ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΑΘΕΙΣ ΑΝ ΦΑΣ ΣΚΥΛΟΤΡΟΦΗ

Έχει συμβεί σε μεγάλους και παιδιά. Ποιους κινδύνους ενέχει η κατανάλωση σκυλοτροφής και ποιοι χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή;

Αν σας έλεγα πως κάποτε υπήρχαν άνθρωποι που θεωρούσαν φυσικό να καταναλώνουν σκυλοτροφή ή κατέφευγαν εκεί από ανάγκη, όπως κι ότι ορισμένοι, ακόμη και σήμερα, θα φάνε συνειδητά ή από ατύχημα κάποιο σκυλίσιο ή γατίσιο έδεσμα, θα προλάβαινα τυχόν απορίες για το ποιος θα σκεφτόταν να καλύψει με τέτοιον τρόπο την πείνα του;

Ας τα πιάσουμε με τη σειρά, για να δούμε ποιος μπορεί να το κάνει και κατά πόσο κινδυνεύει.

Σκυλοτροφή και γατοτροφή για λόγους επιβίωσης

Τον Δεκέμβριο του 1975, ο Edward H. Peeples Jr., καθηγητής και κοινωνιολόγος της ιατρικής και ένθερμος ακτιβιστής υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έδινε μέσα από άρθρο του στους New York Times μια αρκετά γλαφυρή εικόνα φτώχειας και ανέχειας:

«Η πρώτη φορά που είδα ανθρώπους να καταναλώνουν τροφή για κατοικίδια ήταν στα χρόνια της νιότης μου στον Νότο, ανάμεσα σε γείτονες και γνωστούς. Τότε δεν μου φαινόταν ούτε παράξενο ούτε ιδιαίτερα ασυνήθιστο να βλέπω μπιφτεκάκια για σκύλους να τσιτσιρίζουν σε ένα τηγάνι πάνω σε μια κουζίνα ή μια σόμπα πετρελαίου, μέσα σε ένα ερειπωμένο σπίτι χωρίς τρεχούμενο νερό, ψυγείο, θέρμανση ή τουαλέτα, με μια ανυποχώρητη αποπνικτική μυρωδιά από έντομα σε σήψη».

Στην ίδια μοίρα είχε βρεθεί και ο Peeples τη δεκαετία του 1950, οπότε αναγκάστηκε δύο φορές να τρέφεται επί εβδομάδες με αγορασμένες ή κλεμμένες κονσέρβες σκυλοτροφής και γατοτροφής για να επιβιώσει. Εδώ και οι εντυπώσεις του: «Πέρα από την ντροπή, η κατανάλωση τροφών για κατοικίδια δεν μου φαινόταν ιδιαίτερα δυσάρεστη τότε. Η σκυλοτροφή είχε γεύση λίγο-πολύ σαν κιμάς με πιο κοκκώδη υφή, ενώ η γατοτροφή έμοιαζε με ψάρι σε κονσέρβα, που μπορούσα να νοστιμέψω με μαγιονέζα, μουστάρδα ή κέτσαπ».

Σύμφωνα με μαρτυρίες, στην Αγγλία του 2024 υπήρχαν άνθρωποι με οικονομικές δυσκολίες που σιτίζονταν με σκυλοτροφή, γιατί ήταν φθηνότερη από το ανθρώπινο φαγητό. iStock

Είκοσι χρόνια μετά, έχοντας διαπιστώσει εμπειρικά και ερευνητικά ότι «τουλάχιστον 225.000 αμερικανικών νοικοκυριών» ή «περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι» κατανάλωναν τροφή για κατοικίδια επειδή την έβρισκαν φθηνότερη από άλλες διατροφικές πηγές πρωτεΐνης ή για λόγους επιβίωσης, καλούσε την κυβέρνηση των ΗΠΑ να αναλάβει τις ευθύνες της για την πείνα και τον υποσιτισμό που ωθούσαν «ανέργους, φτωχούς και ηλικιωμένους» σε τέτοιες πρακτικές, και όχι να περιμένει τις επιδημιολογικές μελέτες να δείξουν αν και πόσο επικίνδυνες είναι.

Αν ο μισός αιώνας που έχει μεσολαβήσει από τότε μοιάζει μακρινός, ας ρίξουμε μια ματιά σε σημερινά παραδείγματα, στην Αγγλία του 2024 ας πούμε, όπου άνθρωποι με οικονομικές δυσκολίες, μόνοι ηλικιωμένοι έως οικογένειες με παιδιά, προτιμούσαν να σιτίζονται με σκυλοτροφή, γιατί ήταν φθηνότερη από το ανθρώπινο φαγητό.

Ποιοι άλλοι μπορεί να καταναλώσουν τροφές για κατοικίδια;

Πέρα από την οικονομική κατάσταση, πίσω από τις περίεργες διατροφικές συνήθειες μπορεί να κρύβονται προβλήματα υγείας. Σε φόρουμ υποστήριξης της Alzheimer's Society, κορυφαίας φιλανθρωπικής οργάνωσης του Ηνωμένου Βασιλείου για την άνοια, μια γυναίκα αναζητά συμβουλές για το πώς να διαχειριστεί ότι η μητέρα της με προχωρημένη άνοια δεν σταματά να τρώει την τροφή του σκύλου.

Όπως εξηγεί σε άρθρο της η οργάνωση, είναι σύνηθες, καθώς εξελίσσεται η νευρολογική διαταραχή, οι ασθενείς να αλλάζουν διατροφικές συνήθειες ή να δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν αντικείμενα, φτάνοντας στο σημείο να βάζουν στο στόμα τους μη βρώσιμα πράγματα ή να αναζητούν επίμονα συγκεκριμένα φαγητά.

Έπειτα, μπορεί να γίνουν λάθη στη φροντίδα ηλικιωμένων και ασθενών. Τον Ιούνιο του 2024, υπάλληλος παροχής υπηρεσιών κατ’ οίκον φροντίδας ζέστανε και έδωσε από απροσεξία «γεύμα με αρνί» για σκύλους σε μια ηλκιωμένη. Η γυναίκα, που έφαγε τρεις μπουκιές προτού ένας δεύτερος υπάλληλος αντιληφθεί το λάθος, πέθανε έναν μήνα αργότερα από φυσικά αίτια. Το συμβάν με τη σκυλοτροφή δεν συμπεριλήφθηκε στα αίτια θανάτου, ανέδειξε ωστόσο τις σοβαρές αστοχίες στη φροντίδα της.

Στην προχωρημένη άνοια, κάποιοι ασθενείς αρχίζουν να αναζητούν επίμονα συγκεκριμένα φαγητά, ακόμα και σκυλοτροφή. iStock

Να πάμε και λίγο πιο πίσω, στις πρωτοφανείς καταστάσεις που ζήσαμε επί πανδημίας COVID-19. Τον Απρίλιο του 2020, στη Νέα Υόρκη, μια ηλικιωμένη γυναίκα που ζούσε μόνη φοβόταν να βγει από το σπίτι της για να αγοράσει τρόφιμα. Κατέληξε να τρέφεται επί τρεις εβδομάδες με γατοτροφή, ώσπου η πείνα έγινε μεγαλύτερη από τον φόβο της για τον κορονοϊό. Προσπάθησε να περπατήσει ως το κοντινότερο κατάστημα, όμως ήταν τόσο αδύναμη από τις διατροφικές ανεπάρκειες, που χρειάστηκε να γυρίσει σπίτι στηριζόμενη στον τοίχο.

Έτσι, για χάρη της πληροφορίας, να βάλουμε στη λίστα και μια περίπτωση τολμηρού μάρκετινγκ: το 2020, ο Mitch Felderhoff, συνιδιοκτήτης μιας οικογενειακής επιχείρησης τροφών για κατοικίδια στο Τέξας, τρεφόταν επί 30 ημέρες αποκλειστικά με προϊόντα της εταιρείας του, μεταξύ άλλων κροκέτες και ξηρά τροφή για σκύλους. Στόχος του ήταν να δείξει πόσο εμπιστεύεται τα προϊόντα τους, ενώ παράλληλα χρησιμοποίησε το εγχείρημα για να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με την παχυσαρκία των κατοικίδιων και την υιοθεσία.

Έχασε περίπου 14 κιλά μέσα στον μήνα, προειδοποιώντας ότι «η σκυλοτροφή δεν είναι το πιο εύκολο φαγητό. Έχει περίπου τη γεύση που φαντάζεσαι από τη μυρωδιά της. Ένα από τα πράγματα που με βοήθησαν πολύ ήταν ότι έκανα και διαλειμματική νηστεία».

Είναι επικίνδυνο να φας σκυλοτροφή;

Οι σκυλοτροφές παρασκευάζονται από συστατικά που μπορεί να είναι απολύτως ασφαλή για τον άνθρωπο, όπως κρέας, δημητριακά, σόγια, βιταμίνες και μέταλλα. Ως προϊόντα «πλήρη και ισορροπημένα», έχουν σχεδιαστεί ώστε να καλύπτουν τις διατροφικές ανάγκες του σκύλου στα διάφορα στάδια της ζωής του. Πώς θα μπορούσαν να να βλάψουν τον άνθρωπο;

Θρεπτικές ανεπάρκειες

Ένα διατροφικά επαρκές γεύμα για έναν σκύλο δεν εξασφαλίζει αντίστοιχη επάρκεια για τον άνθρωπο, λόγω διαφορετικής βιολογίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η βιταμίνη C, την οποία ο σκύλος παράγει στο συκώτι του και δεν χρειάζεται μέσω τροφής. Αντιθέτως, ο άνθρωπος δεν μπορεί να τη συνθέσει μόνος του και την προσλαμβάνει διατροφικά. Όπως η Regina Loicano, η ηλικιωμένη από τη Νέα Υόρκη, αν κάποιος βασιζόταν για μεγάλο διάστημα στη σκυλοτροφή ως βασική πηγή διατροφής, θα μπορούσε να εμφανίσει ελλείψεις σε αναγκαία θρεπτικά συστατικά.

Ένα διατροφικά επαρκές γεύμα για έναν σκύλο δεν εξασφαλίζει αντίστοιχη επάρκεια για τον άνθρωπο, λόγω διαφορετικής βιολογίας. iStock

Κίνδυνος τοξικότητας

Κάποιες τροφές για σκύλους περιέχουν μορφές βιταμινών που δεν προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση. Η βιταμίνη Κ3 (μεναδιόνη) για παράδειγμα, μια συνθετική μορφή της βιταμίνης Κ που χρησμοποιείται σε ζωοτροφές, μπορεί να είναι τοξική για τον άνθρωπο σε μεγάλες ποσότητες. Επομένως, η συστηματική κατανάλωση σκυλοτροφής μάλλον δεν είναι καλή ιδέα.

Παρομοίως, η υπερβολική πρόσληψη βιταμίνης D μπορεί να προκαλέσει στον άνθρωπο υπερασβεστιαιμία και, σε σοβαρές περιπτώσεις, νεφρική βλάβη ή ανεπάρκεια. Έχουν καταγραφεί ανακλήσεις σκυλοτροφών λόγω υπερβολικά υψηλών επιπέδων βιταμίνης D.

Κίνδυνος δηλητηρίασης

Ο πιο άμεσος κίνδυνος είναι η μικροβιακή επιμόλυνση, ιδιαίτερα σε ωμά τρόφιμα. Βακτήρια όπως η σαλμονέλα, η λιστέρια, το καμπυλοβακτηρίδιο και το E. coli μπορούν να προκαλέσουν τροφιμογενή λοίμωξη με ναυτία, εμετούς, κοιλιακό πόνο και διάρροια. Κίνδυνος υπάρχει, αν και μικρότερος, και σε ξηρές τροφές ή κονσέρβες.

Σοβαρότερες θα είναι οι πιθανές συνέπειες από μια σκυλοτροφή που περιέχει τοξίνες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι αφλατοξίνες, που παράγονται από ορισμένους μύκητες σε συστατικά όπως τα δημητριακά. Σε υψηλές συγκεντρώσεις, μπορούν να προκαλέσουν οξεία δηλητηρίαση και σοβαρή ηπατική βλάβη, ενώ η μακροχρόνια έκθεση συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του ήπατος.

Τα παιδιά κάτω των 5 ετών θα μπορούσαν να πνιγούν από μια κροκέτα σκύλου. iStock

Ποιοι χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή;

Στις ομάδες υψηλού κινδύνου συγκαταλέγονται τα μικρά παιδιά, κάτω των 5 ετών, που συνηθίζουν να βάζουν ό,τι βρουν στο στόμα τους. Είναι πιο ευάλωτα στις τροφιμογενείς λοιμώξεις και, επιπλέον, κινδυνεύουν από πνιγμό στην περίπτωση ξηράς τροφής. Αυξημένο κίνδυνο διατρέχουν και οι άνθρωποι άνω των 65 ετών, οι έγκυες και τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Για έναν υγιή ενήλικα, μια μικρή ποσότητα σκυλοτροφής του εμπορίου δεν αναμένεται να δημιουργήσει προβλήματα, αρκεί να μην αποφασίσει (για τον οποιονδήποτε λόγο) να το κάνει συνήθεια.