ΓΙΑΤΙ ΣΤΑΜΑΤΗΣΑΝ ΟΙ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΕΣ MRNA ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ;

Ενώ τα mRNA εμβόλια είναι η ελπίδα της επιστημονικής κοινότητας στη μάχη εναντίον του καρκίνου, ένα από αυτά χρειάστηκε να σταματήσει τη δοκιμαστική του χρήση, επειδή κρίθηκε μη αποτελεσματικό. Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον των συγκεκριμένων εμβολίων;

Τα τελευταία χρόνια οι γιατροί έχουν εναποθέσει τις ελπίδες τους για την αντιμετώπιση του καρκίνου σε μια νέα κατηγορία εμβολίων. Πρόκειται για τα εμβόλια mRNA που αναπτύχθηκαν την περίοδο της πανδημίας της Covid-19 και, χάρη στη νέα τεχνολογία τους, υπόσχονται να προκαλέσουν τη σωστή ανοσολογική απόκριση στον οργανισμό, ώστε να καταστείλει μόνος του (μέσω της έκφρασης νέου αντιγόνου) την επανεμφάνιση ενός όγκου.

Αυτό σημαίνει ότι πρόκειται για εμβόλια που χορηγούνται σε ογκολογικούς ασθενείς, οι οποίοι ενδεχομένως έχουν υποβληθεί σε κάποια χειρουργική επέμβαση, σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή. Δεν πρόκειται δηλαδή για εμβόλια που θα κάνει κάποιος για να μην εμφανίσει καρκίνο. Ούτε για ένα γενικό εμβόλιο που θα αποτρέψει την ανάπτυξη οποιουδήποτε τύπου καρκίνου.

Τα εξατομικευμένα εμβόλια mRNA αποτελούν μια συναρπαστική και πολλά υποσχόμενη μορφή εξατομικευμένης ιατρικής για τη θεραπεία του καρκίνου. Η λογική είναι ότι κάθε ασθενής έχει το δικό του καρκίνο και κάθε εμβόλιο θα είναι προσωποποιημένο.

mRNA εμβόλια: Τα καλά και τα άσχημα νέα

Η έρευνα για τα εμβόλια αυτού του τύπου είναι πλέον συστηματική και διαρκής και αφορά διάφορα είδη της νόσου. Σε μερικές περιπτώσεις τα νέα είναι ελπιδοφόρα: μελέτες που έχουν γίνει για τον καρκίνο του παγκρέατος σε ασθενείς με τοπική νόσο για την οποία υποβλήθηκαν σε χειρουργική αφαίρεση, και σε ασθενείς με καρκίνο του δέρματος, για την ακρίβεια μελάνωμα σταδίου ΙΙΙ/IV το οποίο είχε πλήρως εξαιρεθεί, έχουν δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα.

iStock

Και στις δύο περιπτώσεις, οι ασθενείς βρίσκονται ακόμα υπό παρακολούθηση, πάντως σημαντικό ποσοστό αυτών ανέπτυξε ανοσολογική απάντηση χωρίς υποτροπή και χωρίς ιδιαίτερες ανεπιθύμητες παρενέργειες από το εμβόλιο.

Δεν συνέβη όμως το ίδιο για τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Δύο φαρμακευτικές εταιρείες αναγκάστηκαν να τερματίσουν πρόωρα μια κλινική δοκιμή Φάσης 2 του εξατομικευμένου mRNA εμβολίου τους για ασθενείς με το συγκεκριμένο είδος καρκίνου (Στάδιο ΙΙ υψηλού κινδύνου ή Στάδιο ΙΙΙ), οι οποίοι προηγουμένως είχαν αφαιρέσει χειρουργικά τον όγκο.

Γιατί απέτυχε το εμβόλιο για τον καρκίνο του παχέος εντέρου;

Η δοκιμή διακόπηκε επειδή η ανεξάρτητη επιτροπή παρακολούθησης δεδομένων παρατήρησε μια σημαντική ανισορροπία στην επιβίωση. Συγκεκριμένα, σημειώθηκαν περισσότεροι θάνατοι στην ομάδα των ασθενών που έλαβαν το εμβόλιο, σε σύγκριση με την ομάδα των ασθενών που βρίσκονταν απλώς υπό παρακολούθηση.

ΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ ΜRNA ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΣΕ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΜΒΟΛΙΑ ΠΟΥ ΘΑ ΚΑΝΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΕΙ ΚΑΡΚΙΝΟ.

Η επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συνέχιση της μελέτης ήταν απίθανο να αλλάξει το αποτέλεσμα της αποτελεσματικότητάς της. Η μελέτη περιελάβανε περίπου 200 ασθενείς και είχε ήδη δώσει δείγματα από τον Οκτώβριο του 2025, αλλά συνεχίστηκε επειδή δεν υπήρχαν τότε ανησυχίες για την ασφάλειά τους.

Η αποτυχία ήρθε μόλις λίγες μέρες μετά την είδηση της πρώτης επιτυχημένης δοκιμής Φάσης 3 για την εξατομικευμένη mRNA θεραπεία κατά του μελανώματος που ανέπτυξε άλλη εταιρεία. Ωστόσο, το επιτυχημένο εμβόλιο χορηγήθηκε σε συνδυασμό με ένα φάρμακο ανοσοθεραπείας και όχι μόνο του.

Πώς λειτουργεί το mRNA εμβόλιο;

Το εμβόλιο δημιουργείται εξατομικευμένα για κάθε ασθενή. Αναλύεται ο όγκος του για να βρεθούν συγκεκριμένες μεταλλάξεις, οι οποίες κωδικοποιούνται σε ένα mRNA εμβόλιο, με σκοπό να εκπαιδεύσει τα Τ-λεμφοκύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος να αναγνωρίζουν και να επιτίθενται στον καρκίνο.

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου θεωρείται γενικά ένας «ψυχρός» όγκος ανοσολογικά, που σημαίνει ότι είναι πολύ δύσκολο για το ανοσοποιητικό σύστημα να του επιτεθεί.

iStock

Η εταιρεία τόνισε ότι αυτό το αποτέλεσμα αναδεικνύει την πρόκληση της χρήσης της mRNA ανοσοθεραπείας μόνης της (ως μονοθεραπεία) ενάντια σε τέτοιους όγκους. Φαίνεται πως η απλή διέγερση των κυττάρων δεν αρκεί από μόνη της.

Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Δεν θα εγκαταλειφθεί πλήρως η παραγωγή του εμβολίου, καθώς η αποτυχία αυτή θεωρείται περισσότερο πρόβλημα του τρόπου χρήσης του. Η ίδια εταιρεία συνεχίζει μια άλλη κλινική δοκιμή Φάσης 2 για τον καρκίνο του παγκρέατος, στην οποία όμως το εμβόλιο δίνεται σε συνδυασμό με ανοσοθεραπεία και χημειοθεραπεία, ελπίζοντας ότι ο συνδυασμός θα ξεκλειδώσει την ανοσολογική απόκριση που το εμβόλιο δεν μπόρεσε να δημιουργήσει μόνο του.

ΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΑ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΑΣΘΕΝΗ. ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Ο ΟΓΚΟΣ ΤΟΥ ΓΙΑ ΝΑ ΒΡΕΘΟΥΝ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΕ ΕΝΑ ΜRNA ΕΜΒΟΛΙΟ.

Όπως άλλωστε έχει πει παλιότερα στο OW ο Δρ Αλέξης Ματίκας, MD, MSc, PhD Αναπληρωτής Καθηγητής Ογκολογίας και Ανώτερος Σύμβουλος στο Karolinska Institutet: «Τα εμβόλιο στην ογκολογία έχουν μακρά πορεία με κυρίως αποτυχίες σε μεγάλες κλινικές μελέτες. Αν και οι νέες τεχνολογίες σε συνδυασμό με τη βαθύτερη κατανόηση της βιολογίας του κάθε τύπου καρκίνου επιτρέπουν έναν βαθμό αισιοδοξίας, η αποτελεσματικότητα σε ό,τι αφορά τη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών και η ασφάλεια θα πρέπει να αποδειχτούν πρώτα σε καλά σχεδιασμένες κλινικές μελέτες πριν η χρήση τους γενικευτεί στην κλινική πράξη».