά τόπους, σε διάφορες πτυχώσεις και κορυφές του, υπάρχουν βυζαντινά μοναστήρια και άλλοι χώροι λατρείας.
Η περιοχή είχε ανακηρυχθεί εθνικός δρυμός –ο πρώτος της χώρας– το 1938, χάρη στη μοναδικότητα του εδάφους, που καλύπτεται όχι μόνο από καταπράσινο δάσος, αλλά και από αλπικά χωράφια, φαράγγια, χαράδρες και πηγές, όλα σε κοντινή απόσταση από τη θάλασσα.
Το 1981 η UNESCO χαρακτήρισε τον Όλυμπο ως βιόσφαιρα, λόγω της αφθονίας της χλωρίδας και της πανίδας του, ενώ το 2021, με προεδρικό διάταγμα, ανακηρύχθηκε εθνικό πάρκο, καλώντας για περαιτέρω προστασία του περιβάλλοντος της περιοχής.
Η αναγνώριση του βουνού ως μνημείου της UNESCO έχει ακόμα μεγαλύτερη αξία, αφού πρόκειται για έναν τίτλο παγκόσμιο, τον οποίο έχουν λάβει 21 ακόμα τόποι της χώρας μας, όπως η Ακρόπολη, ο Αρχαιολογικός Χώρος των Δελφών, τα Μετέωρα και, από το 2023 και μετά, τα Μινωικά Ανάκτορα στην Κρήτη. Ο τίτλος αυτός δημιουργεί για τον Όλυμπο μια ακόμα μεγαλύτερη ασπίδα προστασίας – ο τόπος γίνεται αυτόματα προστατευόμενη ζώνη.
Τι σημαίνει ο τίτλος αυτός για τον Όλυμπο στην πράξη;
Ο χαρακτηρισμός αυτός θεωρείται για τον Όλυμπο προπύργιο ενάντια στις καταστροφές που μπορεί να προκαλέσει σε έναν τόπο η ανάπτυξη και ο υπερτουρισμός. Η δημοτικότητα του βουνού έχει εκτοξευθεί τόσο πολύ την τελευταία δεκαετία, ώστε μόνο πέρυσι καταγράφηκαν περίπου 500.000 επισκέπτες.
Μάλιστα, πολλοί πιστεύουν πως ο αριθμός αυτός πρόκειται να πολλαπλασιαστεί στο άμεσο μέλλον λόγω του αναζωπυρωμένου ενδιαφέροντος για τον αρχαίο κόσμο μετά την κυκλοφορία της «Οδύσσειας» του Κρίστοφερ Νόλαν.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε επ’ αυτού στον Guardian ο Δημήτρης Παππάς, αναπληρωτής διευθυντής του οργανισμού διαχείρισης του εθνικού πάρκου Ολύμπου, «Χαιρόμαστε που έχουμε τουρίστες, αλλά η αύξηση αυτή συνεπάγεται περισσότερους κινδύνους». Ποιοι είναι αυτοί; Κατά κύριο λόγο οι δασικές πυρκαγιές, που τα τελευταία χρόνια έχουν επιδεινωθεί σημαντικά, και λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Όπως επισημαίνει, όμως, ο ίδιος, «με επιπλέον κεφάλαια για τη βελτίωση των μέτρων πυροπροστασίας, συμπεριλαμβανομένης της εκκαθάρισης μονοπατιών και της κατασκευής καταφυγίων, αυτές θα μπορέσουν να αποτραπούν. Την ίδια ώρα, θα μπορέσουν να αναβαθμιστούν οι γέφυρες του ποταμού και οι δρόμοι».
Πράγματι, οι χώροι παγκόσμιας κληρονομιάς λαμβάνουν τεχνική υποστήριξη και οικονομική ενίσχυση από την UNESCO, η οποία παρέχει επίσης συμβουλές ειδικών για τη διατήρηση των μνημείων. Ο νέος αυτός τίτλος, λοιπόν, ενισχύει την αίγλη του Ολύμπου και οπωσδήποτε μας δίνει μια ακόμα αφορμή για να σκεφτούμε σοβαρά να προγραμματίσουμε την ανάβασή μας εκεί.