ΠΟΙΟΙ ΚΑΡΚΙΝΟΙ ΑΥΞΗΘΗΚΑΝ ΣΤΟΥΣ ΚΑΤΩ ΤΩΝ 50 – ΤΙ ΣΥΣΤΗΝΟΥΝ ΟΙ ΕΙΔΙΚΟΙ ΓΙΑ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Επτά μορφές καρκίνου παρουσιάζουν αυξητικές τάσεις στους κάτω των 50 ετών, σύμφωνα με νέα ανάλυση. Ποιες είναι οι πιθανές εξηγήσεις και ποιες καθημερινές συνήθειες μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου;

Νέα δεδομένα για την εμφάνιση καρκίνου σε μικρότερες ηλικίες αναδεικνύει πρόσφατη ανάλυση του World Cancer Research Fund (WCRF), ενός διεθνούς οργανισμού που μελετά τη σχέση της διατροφής, του σωματικού βάρους και της φυσικής δραστηριότητας με τον καρκίνο. Η έκθεση καταγράφει στατιστικά σημαντικές αυξητικές τάσεις σε αρκετούς τύπους καρκίνου πρώιμης έναρξης (πριν την ηλικία των 50) στις ΗΠΑ, την Ολλανδία και την Αγγλία.

Τα ευρήματα, επισημαίνουν οι ειδικοί, καθιστούν αναγκαία την περαιτέρω διερεύνηση, ώστε να αναδειχθούν οι πιθανοί λόγοι πίσω από τις αλλαγές, αλλά και να δοθεί έμφαση στην πρόληψη και στην έγκαιρη αξιολόγηση ύποπτων συμπτωμάτων.

Οι επτά μορφές καρκίνου που παρουσιάζουν αύξηση

Οι ερευνητές του WCRF εξέτασαν δεδομένα για 12 μορφές καρκίνου στις ΗΠΑ, την Ολλανδία και την Αγγλία, συγκρίνοντας τον αριθμό των περιστατικών από το 2000 ή το 2001 έως το 2023.

Στην Αγγλία παρατηρήθηκε αύξηση στους καρκίνους του ήπατος, από 160 σε 278 περιστατικά, και του παγκρέατος, από 255 σε 346. iStock

Στην Αγγλία, επτά μορφές εμφάνισαν στατιστικά σημαντική αυξητική τάση στους ανθρώπους κάτω των 50 ετών: ο καρκίνος του προστάτη, του εντέρου, του νεφρού, της μήτρας, του ήπατος, του παγκρέατος και του μαστού. Ειδικότερα:

• Τα περιστατικά καρκίνου του προστάτη σε άτομα κάτω των 50 ετών αυξήθηκαν από 158 το 2001 σε 640 το 2023. Η συχνότητα εμφάνισης έφτασε τα 3,6 περιστατικά ανά 100.000 άντρες, από 1 περιστατικό ανά 100.000 στην αρχή της περιόδου.
• Ο καρκίνος του εντέρου σχεδόν διπλασιάστηκε σε απόλυτους αριθμούς, από 1.289 περιστατικά σε 2.989, ενώ τα περιστατικά καρκίνου του νεφρού αυξήθηκαν από 510 σε 1.065.
• Στις γυναίκες κάτω των 50 ετών, οι διαγνώσεις καρκίνου της μήτρας αυξήθηκαν από 335 σε 698 και του μαστού από 6.886 σε 8.507.
• Αύξηση σημειώθηκε επίσης στους καρκίνους του ήπατος, από 160 σε 278 περιστατικά, και του παγκρέατος, από 255 σε 346.

Στις ΗΠΑ, αυξητικές τάσεις καταγράφηκαν στον καρκίνο του μαστού, του παχέος εντέρου και του ορθού (ορθοκολικό), των νεφρών, του παγκρέατος και της μήτρας, ενώ στην Ολλανδία στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου και του ορθού, των νεφρών και του ήπατος.

Η Δρ Γιώτα Μήτρου, εκτελεστική διευθύντρια Έρευνας και Πολιτικής του WCRF, χαρακτήρισε την πορεία των περιστατικών «ανησυχητική». Όπως σημείωσε, «πίσω από κάθε αριθμό βρίσκεται ένας άνθρωπος που έρχεται αντιμέτωπος με τον καρκίνο νωρίτερα απ’ όσο θα περίμενε ο ίδιος, η οικογένειά του και συχνά ο γιατρός του. Αν και ο καρκίνος παραμένει συχνότερος στις μεγαλύτερες ηλικίες, αυτές οι αλλαγές στις νεότερες γενιές πρέπει να αποτελέσουν σημαντική προτεραιότητα για την έρευνα και την πρόληψη του καρκίνου».

Η βελτίωση στην ανίχνευση του καρκίνου και οι αυξημένοι διαγνωστικοί έλεγχοι πιθανώς να εξηγούν εν μέρει τις ανοδικές τάσεις στην επιδημιολογία του καρκίνου στους νεότερους ανθρώπους. iStock

Πού μπορεί να οφείλεται η αύξηση

Σύμφωνα με το WCRF, η συνολική εικόνα χρειάζεται προσεκτική ερμηνεία, καθώς η αύξηση των διαγνώσεων καρκίνου σε άτομα κάτω των 50 ετών δεν φωτίζει από μόνη της τα αίτια, ιδίως όσον αφορά κακοήθειες με παράλληλα αυξανόμενη θνησιμότητα. Η εξήγηση για τις ανοδικές τάσεις περιλαμβάνει πολλές μεταβλητές, ανάμεσα στις οποίες η βελτίωση στην ανίχνευση του καρκίνου, οι αυξημένοι διαγνωστικοί έλεγχοι και η καλύτερη ενημέρωση των σημερινών ενηλίκων για τα συμπτώματα του καρκίνου.

Οι ερευνητές εξετάζουν διάφορους πιθανούς παράγοντες που μπορεί να συντελούν στην εμφάνιση καρκίνου σε νεότερες ηλικίες, όπως:

• Υπερβαρότητα και παχυσαρκία: Συνδέονται με χρόνια φλεγμονή, αντίσταση στην ινσουλίνη και ορμονικές μεταβολές που ενδεχομένως αυξάνουν τον κίνδυνο για κάποιες μορφές καρκίνου.
• Διαβήτης τύπου 2: Σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για συγκεκριμένες μορφές της νόσου.
• Έκθεση σε παράγοντες κινδύνου από μικρότερη ηλικία: Οι νεότερες γενιές πιθανώς συσσωρεύουν επιδράσεις για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ενδεικτικά, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), τα ποσοστά παχυσαρκίας έχουν διπλασιαστεί στους ενήλικες και τετραπλασιαστεί στους εφήβους από τη δεκαετία του 1990.
• Διατροφή, αντιβιοτικά, ρύπανση και άλλοι περιβαλλοντικοί παράγοντες: Εξετάζεται αν επηρεάζουν τη φλεγμονή και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
• Μεταβολές στη διάγνωση και στη βιολογία των όγκων: Διερευνάται κατά πόσο αλλαγές στις διαγνωστικές εξετάσεις, στα χαρακτηριστικά των όγκων ή σε συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες μπορούν να εξηγήσουν μέρος της τάσης.

«ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΑΡΙΘΜΟ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΝΩΡΙΤΕΡΑ ΑΠ’ ΟΣΟ ΘΑ ΠΕΡΙΜΕΝΕ Ο ΙΔΙΟΣ, Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΙ ΣΥΧΝΑ Ο ΓΙΑΤΡΟΣ ΤΟΥ. ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΙΣ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΓΕΝΙΕΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΟΥΝ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ».

Πέντε κινήσεις που μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη

Με αφορμή τα ευρήματα του WCRF, η βρετανική εφημερίδα Independent ζήτησε από ειδικούς να προτείνουν μέτρα προστασίας. Αν και δεν μπορούμε να αποτρέψουμε κάθε περίπτωση καρκίνου, όπως εξήγησαν, υπάρχουν καθημερινές συνήθειες ικανές να μειώσουν τον κίνδυνο.

Περισσότερες φυτικές ίνες, λιγότερο επεξεργασμένο κρέας

Τα παραπανίσια κιλά συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για τουλάχιστον 13 μορφές καρκίνου. Γι' αυτό συστήνεται μια ισορροπημένη διατροφή, που συμβάλλει στη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, με περισσότερα όσπρια, λαχανικά, φρούτα, βρώμη και προϊόντα ολικής άλεσης στα γεύματα, σύμφωνα με τη γενική γιατρό, Δρ. Asiya Maula.

Οι φυτικές ίνες, εξηγεί το Cancer Research UK, βοηθούν την καλή λειτουργία του εντέρου, περιορίζοντας έτσι την κυτταρική βλάβη, ενώ η αποφυγή του κόκκινου και του επεξεργασμένου κρέατος μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου του εντέρου.

Αν δούμε ασυνήθιστες ή επίμονες αλλαγές στην υγείας μας, από ένα εξόγκωμα ή αιμορραγία μέχρι μελανιές και απώλεια βάρους, επικοινωνούμε με τον γιατρό μας. iStock

Κίνηση σε σταθερή βάση

Υγειονομικοί φορείς όπως ο ΠΟΥ και βρετανικό σύστημα υγείας (NHS) συστήνουν στους ενήλικες τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα ή 75 λεπτά έντονης δραστηριότητας, μαζί με ασκήσεις ενδυνάμωσης. Το περπάτημα, το ποδήλατο, η κολύμβηση και ο χορός είναι μερικές από τις επιλογές. «Δεν χρειάζεται να γίνετε μαραθωνοδρόμοι», λέει η Δρ Maula, ξεκαθαρίζοντας πως ζητούμενο δεν είναι οι επιδόσεις, αλλά να γίνουν η κίνηση και η άσκηση εβδομαδιαία ρουτίνα.

Λιγότερο αλκοόλ

Δεν υπάρχει επίπεδο κατανάλωσης αλκοόλ που να θεωρείται απολύτως ασφαλές ως προς τον καρκίνο. Το αλκοόλ συνδέεται με τουλάχιστον επτά μορφές της νόσου, ενώ ο κίνδυνος μειώνεται όσο περιορίζεται η κατανάλωση. Η Δρ Maula προτείνει περισσότερες ημέρες χωρίς αλκοόλ, μικρότερες ποσότητες και αποφυγή της υπερβολικής κατανάλωσης σε μία περίσταση.

Διακοπή του καπνίσματος

«Η διακοπή του καπνίσματος είναι πιθανότατα το σημαντικότερο πράγμα που μπορείτε να κάνετε για την υγεία σας», επισημαίνει η Δρ Lucy Hooper, γενική γιατρός. Το κάπνισμα συνδέεται με τουλάχιστον 16 μορφές καρκίνου και αποτελεί τη σημαντικότερη αιτία καρκίνου του πνεύμονα παγκοσμίως.

Προσυμπτωματικός έλεγχος και έγκαιρη αξιολόγηση συμπτωμάτων

Η συμμετοχή στα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, όταν κάποιος πληροί τα κριτήρια, μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό του καρκίνου πριν εκδηλωθεί ή σε πρώιμο στάδιο. Ο έλεγχος του τραχήλου της μήτρας, για παράδειγμα, μπορεί να εντοπίσει κυτταρικές αλλοιώσεις πριν την εξαλλαγή τους σε καρκίνο, ενώ ο έλεγχος του εντέρου προκαρκινικούς πολύποδες.

Σε κάθε περίπτωση, αν δούμε ασυνήθιστες ή επίμονες αλλαγές στην υγείας μας, από ένα εξόγκωμα ή αιμορραγία μέχρι μελανιές και απώλεια βάρους, επικοινωνούμε με τον γιατρό μας.