Η ΤΡΟΦΗ ΠΟΥ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΕ ΚΑΘΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Γιατί τα όσπρια επιστρέφουν στο καθημερινό τραπέζι κάθε φορά που η ακρίβεια πιέζει τα νοικοκυριά και ποια θεωρούνται τα πιο θρεπτικά.

Όταν ο άνθρωπος δοκιμάζεται οικονομικά, αναγκάζεται να ιεραρχήσει τις προτεραιότητές του σε επίπεδο επιβίωσης. Κάνοντας περικοπές για να έχει τα προς το ζην, αντιλαμβάνεται πως μπορεί να ζήσει χωρίς νέα ρούχα ή νέα τηλεόραση κ.λπ., αλλά όχι χωρίς νερό και φαγητό.

Στην αναζήτηση φθηνών και συνάμα υγιεινών τροφίμων που μπορούμε να μαγειρέψουμε με πολλούς διαφορετικούς τρόπους (για να μην τα βαρεθούμε) ιστορικά φαίνεται πως κάνουμε πάντα την ίδια επιλογή: τα όσπρια.

Σύμφωνα με το NPR, αυτό γίνεται και τώρα, όπως «μαρτυρούν» οι συνταγές που έχουν κατακλύσει τα social media στις ΗΠΑ.

Τα όσπρια δεν καλλιεργούνται απλώς από την αρχαιότητα, ουσιαστικά κατέστησαν δυνατή την αρχαία γεωργία.

Χαρακτηριστικά, ο κριτικός γεύσης και δημοσιογράφος Joël Broekaert γράφει στο βιβλίο του «Η ιστορία του κόσμου μέσα από δώδεκα όσπρια» ότι θα ήταν ανέφικτο να διατηρηθεί η γεωργία μόνο με την καλλιέργεια σιτηρών, καθώς αυτά απορροφούν τα θρεπτικά συστατικά του εδάφους και σταδιακά το εξαντλούν.

iStock

Αντίθετα, τα όσπρια έχουν την ιδιότητα να δεσμεύουν άζωτο από την ατμόσφαιρα μέσω βακτηρίων που ζουν στις ρίζες τους, εμπλουτίζοντας έτσι το έδαφος και συμβάλλοντας στη διατήρηση της γονιμότητάς του.

Το μοτίβο της επιστροφής στα όσπρια

Ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι τα όσπρια δεν εξελίχθηκαν σε «τροφή ανάγκης» μόνο στις ΗΠΑ, αλλά και στην Ευρώπη, όπου επίσης αυξάνεται η κατανάλωσή τους όταν δυσκολεύουν οι καιροί – σε πολέμους, επισιτιστικές κρίσεις, ύφεση και ακρίβεια.

Το μοτίβο επαληθεύτηκε μετά το 2022 και τον πληθωρισμό τροφίμων στην Ευρώπη, απόρροια της ενεργειακής κρίσης, με πολλά νοικοκυριά να μειώνουν την αγορά κόκκινου κρέατος και τις εξόδους σε εστιατόρια, να μαγειρεύουν σπίτι και να καταφεύγουν σε πιο οικονομικές πηγές πρωτεΐνης.

iStock

Η μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης είναι πως οι Αμερικανοί «ανακαλύπτουν» τα όσπρια όταν δυσκολεύονται, ενώ οι Ευρωπαίους τα έχουν πάντα στη διατροφή τους αλλά στα ζόρια αυξάνουν την κατανάλωσή τους.

Τις εποχές που το κρέας ήταν απλησίαστο για το μεγαλύτερο ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού, πριν από τη βιομηχανοποίηση της παραγωγής, τα όσπρια ήταν μονόδρομος: χορταίνουν για ώρες (μελέτες έχουν δείξει ότι περιέχουν πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και αργούς υδατάνθρακες, που δίνουν πιο αργή πέψη και μεγαλύτερο κορεσμό), με πολύ λιγότερα χρήματα από αυτά που χρειαζόμαστε για ζωική πρωτεΐνη.

Επίσης, συγκριτικά πάντα με το κρέας, δεν χρειάζονται ψυγείο για να συντηρηθούν (μπορούν να μας περιμένουν στο ντουλάπι της κουζίνας για μήνες, άρα μπορούμε και να κάνουμε στοκ) και δεν έχουν υψηλό κόστος παραγωγής. Επιπλέον, το μαγείρεμά τους απαιτεί ελάχιστα υλικά – γίνονται ακόμη και μόνο με νερό.

Ο συνδυασμός των οσπρίων με ρύζι, ψωμί ή δημητριακά συναντάται σε όλον τον πλανήτη, καθώς καλύπτει το τρίπτυχο «οικονομία, πληρότητα και (σχετικά) πλήρες προφίλ αμινοξέων».

iStock

Ποια είδη να προτιμάς

Η κατανάλωση οσπρίων συμβάλλει στη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων σακχάρου και χοληστερόλης στο αίμα, ενώ έχουν συσχετιστεί και με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου. Λιγότερο γνωστό είναι ότι ορισμένα όσπρια περιέχουν σχεδόν ίσες ποσότητες πρωτεΐνης και φυτικών ινών ανά μερίδα. Συγκεκριμένα:

• Μισό φλιτζάνι μαγειρεμένα μαύρα φασόλια (80 με 100 γραμμάρια) έχουν 7–8 γραμμάρια πρωτεΐνης και άλλα τόσα φυτικές ίνες.
• Τα κόκκινα φασόλια (kidney beans) έχουν 7–8 γραμμάρια πρωτεΐνης και 6–7 γραμμάρια φυτικές ίνες.
• Τα φασόλια που κάνουμε φασολάδα έχουν 7–8 γραμμάρια πρωτεΐνης και 8–10 γραμμάρια φυτικές ίνες.
• Τα φασόλια γίγαντες έχουν 7–8 γραμμάρια πρωτεΐνης και 5–7 γραμμάρια φυτικές ίνες.
• Οι φακές έχουν 8–9 γραμμάρια πρωτεΐνης και 7–8 γραμμάρια φυτικές ίνες.
• Τα ρεβίθια έχουν 7 γραμμάρια πρωτεΐνης και 6 γραμμάρια φυτικές ίνες.

Τώρα λοιπόν που το κρέας τείνει να γίνεται ξανά οικονομικά δυσπρόσιτο για πολλούς ανθρώπους, τα όσπρια επιστρέφουν στο προσκήνιο. Όπως αναφέρει μελέτη που δημοσιεύτηκε στο The Journal of Nutrition, «τα όσπρια προσφέρουν μια οικονομική, θρεπτική πηγή πρωτεΐνης που μπορεί να σας κρατήσει χορτάτους όσο το βοδινό κρέας».