ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ Ή ΕΝΟΙΚΙΑΣΤΗΣ; ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΟΥ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΟΠΟΥ ΖΕΙΣ

Τι σχέση έχει το αν είσαι ιδιοκτήτης ή ενοικιαστής σπιτιού με την ευτυχία, την ψυχική υγεία και τη βιολογική γήρανση; Τι αποκαλύπτουν επιστημονικές έρευνες;

Παλαιότερα, η αγορά ενός σπιτιού θεωρούνταν σχεδόν αυτονόητο βήμα στη ζωή ενός ανθρώπου, αφού τελείωνε το σχολείο, σπούδαζε, έβρισκε δουλειά (ιδανικά στο Δημόσιο, για τη σιγουριά) και έκανε οικογένεια. Ναι, τα «πρέπει» της κοινωνίας ήταν πολλά και είχαν συγκεκριμένη σειρά. Δεν μπορούσες να πάρεις πρωτοβουλία, γιατί γινόσουν ο περίεργος άνθρωπος –ενίοτε και ο δακτυλοδεικτούμενος– που δεν υπάκουε στις επιταγές της κοινωνίας.

Τη σήμερον ημέρα, αυτή η προκαθορισμένη πορεία έχει ανατραπεί, με το κόστος της αγοράς σπιτιού να έχει εκτοξευθεί στα ύψη, όπως φυσικά και των ενοικίων, ενώ έχουν προκύψει αντικειμενικές δυσκολίες σε όλα τα προηγούμενα βήματα. Με άλλα λόγια, όλα έχουν γίνει δύσκολα.

Τι διαφορά κάνει, όμως, στην ψυχολογία και την ευτυχία μας το αν ζούμε σε ιδιόκτητο ή νοικιασμένο σπίτι; Αυτό προσπάθησαν να διερευνήσουν επιστήμονες, σε μια εποχή που στις ΗΠΑ η διάμεση ηλικία όσων αγοράζουν για πρώτη φορά σπίτι έχει φτάσει τα 40 χρόνια, καταγράφοντας ιστορικό υψηλό.

Ποιοι είναι πιο ευτυχισμένοι; Οι ιδιοκτήτες ή οι ενοικιαστές;

Τα επιστημονικά ευρήματα δείχνουν ότι η σχέση ανάμεσα στην ιδιοκτησία κατοικίας και την ευτυχία είναι πιο περίπλοκη από όσο ίσως φανταζόμαστε. Οι ιδιοκτήτες ανέφεραν ότι είναι πιο ικανοποιημένοι με τα σπίτια τους από τους ενοικιαστές, όπως και ότι αυτή η ικανοποίηση είχε διάρκεια.

Μακροπρόθεσμη μελέτη στη Γερμανία διαπίστωσε ότι κατά τη μετακόμιση σε ιδιόκτητη κατοικία, η ικανοποίηση από τη στέγαση αυξάνεται άμεσα και παραμένει υψηλή, με ελάχιστη έως καθόλου εξασθένηση ακόμα και έπειτα από 5 χρόνια.

Βέβαια, το να νιώθουμε καλά ως ιδιοκτήτες σπιτιού δεν σημαίνει απαραίτητα πως νιώθουμε γενικότερα καλά για τη ζωή μας. Άλλη γερμανική μελέτη διαπίστωσε ότι η μετακόμιση σε ιδιόκτητη κατοικία συνδέεται με μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή.  Ωστόσο, όσοι αγόραζαν σπίτι έτειναν να υπερεκτιμούν το πόσο θα βελτιωνόταν η ευτυχία τους μακροπρόθεσμα.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Σημασία έχει πώς αγοράζεις ένα σπίτι

Δεδομένα από τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία έδειξαν ότι τα ψυχολογικά οφέλη της ιδιοκτησίας εξαρτώνται και από την οικονομική κατάσταση των ιδιοκτητών. Όσοι επιβαρύνονται με στεγαστικά δάνεια και αντιμετωπίζουν υψηλό οικονομικό ρίσκο δεν απολαμβάνουν απαραίτητα το ίδιο επίπεδο ικανοποίησης από τη ζωή με εκείνους που έχουν εξοφλήσει πλήρως την κατοικία τους.

Πέρα από την ευτυχία και την ικανοποίηση από τη ζωή, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα ευρήματα για τη σχέση της στέγασης με τη μοναξιά και τους κοινωνικούς δεσμούς.

ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕ ΟΤΙ ΟΣΟΙ ΝΟΙΚΙΑΖΑΝ ΤΗΝ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΟΥΣ ΕΜΦΑΝΙΖΑΝ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΤΑΧΥΤΕΡΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΗΡΑΝΣΗΣ ΣΕ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΙΔΙΟΚΤΗΤΕΣ.

Δημοσκόπηση που έγινε στη Μεγάλη Βρετανία σε περισσότερους από 10.000 ενήλικες διαπίστωσε ότι το 40% των ενοικιαστών ανέφεραν ότι αισθάνονται μοναξιά. Το αντίστοιχο ποσοστό για όσους είχαν εξοφλήσει πλήρως την κατοικία τους ήταν 29%.

Φάνηκε επίσης ότι οι ενοικιαστές ήταν πολύ λιγότερο πιθανό να γνωρίζουν τους γείτονές τους (43% έναντι 69%) και λιγότερο πιθανό να είναι ικανοποιημένοι με τις φιλίες τους. Οι ενοικιαστές τείνουν επίσης να είναι νεότεροι, να έχουν χαμηλότερα εισοδήματα και να μετακομίζουν συχνότερα – παράγοντες που μπορούν, ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο, να συμβάλλουν στη μοναξιά.

Η ενοικίαση επηρεάζει και τη γήρανσή μας

Μελέτη σε περίπου 1.400 ενήλικες στο Ηνωμένο Βασίλειο διαπίστωσε ότι όσοι νοίκιαζαν την κατοικία τους εμφάνιζαν ενδείξεις ταχύτερης βιολογικής γήρανσης σε σύγκριση με τους ιδιοκτήτες, με βάση τα πρότυπα μεθυλίωσης του DNA (βλ. δείκτης γήρανσης σε κυτταρικό επίπεδο).

Μάλιστα, η συσχέτιση της ενοικίασης από ιδιώτη με την επιτάχυνση της βιολογικής γήρανσης ήταν σχεδόν διπλάσια από εκείνη της ανεργίας και κατά 50% μεγαλύτερη από εκείνη που παρατηρήθηκε σε πρώην καπνιστές, σε σύγκριση με όσους δεν είχαν καπνίσει ποτέ.

Η ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΙΣΘΗΣΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ, ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΟΥΣ ΔΕΣΜΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΨΗΛΟΤΕΡΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΣΠΙΤΙ, ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΥΤΟΜΑΤΟ «ΔΙΑΒΑΤΗΡΙΟ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΤΥΧΙΑ.

Πώς εξηγούνται αυτά τα ευρήματα; Μια συστηματική ανασκόπηση 22 μελετών για τη στεγαστική ανασφάλεια και την ψυχική υγεία των ενοικιαστών προσφέρει ορισμένες πιθανές εξηγήσεις. Αναφέρθηκε ότι η αστάθεια της στέγασης –π.χ. απειλή έξωσης ή συχνές μετακομίσεις– είχε επιπτώσεις στην ψυχική υγεία στις 12 από τις 14 σχετικές μελέτες. Επίσης, το υψηλό ενοίκιο συνδέθηκε με χειρότερη ψυχική υγεία σε 6 από τις 9 έρευνες.

Την ίδια ώρα, οι ιδιοκτήτες σπιτιού απολάμβαναν τα οφέλη της σταθερότητας, δηλαδή απαλλάσσονταν από άγχη όπως αυτό της ενδεχόμενης αύξησης του ενοικίου ή της πιθανής έξωσης για ιδιοκατοίκηση, ενώ είχαν λόγο να γνωρίσουν τους γείτονές τους και να δεθούν με την κοινότητα.

Σε μια εποχή που η απόκτηση ιδιόκτητης κατοικίας μοιάζει όλο και πιο απρόσιτη, τα ευρήματα των ερευνών αποκαλύπτουν μια σύνθετη πραγματικότητα: η ιδιοκτησία μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη αίσθηση σταθερότητας, ισχυρότερους δεσμούς με την κοινότητα και υψηλότερη ικανοποίηση από το ίδιο το σπίτι. Ωστόσο, δεν αποτελεί αυτόματο «διαβατήριο» για την ευτυχία, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από δυσβάσταχτα στεγαστικά δάνεια.

Τελικά, το ζητούμενο για την ψυχική και σωματική μας υγεία δεν φαίνεται να είναι τόσο ο τίτλος ιδιοκτησίας όσο η ασφάλεια, η οικονομική βιωσιμότητα και η σταθερότητα του χώρου που αποκαλούμε «σπίτι», είτε αυτό είναι ιδιόκτητο είτε νοικιασμένο.