ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΚΑΘΕ ΑΝΤΡΑΣ ΜΕΤΑ ΤΑ 40

Ο καρκίνος του προστάτη σήμερα αντιμετωπίζεται με μια σειρά από όπλα που γίνονται εξαιρετικά αποτελεσματικά όταν εντοπίζει κανείς τη νόσο έγκαιρα. Ο Χειρουργός Ουρολόγος-Ανδρολόγος Δρ. Κωνσταντίνος Μακαρούνης απαντά σε όσα κάθε άντρας μετά τα 40 πρέπει να ξέρει.

Η μακροζωία είναι από τα μεγάλα ζητούμενα της επιστήμης τα τελευταία χρόνια, όμως αυτό που θα πρέπει πραγματικά να μας απασχολεί είναι το πώς θα την κατακτήσουμε έχοντας την καλύτερη δυνατή υγεία. Όση, λοιπόν, σημασία έχει να ακολουθούμε έναν υγιεινό τρόπο ζωής, άλλη τόση έχει το να μην ξεχνάμε να παρακολουθούμε στις ηλικίες-ορόσημα ορισμένους δείκτες υγείας που συχνά υποδηλώνουν ότι ίσως κάτι να μην πηγαίνει πια τόσο καλά.

Στην περίπτωση των ανδρών, ο προσυμπτωματικός έλεγχος για καρκίνο του προστάτη είναι από τις διαδικασίες που δεν πρέπει να παραβλέπονται.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη (15/9) επισκέφθηκα πρόσφατα τον Δρ. Κωνσταντίνο Μακαρούνη, Χειρουργό Ουρολόγο-Ανδρολόγο, με τον οποίο μιλήσαμε διεξοδικά για το τι σημαίνει η διάγνωση με καρκίνο προστάτη για έναν άντρα σήμερα, και για όσα πρέπει να κάνει προκειμένου να μην κινδυνεύσει από την τόσο συχνή αυτή νόσο, η οποία στην Ελλάδα μόνο, οδηγεί σε περισσότερες από 7.000 νέες διαγνώσεις κάθε χρόνο.

– Είναι ο καρκίνος του προστάτη ο συνηθέστερος ανδρικός καρκίνος; Ποια είναι η συχνότητα εμφάνισής του στον πληθυσμό; Παρατηρείται αύξηση στα περιστατικά τα τελευταία χρόνια, όπως συμβαίνει με άλλους καρκίνους;

Ο καρκίνος του προστάτη είναι ανάμεσα στους δύο πιο συνηθισμένους καρκίνους στους άντρες – για την ακρίβεια είναι ο πρώτος σε νέα περιστατικά, αλλά ο δεύτερος σε θνησιμότητα, μετά τον καρκίνο του πνεύμονα, ειδικά στις χώρες που οι άντρες καπνίζουν. Αναφορικά με τη συχνότητά του, το 2022 καταγράφηκαν περίπου 1,47 εκατομμύρια νέα περιστατικά παγκοσμίως, αριθμός που αναμένεται σχεδόν να διπλασιαστεί μέχρι το 2040, κυρίως λόγω της γήρανσης του πληθυσμού.

Ο Χειρουργός Ουρολόγος-Ανδρολόγος Δρ. Κωνσταντίνος Μακαρούνης.

Βλέπετε, πρόκειται για μια νόσο που συνδέεται άμεσα με την ηλικία, οπότε όσο το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται όλο και περισσότεροι άντρες θα φτάνουν σε ηλικίες που η νόσος θα είναι πιο συχνή.

Το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια εμφανίζουμε όλο και περισσότερους καρκίνους έχει, ωστόσο, να κάνει και με την έκθεσή μας σε παράγοντες που ενδεχομένως τους προκαλούν, π.χ. η έκθεσή μας σε μικροπλαστικά.

– Πρόκειται για έναν κληρονομικό καρκίνο; Και αν ναι, μπορεί το γονίδιο αυτό να κληροδοτηθεί και να εκδηλωθεί με άλλο τρόπο στην κόρη;

Η αλήθεια είναι ότι η συχνότητά του μαρτυρά ότι συνήθως δεν είναι κληρονομικός, όμως είναι και κληρονομικός, δυστυχώς με ένα σχετικά συχνό γονίδιο που μεταλλάσσεται στους δύο πιο συχνούς καρκίνους παγκοσμίως, δηλαδή στους άντρες στον καρκίνο του προστάτη και στις γυναίκες στον καρκίνο του μαστού και των ωοθηκών. Δεν θα λέγαμε ότι είναι η ίδια ακριβώς ομάδα γονιδίων, αλλά μοιράζονται τα πιο γνωστά, το BRCA1 και BRCA2. Αυτά, στην ίδια οικογένεια, μπορεί είτε είσαι άντρας είτε γυναίκα να σε επηρεάσουν. Γι’ αυτό έχει σημασία οι άντρες και οι γυναίκες να γνωρίζουν αν υπάρχει τέτοιο ιστορικό στην οικογένειά τους. Εγώ, δηλαδή, θα ρωτήσω έναν άντρα αν ο μπαμπάς του είχε εμφανίσει καρκίνο στον προστάτη ή η μαμά του καρκίνο στο στήθος ή/και στις ωοθήκες.

– Τι πρέπει, λοιπόν, κανείς να κάνει αν έχει τέτοιο ιστορικό;

Θα διευκόλυνε σίγουρα πολύ αν ο μπαμπάς με καρκίνο του προστάτη είχε υποβληθεί σε γονιδιακό έλεγχο, ώστε να γνωρίζουμε αν ο καρκίνος του ήταν π.χ. μικρής ή μέσης επιθετικότητας. Έχει νόημα, επίσης, να γνωρίζουμε τι έδειξε η βιοψία που έγινε μετά το χειρουργείο του. Από τη βιοψία πριν και μετά το χειρουργείο προκύπτει το σκορ Gleason που περιγράφει πώς μοιάζουν τα καρκινικά κύτταρα στο μικροσκόπιο σε σύγκριση με τον υγιή ιστό, καθώς και οι ομάδες βαθμού (Grade Groups) που δείχνουν πόσο επιθετικός είναι ο όγκος. Όσο πιο χαμηλές (κοντά στο 1) είναι αυτές οι βαθμολογίες, τόσο μικρότερη είναι η επικινδυνότητα. Όσο μεγαλώνουν (π.χ. ένα Gleason 7 και ένα Grade 3) o κίνδυνος γίνεται από μέσος έως υψηλός.

ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΣΟ ΟΙ ΑΝΤΡΕΣ ΟΣΟ ΚΑΙ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΑΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ.

Αν δεν έχουμε, όμως, στοιχεία όπως τα παραπάνω από το ιστορικό του μπαμπά, ίσως έχει νόημα τα παιδιά να κάνουν έναν γονιδιακό έλεγχο, ο οποίος όμως μπορεί να γίνει μόνο ιδιωτικά. Από εκεί και πέρα, ανάλογα με το αποτέλεσμα, θα δοθούν οι αντίστοιχες οδηγίες ως προς την πρόληψη. Σε κάθε περίπτωση πρόκειται για ένα ιστορικό που δεν θα πρέπει να περνά αδιάφορο και για το οποίο απαιτείται συνεπής προληπτικός έλεγχος.

– Υπάρχουν πολλοί τύποι καρκίνου του προστάτη; Χωρίζονται ανάλογα με την επιθετικότητα αυτού;

Υπάρχουν πολλοί ιστολογικοί τύποι, όπως σε όλους τους καρκίνους, αλλά η πλειονότητα που αγγίζει το 95% είναι τα αδενοκαρκινώματα. Πρόκειται για τον πιο συνήθη τύπο, μέτριας και όχι ειδικής επιθετικότητας.

Ο αμέσως πιο συχνός λέγεται νευρο-ενδοκρινής, δηλαδή μικροκυτταρικός, και αυτός είναι εξαιρετικά επιθετικός και έχει το μελανό σημείο να μην παράγει PSA (μια πρωτεΐνη που παράγεται φυσιολογικά από τα κύτταρα του προστάτη και αποτελεί δείκτη που μαρτυρά την υγεία του). Οπότε με σχετικά χαμηλό PSA μπορεί κανείς να έχει έναν επιθετικό καρκίνο. Στην περίπτωση αυτή απαιτείται, πέρα από την αιματολογική, και δακτυλική εξέταση, ενώ μετά ακολουθεί και μια σειρά άλλων εξετάσεων.

– Πότε πρέπει να ξεκινά ο προληπτικός έλεγχος; Υπάρχουν ομάδες ανδρών που πρέπει να ξεκινούν τον έλεγχο νωρίτερα;

Σύμφωνα με τις οδηγίες της Ευρώπης, οι οποίες ανανεώθηκαν τον Δεκέμβριο του 2022, ο καρκίνος του προστάτη προστέθηκε στις επίσημες κατευθυντήριες γραμμές για οργανωμένα, πληθυσμιακά προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου (screening), όπως υπάρχουν ήδη για τον έλεγχο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου. Τα κράτη-μέλη, λοιπόν, καλούνται να αναπτύξουν και να δοκιμάσουν πιλοτικά εθνικά προγράμματα έγκαιρης διάγνωσης.

ΣΤΑ 50 ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ PSA, ΕΝΩ ΑΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΚΙΝΑ ΣΤΑ 45.

Ωστόσο, έχει φανεί πως αναφορικά με τον καρκίνο του προστάτη είναι ενδεχομένως προτιμότερη μια εξατομικευμένη στρατηγική-εξατομικευμένος έλεγχος, δηλαδή ο άντρας να πηγαίνει απευθείας στον γιατρό, για να αποφευχθεί ο κίνδυνος της υπερδιάγνωσης. Με την επίσκεψη αυτή γίνεται στοχευμένη αξιολόγηση του κινδύνου του κάθε άντρα.

Σε γενικές γραμμές, πάντως, η ηλικία που συνιστάται να γίνεται το πρώτο PSA είναι τα 50. Τα 45 αν υπάρχει καρκίνος του προστάτη ξανά στην οικογένεια, ενώ αν υπάρχει το BRCA2 στην οικογένεια, τα 40.

– Ποια είναι τα κυρίαρχα συμπτώματα; Υπάρχουν κάποια που οι άντρες υποτιμούν και αποδίδουν λανθασμένα στην ηλικία;

Το πιο σημαντικό μήνυμα είναι ότι ο καρκίνος του προστάτη που μόλις έχει εμφανιστεί δεν έχει συμπτώματα. Εντοπίζεται μόνο με εξέταση PSA και ιατρικό έλεγχο. Αν εμφανιστούν συμπτώματα που οφείλονται στον καρκίνο, ο άντρας έχει λίγο καθυστερήσει.

Τα συμπτώματα από την ούρηση που οφείλονται στον προστάτη συνήθως προκύπτουν γιατί αυτός έχει μεγαλώσει, άρα την εμποδίζει, ή έχει κάνει μια φλεγμονή, τη λεγόμενη προστατίτιδα. Αν ο καρκίνος του προστάτη, που εμφανίζεται πίσω-πίσω στην περιφέρειά του, μεγαλώσει τόσο πολύ που να επηρεάζει την ούρηση, τότε εκείνη τη στιγμή υπερτερεί σε αυτή τη «μάχη». Εμείς, λοιπόν, θέλουμε να τον βρίσκουμε προτού εμφανιστούν συμπτώματα.

Αξίζει, ωστόσο, στο σημείο αυτό να φέρω ένα παράδειγμα: Ένας ασθενής μου διαγνώστηκε με καρκίνο του προστάτη στα 80 του και δεν κάναμε τίποτα – τον παρακολουθούσαμε και του δίναμε μια ήπια θεραπεία. Ο γιος του, όμως, ετών 55 ήρθε πρόσφατα με συμπτώματα στην ούρηση που οφείλονταν στον καρκίνο, χωρίς να έχει ελεγχθεί ποτέ μέχρι τότε. Όταν ελέγχθηκε είχε PSA 50 – όταν το 3 θεωρείται καμπανάκι. Ο άνθρωπος αυτός, με αυτό το ιστορικό, θα έπρεπε να ελέγχεται από τα 45 του.

Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΠΟΥ ΜΟΛΙΣ ΕΧΕΙ ΕΜΦΑΝΙΣΤΕΙ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ.

Παρ’ όλα αυτά, τα συμπτώματα που θα πρέπει να στείλουν έναν άντρα στον γιατρό, έστω και καθυστερημένα, είναι η νυκτουρία, δηλαδή το να σηκώνεται συχνά για να ουρήσει τη νύχτα, η δυσκολία στην έναρξη της ούρησης – αυτό είναι πιθανό να οφείλεται στον καρκίνο, και έπειτα κάποια αδύνατη ή διακεκομμένη ροή, ή ένα αίσθημα ότι η κύστη δεν αδειάζει. Σε πιο προχωρημένες καταστάσεις μπορεί να υπάρχει αίμα στην ούρηση.

Το να αποδώσουμε συμπτώματα όπως τα παραπάνω στην ηλικία είναι λάθος. Ναι, με την ηλικία αρχίζει να υπάρχει μια διαφορά, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν κρύβεται κάτι από κάτω. Επίσης, είναι λάθος να συγκρίνω την ούρησή μου με το πώς ουρούσα χθες, γιατί χθες η διαδικασία αυτή είχε ήδη ξεκινήσει. Οπότε πιθανότατα σήμερα μπορεί να ουρώ με μια μικρή διαφορά από χθες, αλλά με μεγάλη διαφορά από το πώς ουρούσα στα 45 και στα 40.

– Υπάρχει ασφαλές διαγνωστικό εργαλείο; Ο δείκτης PSA, για παράδειγμα, είναι ακριβής;

Το PSA δεν είναι το τέλειο εργαλείο – αυτό ακόμα ψάχνουμε να το βρούμε. Δεν έχουμε, δηλαδή, ένα εργαλείο που προβλέπει αν θα εμφανιστεί καρκίνος στον προστάτη, αλλά έχουμε ένα εργαλείο που συμβάλλει στην έγκαιρη διάγνωση, όσο το δυνατόν νωρίτερα.

Επιπλέον, και ευτυχώς σε πολλές περιπτώσεις, ο PSA δεν υποδεικνύει πάντα μόνο καρκίνο. Μπορεί να ανέβει λόγω π.χ. κάποιας φλεγμονής, γι’ αυτό και πρέπει το αποτέλεσμα να αξιολογείται έπειτα από τον γιατρό.

Ο άντρας, λοιπόν, που θα ξεκινήσει να κάνει έναν προσυμπτωματικό έλεγχο στα 45 ή τα 50 του, θα πρέπει να μιλήσει με τον γιατρό του, ο οποίος θα αποφασίσει, με ειδικά εργαλεία που υπάρχουν, ποιος είναι ο δικός του, εξατομικευμένος κίνδυνος. Στη συνέχεια θα προχωρήσουν μαζί στη μέτρηση του PSA, θα το αξιολογήσουν και ενδεχομένως να κάνουν μετά μία πολυπαραμετρική μαγνητική του προστάτη –ένα εργαλείο το οποίο βοηθάει πολύ το PSA να αποκτήσει μεγαλύτερη ακρίβεια– που θα δείξει το σημείο που μπορεί να είναι ύποπτο και το σκορ κινδύνου, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί και εκ των υστέρων για να λαμβάνονται βιοψίες κατευθυνόμενες και στοχευμένες.

Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗ ΥΠΟΘΕΣΗ.

Κατά πάσα πιθανότητα, αν δεν έρθει κάποιο εργαλείο πιο νωρίς, ίσως η μαγνητική να γίνει το πραγματικό εργαλείο αξιολόγησης του κινδύνου. Πρόκειται, όμως, για μια πολύ ακριβή εξέταση που ακόμα δεν καλύπτεται από τον ΕΟΠΥΥ, ενώ σε δημόσιο νοσοκομείο, που μπορεί να γίνει, ο χρόνος αναμονής είναι 2-3 μήνες. Γι’ αυτό λέμε ότι το πώς θα ελεγχθεί τελικά ο ασθενής πρέπει να είναι μια εξατομικευμένη υπόθεση.

– Η διάγνωση, λοιπόν, δεν οδηγεί πάντα σε χειρουργείο.

Οι θεραπευτικές δυνατότητες που έχουμε έναντι του καρκίνου του προστάτη διαφέρουν με βάση την επιθετικότητα και την ηλικία του ασθενούς.

Υπάρχει η λεγόμενη ενεργός παρακολούθηση που σημαίνει ότι κάνουμε μια τέτοια παρακολούθηση, ώστε να έχουμε το θεραπευτικό παράθυρο όσο είναι δυνατόν ακέραιο. Δηλαδή, αν έπειτα από 6 μήνες, έναν χρόνο ή 3 χρόνια χρειαστεί να παρέμβουμε, να μην έχουν μειωθεί οι πιθανότητες για ίαση αυτού του ανθρώπου. Αυτό εφαρμόστηκε ευρέως στις σκανδιναβικές χώρες, αλλά εφαρμόζεται και σε όλη την Ευρώπη. Ωστόσο, δεν μπορώ να πω ότι ο ενθουσιασμός με τον οποίο μπαίνει ο ασθενής στο πρόγραμμα αυτό είναι ο ίδιος όσο περνά ο καιρός, γιατί πρέπει κάθε λίγο και λιγάκι να εξετάζεται, να κάνει βιοψίες κ.ο.κ.

Η ριζική χειρουργική αφαίρεση του προστάτη είναι η επόμενη δυνατότητα που έχουμε.

Έπειτα υπάρχει η ακτινοβολία ή ακτινοθεραπεία, η οποία μπορεί να γίνει είτε σε ολόκληρο τον προστάτη είτε τοπικά σε σημεία που βρέθηκε ο καρκίνος, και, τέλος, υπάρχουν φαρμακευτικές θεραπείες.

– Γιατί να κάνει κάποιος ακτινοθεραπεία αντί χειρουργείου;

Η χειρουργική αφαίρεση έχει κάποιες συνέπειες πολύ σημαντικές. Η μία είναι η στυτική δυσλειτουργία και η άλλη είναι η ακράτεια. Και οι δύο αυτές επιπτώσεις θα κάνουν την εμφάνισή τους στον ασθενή, όποιος κι αν είναι ο χειρουργός του, απλά η διαφορά της τεχνικής θα κρίνει τον χρόνο μέσα στον οποίον αυτές θα εξαφανιστούν. Βέβαια, ρόλο στις επιπτώσεις παίζει και η θέση που ήταν ο καρκίνος.

Με την επιλογή της ακτινοβολίας οι παρενέργειες αυτές εμφανίζονται πιο αργά. Η ακράτεια μπορεί να μην εμφανιστεί και ποτέ, ενώ η στυτική δυσλειτουργία μπορεί να εμφανιστεί έπειτα από 3-4 χρόνια. Ωστόσο, μπορεί να υπάρξουν άλλες παρενέργειες.

Δεν υπάρχει θεραπεία που να μην έχει την παραμικρή παρενέργεια – μόνο η ενεργός παρακολούθηση.

Ακόμα, υπάρχουν ενέσεις που μπορεί να μηδενίσουν το PSA. Ακόμα κι αυτές, όμως, κόβουν την τεστοστερόνη. Άρα λίγο καιρό μετά αρχίζουν να εμφανίζονται οι κίνδυνοι από την έλλειψη τεστοστερόνης, π.χ. κατάγματα, οστεοπόρωση, καρδιαγγειακά κλπ.

– Σε τι ποσοστό είναι ο καρκίνος αυτός ιάσιμος;

Αυτό εξαρτάται από το στάδιο στο οποίο διαγιγνώσκεται, πόσο έγκαιρα δηλαδή τον βρίσκει κανείς. Αν μιλάμε για εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη, που δεν έχει κάνει μεταστάσεις, ένα πολύ σημαντικό στοιχείο είναι η 5ετία – στην 5ετία το ποσοστό επιβίωσης είναι 100%.

Αν έχει μεταστάσεις στους λεμφαδένες, το ποσοστό στην 5ετία μπορεί να παραμείνει, με συμπληρωματικές θεραπείες, γύρω στο 100%. Αν, όμως, έχει απομακρυσμένες μεταστάσεις, και κυρίως στα όργανα της κοιλιάς, τότε το ποσοστό πέφτει στο 40%. Και είναι ουσιαστικά αυτοί οι καρκίνοι που σκοτώνουν.

Η δε επιθετικότητα του καρκίνου θα καθορίσει πόσο σύντομα θα χρειαστεί ο ασθενής επιπλέον θεραπείες και πόσο σύντομα ο καρκίνος θα περάσει από το να είναι εντοπισμένος στο να είναι μεταστατικός. Δηλαδή, ακόμα κι ένας πολύ επιθετικός καρκίνος, αν είναι εντοπισμένος και τον αφαιρέσουμε έγκαιρα μπορεί να έχει 100% επιτυχία.

Γι’ αυτό, τελικά, ο προσυμπτωματικός έλεγχος και η έγκαιρη διάγνωση είναι το σημαντικό σε σχέση με τον καρκίνο. Επειδή αλλάζουν δραματικά το ποσοστό επιβίωσης.

ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΕΝΑΣ ΠΟΛΥ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ, ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΟΠΙΣΜΕΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΦΑΙΡΕΣΟΥΜΕ ΕΓΚΑΙΡΑ, ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ 100% ΕΠΙΤΥΧΙΑ.

– Υπάρχουν ελπιδοφόρες εξελίξεις σχετικά με την αντιμετώπιση της νόσου σήμερα και στο μέλλον;

Η πιο σημαντική εξέλιξη που έχουμε αυτή τη στιγμή είναι η πολυπαραμετρική μαγνητική και οι στοχευμένες βιοψίες. Έρχονται εργαλεία διάγνωσης της ιστολογικής που βασίζονται και στην τεχνητή νοημοσύνη και ενδεχομένως να έχουμε εκείνη την ώρα στο χειρουργείο, οπότε αυτά θα αυξάνουν την ικανότητά μας να μένουμε εντός των χειρουργικών ορίων και να μην ξεφεύγει ο καρκίνος. Ενώ αρχίζουν να έρχονται στα χέρια μας και εξατομικευμένες, στοχευμένες θεραπείες με φάρμακα, που συμπληρώνουν τη σειρά των θεραπευτικών μας επιλογών, τα οποία θα δοθούν στον ασθενή είτε πριν χειρουργηθεί είτε μετά, εφόσον έχει εμφανίσει υποτροπή.

Τέλος, ένα πολύ σημαντικό εργαλείο, το οποίο προσπαθούμε να αξιοποιήσουμε είναι η λεγόμενη εξέταση PET scan, με μια ουσία που λέγεται PSMA, η οποία είναι χαρακτηριστική για τα κύτταρα του καρκίνου του προστάτη. Άρα, μπορούμε να κάνουμε τη διάγνωση από πολύ νωρίς για το πού μπορεί να βρίσκεται ο καρκίνος έξω από τον προστάτη.

– Τι γίνεται μετά το χειρουργείο ενός εντοπισμένου προστάτη που έχει πάει καλά;

Κάτι που δεν είπαμε είναι ότι το PSA το παράγει αποκλειστικά ο προστάτης – σε ένα τρομερό ποσοστό. Αυτό σημαίνει ότι ένας άντρας που δεν έχει προστάτη, θα πρέπει να έχει ένα PSA σχεδόν μηδέν. Άρα, αφού χειρουργηθεί, επαναλαμβάνει το PSA σε τακτά χρονικά διαστήματα, αρχικά ανά τρίμηνο και σταδιακά ανά εξάμηνο, για να επιβεβαιώνεται ότι το αποτέλεσμα παραμένει μηδέν.

Αν αυτό αρχίσει να ανεβαίνει ανησυχούμε για τυχόν κύτταρα που μπορεί να βρίσκονται σε άλλα σημεία του σώματος ή να έχουν ξεφύγει τοπικά, οπότε αρχίζουμε να παρακολουθούμε τον ασθενή πιο στενά και τον βάζουμε σε διαδικασία διάγνωσης σχετικά με το πού βρίσκεται ο καρκίνος. Οπότε μπορεί να χρειαστεί τοπική ακτινοβολία ή κάποιες συστηματικές θεραπείες, με ενέσεις χάπια κλπ., με ό,τι παρενέργεια βέβαια μπορεί να έχει αυτό. Σε κάθε περίπτωση, όλες αυτές οι θεραπείες μας κερδίζουν χρόνο. Σήμερα έχουμε φτάσει σε έναν πολύ επιθετικό καρκίνο να μπορούμε να προσθέσουμε έως και 40 μήνες ζωής.

– Διατηρείται η ποιότητα ζωής του άντρα μετά τη διάγνωση και το χειρουργείο;

Αυτό είναι κάτι πολύ σημαντικό που προσπαθούμε να συζητάμε με τους ασθενείς πριν το χειρουργείο. Δύο πράγματα, λοιπόν, είναι σημαντικά: Ένα, ότι θα υποβληθούν σε μια ταλαιπωρία, όσο μικρή κι αν είναι, και δεύτερον ότι θα έχουν κάποια στυτική δυσλειτουργία και κάποια δυσκολία με την εγκράτεια των ούρων.

Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΕΧΕΙ ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΕΠΙΠΤΩΣΗ ΣΤΟ SEXUAL DRIVE ΤΟΥ ΑΝΤΡΑ, ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΣ ΗΛΙΚΙΑΣ.

Αυτό πρέπει να προβλέπεται, γιατί όταν έξι μήνες μετά το χειρουργείο, με PSA μηδέν, παρά την πτώση της τεστοστερόνης θα θέλουν να κάνουν σεξ αλλά δεν θα μπορούν, είναι πιθανό να δημιουργείται στους ασθενείς μια σύγχυση. Γιατί ένας άντρας 65 ετών διαφέρει σε αυτό το θέμα από μία συνομήλικη γυναίκα, που μετά την εμμηνόπαυση μπορεί να μην την ενδιαφέρει καν το σεξ.

Οι άντρες, όσο κι αν υπάρχει πτώση της τεστοστερόνης, έχουν πάντα «sexual drive». Και ο καρκίνος του προστάτη στα 65 έχει τεράστια επίπτωση στο θέμα αυτό. Αυτό που τους λέω εγώ είναι: Έρχεσαι εδώ να σε χειρουργήσω ώστε έξι μήνες μετά να μην ασχοληθείς ξανά με τον καρκίνο. Όμως, μπορεί να ασχοληθείς με το τι θα κάνεις με τη σεξουαλική σου ζωή. Γιατί η στυτική ικανότητα αναπόφευκτα παροδικά θα χαθεί και γι’ αυτό πρέπει να φροντιστεί έγκαιρα.

– Ποιος είναι ο μεγαλύτερος μύθος που κυκλοφορεί σχετικά με τον καρκίνο προστάτη;

Ότι «αν έχω καλή ούρηση δεν έχω καρκίνο του προστάτη».

– Ποιες συνήθειες πρέπει να αλλάξει ένας άντρας για να απομακρύνει όσο γίνεται τον κίνδυνο να εμφανίσει καρκίνο προστάτη;

Δεν υπάρχει μια αποδεδειγμένη συνταγή, όμως υπάρχει ένα παλιό παράδειγμα δύο μονοζυγωτικών διδύμων από την Ιαπωνία. Ο ένας έμεινε στην Άπω Ανατολή, στον καθαρό αέρα τρώγοντας το ψαράκι του, και ο άλλος πήγε στην Καλιφόρνια. Ο δεύτερος απέκτησε καρκίνο του προστάτη. Ο πρώτος τίποτα, παρόλο που το γενετικό του υλικό ήταν ίδιο. Άρα, στην ουσία, η υγιεινή ζωή όσο γίνεται, η άσκηση, η δίαιτα πλούσια σε φυτικές ίνες και η αποφυγή καπνίσματος και αλκοόλ, είναι η συνήθειες που συνιστώνται.

– Τι θέλετε να κρατήσει ένας άντρας από αυτή τη συνέντευξη;

Ότι θα πρέπει να φροντίσει σε όλη του τη ζωή να έχει φυσιολογικό σωματικό βάρος, να ακολουθεί υγιεινή διατροφή και να κάνει συστηματική άσκηση, γιατί αυτά θα τον βοηθήσουν να ενδιαφέρεται περισσότερο συνολικά για την υγεία του, να συμβουλεύεται επαγγελματίες υγείας και να προσεγγίζει την υγεία του εξατομικευμένα. Αν δεν φροντίσεις συνολικά τον εαυτό σου, με μια ολιστική προσέγγιση, είναι πιθανότερο να βρεθείς αντιμέτωπος με αυτή τη νόσο.