ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΠΗΡΕΑΣΕΙ ΤΟ ΣΩΜΑ ΣΟΥ
Η κατάθλιψη δεν επηρεάζει μόνο τον τρόπο που σκέφτεσαι και αισθάνεσαι, αφήνει τα σημάδια της και στο σώμα. Διάβασε πώς μπορεί να σε επηρεάσει από την κορυφή μέχρι τα νύχια.
Σχεδόν κάθε συζήτηση γύρω από την κατάθλιψη περιστρέφεται γύρω από τα συμπτώματα που αφορούν την ψυχική αυτή νόσο. Μιλάμε για επίμονη θλίψη, απελπισία, ενοχές, κόπωση, ευερεθιστότητα, απώλεια ενδιαφέροντος και δυσκολία να ανταποκριθούμε στην καθημερινότητα. Η αντιμετώπισή της, αντίστοιχα, συνδέεται συχνά με την ψυχοθεραπεία και, όπου χρειάζεται, τη φαρμακευτική αγωγή.
Η κατάθλιψη, όμως, δεν αφορά μόνο τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε ή αισθανόμαστε. Μπορεί να επηρεάσει ολόκληρο τον οργανισμό.
Η επιστήμη δεν έχει καταλήξει με βεβαιότητα αν προκαλεί ορισμένες σωματικές αλλαγές ή αν κάποιες από αυτές μπορούν με τη σειρά τους να συμβάλλουν στην εμφάνιση ή επιδείνωσή της. Εκείνο που φαίνεται είναι ότι η σχέση ανάμεσα στην ψυχική και τη σωματική υγεία είναι αμφίδρομη. «Τα συστήματα του οργανισμού είναι αλληλένδετα», αναφέρει σε συνέντευξή της η ψυχίατρος Romayne Gadelrab, εξηγώντας γιατί η κατάθλιψη αντιμετωπίζεται ολοένα και περισσότερο με πιο ολιστικό τρόπο.
4 πράγματα που χρειάζεται να θυμόμαστε
- Η κατάθλιψη δεν εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και, όταν κάποιος δυσκολεύεται, είναι σημαντικό να απευθύνεται σε γιατρό, ώστε η αντιμετώπιση να προσαρμόζεται στις δικές του ανάγκες.
- Η κατάθλιψη μπορεί να επηρεάσει ολόκληρο το σώμα. Πρόκειται για μια σύνθετη κατάσταση, που μπορεί να εκδηλωθεί με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει μία θεραπευτική προσέγγιση που να ταιριάζει σε όλους.
- Η σχέση ανάμεσα στην ψυχική και τη σωματική υγεία είναι αμφίδρομη. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε σωματικό σύμπτωμα αποτελεί ένδειξη κατάθλιψης ούτε ότι κάθε σωματική αλλαγή προκαλείται από αυτήν. Δείχνει, όμως, πόσο στενά συνδέονται τα διαφορετικά συστήματα του οργανισμού.
- Η έρευνα συνεχίζεται. Οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει αρκετές πιθανές συνδέσεις ανάμεσα στην κατάθλιψη και τις φυσιολογικές λειτουργίες του οργανισμού, όμως πολλά ερωτήματα παραμένουν ακόμη ανοιχτά.
Από την κορυφή μέχρι τα νύχια
Ξεκινώντας από τον εγκέφαλο
«Η επίδραση της κατάθλιψης στον εγκέφαλο είναι πολύπλοκη», εξηγεί η Gadelrab. «Πολλές φορές προσπαθούμε να καταλάβουμε αν οι αλλαγές στον εγκέφαλο προηγούνται της κατάθλιψης ή αν η κατάθλιψη προκαλεί τις αλλαγές στον εγκέφαλο. Αυτό είναι δύσκολο να ξεκαθαρίσει, καθώς η έρευνα συνεχίζεται».
Μεταξύ των μηχανισμών που φαίνεται να εμπλέκονται είναι ο άξονας υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA), η λειτουργία της σεροτονίνης και το αυτόνομο νευρικό σύστημα.
Η κατάθλιψη έχει επίσης συνδεθεί με φλεγμονώδεις διεργασίες τόσο στον εγκέφαλο όσο και σε ολόκληρο το σώμα, ενώ σε ανθρώπους με κατάθλιψη έχουν παρατηρηθεί και ορισμένες δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο, μεταξύ άλλων σε περιοχές όπως ο μετωπιαίος φλοιός.
Περνώντας στην καρδιά
Η κατάθλιψη μπορεί να αποτελέσει παράγοντα κινδύνου για επιπλέον καρδιαγγειακά προβλήματα σε ανθρώπους που ήδη αντιμετωπίζουν σχετικό πρόβλημα.
Ένας από τους πιθανούς μηχανισμούς αφορά το αυτόνομο νευρικό σύστημα και τον τρόπο που ρυθμίζει λειτουργίες του οργανισμού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μεταβλητότητα της καρδιακής συχνότητας (HRV), δηλαδή η φυσιολογική διακύμανση του χρόνου ανάμεσα στους διαδοχικούς καρδιακούς παλμούς, με χαμηλότερη HRV να έχει συσχετιστεί με τη νόσο.
Σειρά έχει το στομάχι
Η απορρύθμιση του άξονα HPA μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα κορτιζόλης και, μέσω μιας σειράς βιολογικών μηχανισμών, να επηρεάσει την όρεξη. Όταν διαταράσσεται η λειτουργία των μηχανισμών που ρυθμίζουν την όρεξη, ένας άνθρωπος μπορεί να καταλήξει να τρώει περισσότερο ή λιγότερο. Στην τυπική εικόνα της κατάθλιψης, η όρεξη συχνά μειώνεται.
Ρόλο μπορεί να παίζει και η ανηδονία (η απώλεια της ικανότητας να αισθανόμαστε ευχαρίστηση). Όταν το φαγητό δεν προσφέρει πλέον την ίδια απόλαυση, το ενδιαφέρον για αυτό μπορεί να μειωθεί. Παράλληλα, η έλλειψη ενέργειας και κινήτρου μπορεί να κάνει ακόμη και την προετοιμασία ενός γεύματος δύσκολη υπόθεση.
Σημαντική είναι και η σχέση ανάμεσα στο έντερο και τον εγκέφαλο. Η επικοινωνία μεταξύ τους είναι αμφίδρομη, που σημαίνει ότι οι αλλαγές στο ένα μπορούν να επηρεάσουν το άλλο. Το μικροβίωμα του εντέρου αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που εξετάζουν οι ερευνητές. Οι μεταβολές του έχουν συνδεθεί με μηχανισμούς που σχετίζονται με τη σεροτονίνη, τον κιρκάδιο ρυθμό και τον ύπνο, που με τη σειρά τους μπορούν να επηρεάσουν την ορμονική λειτουργία και τη ρύθμιση της όρεξης.
ΟΤΑΝ ΔΙΑΤΑΡΑΣΣΕΤΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΠΟΥ ΡΥΘΜΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΟΡΕΞΗ, ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΛΗΞΕΙ ΝΑ ΤΡΩΕΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ Ή ΛΙΓΟΤΕΡΟ. ΣΤΗΝ ΤΥΠΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ, Η ΟΡΕΞΗ ΣΥΧΝΑ ΜΕΙΩΝΕΤΑΙ.
Τι συμβαίνει με το δέρμα
«Τα αυξημένα επίπεδα της ορμόνης του στρες, της κορτιζόλης, μπορούν να οδηγήσουν σε προβλήματα όπως η ακμή», αναφέρει η Gadelrab. Η κορτιζόλη μπορεί να συνδέεται με αυξημένη φλεγμονή στο δέρμα και μεγαλύτερη παραγωγή λιπαρότητας από τους σμηγματογόνους αδένες.
Υπάρχει, όμως, και μια διαφορετική διάσταση. Η κατάθλιψη μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά και την καθημερινή φροντίδα του εαυτού μας. «Όταν κάποιος βρίσκεται σε κατάθλιψη, μπορεί να μην ακολουθεί τη ρουτίνα περιποίησης του δέρματός του, ακόμη και να μην πλένει το πρόσωπό του για μέρες, εξαιτίας της έλλειψης ενέργειας και κινήτρου», σημειώνει η ειδικός.
Κάτι τρέχει και με τους μυς
Τα αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης και η παρατεταμένη ενεργοποίηση των μηχανισμών του στρες μπορούν να συμβάλουν στη μυϊκή ένταση και σε φλεγμονώδεις διεργασίες. Έτσι, ενώ ένα άτομο με κατάθλιψη μπορεί να αισθάνεται κόπωση, αδυναμία και έλλειψη ενέργειας, το σώμα του μπορεί ταυτόχρονα να βρίσκεται σε κατάσταση έντασης. Αυτό μπορεί να επιβαρύνει προβλήματα, όπως οι επαναλαμβανόμενοι πονοκέφαλοι. Παράλληλα, η ίδια η κατάθλιψη μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε τον πόνο, κάνοντάς τον πιο έντονο.
Ένας ακόμη παράγοντας είναι η μειωμένη σωματική δραστηριότητα. Όταν η κίνηση περιορίζεται, μπορεί να εμφανιστεί απώλεια μυϊκής δύναμης και φυσικής κατάστασης.
Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ «ΜΑΧΗΣ Ή ΦΥΓΗΣ» ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΗ ΟΤΑΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΟΥΜΕ ΕΝΑΝ ΑΜΕΣΟ ΚΙΝΔΥΝΟ. ΟΤΑΝ ΟΜΩΣ ΠΑΡΑΤΕΙΝΕΤΑΙ, ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΠΙΒΑΡΥΝΕΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ.
Πώς επιβαρύνεται το ανοσοποιητικό
Ο άξονας HPA συμμετέχει στη ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης και η παρατεταμένη ενεργοποίησή του μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το ανοσοποιητικό.
Η κορτιζόλη αποτελεί έναν από τους πιθανούς συνδετικούς κρίκους. Όταν ο οργανισμός παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα σε κατάσταση αυξημένου στρες, οι μηχανισμοί που είναι σχεδιασμένοι να μας βοηθούν να ανταποκριθούμε σε μια άμεση απειλή μπορεί να αρχίσουν να λειτουργούν διαφορετικά.
Η αντίδραση «μάχης ή φυγής» είναι απολύτως φυσιολογική και χρήσιμη όταν χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε έναν άμεσο κίνδυνο. Όταν όμως παρατείνεται, μπορεί να επιβαρύνει συστήματα του οργανισμού.