Ο ΝΕΟΣ ΤΥΠΟΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΠΟΥ ΒΑΣΑΝΙΖΕΙ 1 ΣΤΟΥΣ 4 ΑΣΘΕΝΕΙΣ

Όσα άρθρα και να γραφτούν για την κατάθλιψη, όσες έρευνες κι αν γίνουν, πάντα θα υπάρχει κάτι καινούργιο να ειπωθεί. Βλέπεις, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η ψυχική αυτή νόσος επηρεάζει περίπου 322 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, προκαλώντας επίμονα συναισθήματα θλίψης, εσωτερικού κενού και απώλειας ενδιαφέροντος για τη ζωή.

Παρά την ευρεία διάδοσή της, η ιατρική κοινότητα συνειδητοποιεί όλο και περισσότερο ότι η κατάθλιψη έχει πολλά πρόσωπα, αφού παρουσιάζεται με διάφορα συμπτώματα και δεν έχει ενιαία μορφή. Μια νέα πρωτοποριακή έρευνα, που διεξήχθη από το Brain and Mind Centre του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, έρχεται τώρα να το επιβεβαιώσει περίτρανα, προτείνοντας την ύπαρξη ενός νέου κλινικού υποτύπου: της «κιρκάδιας κατάθλιψης».

Η μακροχρόνια μελέτη, που συμπεριέλαβε έναν πολύ μεγάλο αριθμό ασθενών από όλη την Αυστραλία, υποδεικνύει ότι περίπου το 25% των ασθενών που πάσχουν από σοβαρή, υποτροπιάζουσα ή επίμονη κατάθλιψη εμπίπτουν σε αυτόν τον συγκεκριμένο υποτύπο.

Όπως μαρτυράει το όνομά της, αυτή η μορφή συνδέεται άμεσα με μια σοβαρή απορρύθμιση του εσωτερικού βιολογικού ρολογιού του ανθρώπου, γνωστού και ως κιρκάδιου ρυθμού, που ρυθμίζει τον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης.

Πώς διαφέρει η κιρκάδια κατάθλιψη;

Ο κιρκάδιος ρυθμός επηρεάζεται από περιβαλλοντικά ερεθίσματα, κυρίως από το φως, ρυθμίζοντας θεμελιώδεις βιολογικές λειτουργίες του οργανισμού. Όταν αυτό το «ρολόι» χάνει τον ρυθμό του, οι επιπτώσεις στην ψυχολογία είναι ραγδαίες.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Η ειδοποιός διαφορά της κιρκάδιας κατάθλιψης έγκειται στα ιδιαίτερα συμπτώματα που σχετίζονται με τον ύπνο. Συνήθως, η κατάθλιψη συσχετίζεται έντονα με την αϋπνία, όμως οι ασθενείς με αυτόν τον συγκεκριμένο υποτύπο αναφέρουν εντελώς διαφορετικά μοτίβα.

Οι άνθρωποι αυτοί χαρακτηρίζονται συχνά ως «νυχτερινοί τύποι», καθώς η εγρήγορσή τους μετατοπίζεται αργά το βράδυ. Επιπλέον, παρουσιάζουν υπερυπνία, επιζητούν δηλαδή περισσότερες ώρες ύπνου όταν η ψυχολογία τους είναι πεσμένη.

Το παράδοξο είναι ότι παρά τις πολλές ώρες ανάπαυσης, ο ύπνος τους δεν είναι αναζωογονητικός. Ξυπνούν νιώθοντας απόλυτη εξάντληση και «βάρος», ενώ αντιμετωπίζουν έντονη έλλειψη ενέργειας κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αυτή η διαρκής κούραση έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τις κοινωνικές, σχολικές και επαγγελματικές υποχρεώσεις τους, επιδεινώνοντας περαιτέρω την ψυχική τους κατάσταση.

Η προσωπική ιστορία ενός άντρα με κιρκάδια κατάθλιψη

Οι συνέπειες της κιρκάδιας κατάθλιψης αναδεικνύονται μέσα από την ιστορία του Sam Hockey, ενός νεαρού άντρα που έδωσε συνέντευξη στα αυστραλιανά μέσα μετά τη δημοσίευση της έρευνας.

Η δική του περιπέτεια ξεκίνησε στην ηλικία των 8 ετών. Αφού παγιδεύτηκε σε μια καταστροφική πυρκαγιά στο σπίτι του, διαγνώστηκε με διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD) και σοβαρή αϋπνία.

Η ΚΙΡΚΑΔΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΜΕ ΜΙΑ ΣΟΒΑΡΗ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΡΟΛΟΓΙΟΥ, ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΕΛΕΓΧΕΙ ΤΟΝ ΚΥΚΛΟ ΥΠΝΟΥ ΚΑΙ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗΣ.

Τα πράγματα έγιναν ακόμη πιο δύσκολα στα χρόνια του Γυμνασίου, όταν έπεσε θύμα σκληρού σχολικού εκφοβισμού, γεγονός που επέφερε τεράστιο πλήγμα στην ψυχική του ανθεκτικότητα.

Όπως εξομολογείται, χρησιμοποιούσε τον υπερβολικό ύπνο ως έναν μηχανισμό διαφυγής από τη σκληρή πραγματικότητα, αλλά ποτέ δεν ξυπνούσε ξεκούραστος. «Είχα έντονα χαμηλή ενέργεια και, όσον αφορά το σχολείο, η γνωστική μου λειτουργία δεν ήταν καλή. Ως αποτέλεσμα, δεν διέθετα τη διανοητική ή συναισθηματική ικανότητα για να καταπολεμήσω πραγματικά τον εκφοβισμό», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Το χρόνιο brain fog τον άφηνε εντελώς απροστάτευτο. Κοιτώντας πίσω, ο Hockey αναγνωρίζει πλέον –σε συνεργασία με τους ερευνητές– ότι εκείνα ακριβώς τα μοτίβα εξάντλησης και προβληματικού ύπνου ήταν τα πρώιμα σημάδια της κιρκάδιας κατάθλιψης. Η ιστορία του αποδεικνύει πώς η αδυναμία ταυτοποίησης του υποτύπου μπορεί να οδηγήσει σε πολυετή ταλαιπωρία.

ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΙΡΚΑΔΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΟΝΤΑΙ ΩΣ «ΝΥΧΤΕΡΙΝΟΙ ΤΥΠΟΙ» ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΥΠΕΡΥΠΝΙΑ, ΑΛΛΑ Ο ΥΠΝΟΣ ΤΟΥΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΤΙΚΟΣ.

Γιατί είναι σημαντικό το νέο εύρημα;

Τα ευρήματα της έρευνας ανοίγουν ένα νέο κεφάλαιο για την Ψυχιατρική. Η επικεφαλής ερευνήτρια από το Brain and Mind Centre, Emiliana Tonini, τονίζει πως η αναγνώριση αυτού του υποτύπου φέρνει τεράστιες αλλαγές όσον αφορά την πρώιμη κλινική παρέμβαση.

«Η κατάθλιψη δεν είναι μια ασθένεια ίδια για όλους. Η κατανόηση των χαρακτηριστικών των διαφορετικών υποτύπων σημαίνει ότι μπορούμε να δώσουμε στους ανθρώπους ταχύτερη πρόσβαση σε θεραπείες που θα είναι οι πιο αποτελεσματικές για αυτούς», εξηγεί η ίδια.

Αντί να βασίζονται αποκλειστικά στα γενικά αντικαταθλιπτικά φάρμακα, οι επαγγελματίες υγείας μπορούν πλέον να εφαρμόσουν στοχευμένες παρεμβάσεις. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν θεραπεία με φως, στρατηγική χορήγηση μελατονίνης, είτε σε μορφή συμπληρωμάτων, είτε μέσα στα αντικαταθλιπτικά φάρμακα, και συμπεριφορικές θεραπείες, προσεγγίσεις δηλαδή που έχουν σχεδιαστεί ρητά για να επαναφέρουν το εσωτερικό ρολόι σε ισορροπία.

Η έρευνα αυτή επιβεβαιώνει περίτρανα την ανάγκη για εξατομικευμένη ιατρική, προσφέροντας ελπίδα σε χιλιάδες ασθενείς που, όπως ο Sam Hockey, νιώθουν εξαντλημένοι όχι μόνο από την ίδια την ασθένεια, αλλά και από την αδυναμία του σώματός τους να βρει έστω και λίγη ξεκούραση.