ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΤΑ ΠΡΩΤΑ 24ΩΡΑ ΜΙΑΣ ΙΩΣΗΣ;

Οι πρώτες 48 ώρες μιας ίωσης καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της νόσησης. Ένας γιατρός εξηγεί τι πρέπει να κάνεις για να προφυλάξεις τόσο τον εαυτό σου όσο και τους γύρω σου. 

Παρά τα όσα έχουν γίνει γνωστά μετά την πανδημία της Covid-19, πολύς κόσμος εξακολουθεί να πιστεύει ότι ένα κρυολόγημα διαφέρει από μία ίωση. Νομίζουν ότι στην πρώτη περίπτωση ο κρύος καιρός προκάλεσε τα συμπτώματά τους και κυκλοφορούν ανάμεσά μας ισχυριζόμενοι ότι δεν είναι μεταδοτικοί.

Ας το ξαναπούμε, λοιπόν: Ο κρύος καιρός δεν προκαλεί από μόνος του το κοινό κρυολόγημα.Τα κρυολογήματα –ή αλλιώς ιώσεις ή αλλιώς λοιμώξεις– προκαλούνται από παθογόνους μικροοργανισμούς, ενώ οι περιβαλλοντικές συνθήκες και οι ανθρώπινες συνήθειες επηρεάζουν τον κίνδυνο μετάδοσης.

Ο λόγος που (μπορεί να) είσαι σίγουρος ότι το κρύο αεράκι σε έριξε στην ανάγκη των χαρτομάντηλων είναι απλός: Οι χαμηλές θερμοκρασίες και ο ξηρός αέρας μπορεί να επηρεάσουν τους φυσικούς μηχανισμούς άμυνας της μύτης και των αεραγωγών και να μειώσουν την αποτελεσματικότητά τους.

Έτσι, ενώ θυμάσαι ότι προχθές βγήκες λουσμένος και κρύωνες, στην πραγματικότητα η αίσθηση του κρύου έριξε τις άμυνες του οργανισμού σου και εκδήλωσες τον ιό που είχες κολλήσει από το άρρωστο παιδί σου.

Δεν αρρωσταίνουν όλοι με την ίδια συχνότητα, ούτε αντιμετωπίζουν μια λοίμωξη με τον ίδιο τρόπο. Παράλληλα, ο ανεπαρκής ύπνος, η παρατεταμένη ψυχολογική πίεση και η μη ισορροπημένη διατροφή μπορεί να επηρεάσουν τη γενικότερη κατάσταση της υγείας σου. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε φορά που αρρωσταίνεις έχεις αδύναμο ανοσοποιητικό, ούτε ότι μπορείς να αποτρέψεις όλες τις λοιμώξεις αλλάζοντας απλώς τον τρόπο ζωής σου.

iStock

Πώς θα καταλάβεις ότι έχεις ίωση;

Αφού κάναμε αυτή την επανάληψη στις βασικές έννοιες του κρυολογήματος, έχει μεγάλη αξία να δούμε γιατί τα πρώτα 24ωρα είναι σημαντικά. Ο Στάθης Σκληρός, Γενικός Ιατρός, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Έρευνας και Εκπαίδευσης στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, αναφέρει: «Η πρώτη ενόχληση στον λαιμό, η καταρροή ή ο πονοκέφαλος είναι λόγοι να προσαρμόσουμε το πρόγραμμά μας από την ίδια ημέρα. Ξεκούραση, επαρκή υγρά, περιορισμός των επαφών και κατάλληλη ανακούφιση από τον πόνο και τον πυρετό είναι οι βασικές κινήσεις.

»Αν ανήκουμε σε ομάδα αυξημένου κινδύνου, επικοινωνούμε νωρίς με τον γιατρό μας, ακόμη κι όταν τα συμπτώματα είναι ήπια. Όταν ο πονοκέφαλος, οι μυϊκοί πόνοι ή ο πυρετός προκαλούν δυσφορία, η συμπτωματική αντιμετώπιση μπορεί να διευκολύνει και την ξεκούραση».

Γιατί είναι σημαντικές οι πρώτες μέρες μιας ίωσης;

Τα πρώτα 24ωρα μιας ίωσης είναι πολύ σημαντικά για δύο κύριους λόγους:

1. Καθορίζουν πόσο βαριά θα αρρωστήσεις.
2. Είσαι πολύ μεταδοτικός και μπορεί να βλάψεις άλλους ανθρώπους με προβλήματα υγείας.

Οι βασικοί λόγοι που καθιστούν αυτό το διάστημα κρίσιμο είναι οι εξής:

Ο ιός πολλαπλασιάζεται ταχύτατα

Στην αρχή της ίωσης, ο ιός έχει εισέλθει στα κύτταρα και πολλαπλασιάζεται με εκθετικό ρυθμό. Σε αυτό το στάδιο, το ιικό φορτίο (η ποσότητα του ιού στον οργανισμό) φτάνει στο αποκορύφωμά του.

iStock

Τώρα έχουν νόημα τα αντιιικά φάρμακα

Τα ειδικά αντιιικά φάρμακα (που χορηγούνται συνήθως σε γρίπη και Covid-19 σε ορισμένους ασθενείς) δεν σκοτώνουν τον ιό, αλλά σταματούν τον πολλαπλασιασμό του. Για να είναι αποτελεσματικά και να αποτρέψουν τη βαριά νόσηση, πρέπει να χορηγηθούν ακριβώς σε αυτό το αρχικό στάδιο (ιδανικά εντός 24-48 ωρών), πριν ο ιός κατακλύσει τον οργανισμό.

Το ανοσοποιητικό σύστημα έχει ανάγκη από ξεκούραση

Η απότομη κούραση, οι μυαλγίες και ο πυρετός δεν προκαλούνται από τον ίδιο τον ιό, αλλά από την αντίδραση του ανοσοποιητικού που προσπαθεί να τον καταπολεμήσει. Η άμεση ανάπαυση τις πρώτες ώρες επιτρέπει στο σώμα να διοχετεύσει όλη του την ενέργεια στην παραγωγή λευκών αιμοσφαιρίων και κυτοκινών, αποφεύγοντας την εξάντληση που μπορεί να παρατείνει την ίωση.

Τώρα μεταδίδεις περισσότερο από ποτέ

Επειδή το ιικό φορτίο είναι στο σημείο αιχμής (συχνά πριν καν εμφανιστούν τα πιο βαριά συμπτώματα), τις πρώτες 1-2 μέρες ο ασθενής είναι εξαιρετικά μεταδοτικός. Η έγκαιρη απομόνωση σε αυτό το 24ωρο «σπάει» την αλυσίδα μετάδοσης στην οικογένεια ή τον χώρο εργασίας.

Ποια μέτρα πρέπει να πάρεις άμεσα;

Τι μπορούμε να κάνουμε για να περάσουμε πιο εύκολα την ίωση; «Οι πρώτες 24 ώρες δεν είναι μια προθεσμία μέσα στην οποία πρέπει να κόψουμε την ίωση. Δεν υπάρχει τρόπος να εγγυηθούμε ότι ένα κοινό κρυολόγημα θα σταματήσει επειδή αντιδράσαμε στο πρώτο φτέρνισμα. Μπορούμε, όμως, να φροντίσουμε τις ανάγκες μας όσο αναρρώνουμε: να κοιμηθούμε επαρκώς, να πίνουμε υγρά και να μειώσουμε την καταπόνηση. Ο φυσιολογικός ορός μπορεί να βοηθήσει τη βουλωμένη μύτη, ενώ τα χλιαρά ροφήματα καταπραΰνουν τον ερεθισμένο λαιμό. Το μέλι μπορεί να ανακουφίσει τον βήχα, αλλά δεν χορηγείται σε παιδιά κάτω του 1 έτους. Τα αντιβιοτικά δεν δρουν στους ιούς και δεν τα ξεκινάμε προληπτικά.

iStock

»Παράλληλα, δεν είναι πάντα δυνατόν να ξεχωρίσουμε το κρυολόγημα, τη γρίπη και την Covid-19 μόνο από τις ενοχλήσεις. Για τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, τις εγκύους, όσους έχουν ορισμένα χρόνια νοσήματα ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό, η έγκαιρη επικοινωνία με γιατρό έχει ιδιαίτερη σημασία. Εκείνος θα κρίνει την ανάγκη για διαγνωστικό έλεγχο ή αντιική θεραπεία, η οποία, όταν ενδείκνυται, πρέπει να ξεκινά μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα από την εμφάνιση των συμπτωμάτων», εξηγεί ο γιατρός.

ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΣ 1-2 ΜΕΡΕΣ Ο ΑΣΘΕΝΗΣ ΕΙΝΑΙ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΜΕΤΑΔΟΤΙΚΟΣ. Η ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΑΥΤΟ ΤΟ 24ΩΡΟ «ΣΠΑΕΙ» ΤΗΝ ΑΛΥΣΙΔΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Ή ΤΟΝ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.

Να πας στη δουλειά ή όχι;

Το συνηθισμένο δίλημμα της πρώτης ημέρας είναι αν μπορούμε να συνεχίσουμε κανονικά τις υποχρεώσεις μας. Οι περισσότεροι το κάνουν. Τι ισχύει, όμως; Τι πρέπει να κάνουμε; «Ένας πονόλαιμος χωρίς πυρετό μπορεί να φαίνεται ασήμαντος, όμως η απουσία πυρετού δεν αποκλείει τη μετάδοση. Ακόμη κι αν ένα αναλγητικό μάς βοηθήσει να αισθανθούμε καλύτερα, αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε αναρρώσει ή ότι δεν μεταδίδουμε.

iStock

»Γι’ αυτό, όταν εμφανίζονται συμπτώματα αναπνευστικής λοίμωξης, είναι προτιμότερο να παραμένουμε στο σπίτι και να περιορίζουμε τις επαφές, ιδιαίτερα με ηλικιωμένους και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό. Ο αερισμός των χώρων, η υγιεινή των χεριών και η σωστά εφαρμοσμένη μάσκα, όταν η επαφή είναι αναπόφευκτη, προσφέρουν επιπλέον προστασία. Η επιστροφή στις δραστηριότητες προϋποθέτει συνολική βελτίωση των συμπτωμάτων και τουλάχιστον 24 ώρες χωρίς πυρετό, χωρίς τη χρήση αντιπυρετικών», επισημαίνει ο κ. Σκληρός.

ΟΤΑΝ Ο ΠΟΝΟΚΕΦΑΛΟΣ, ΟΙ ΜΥΪΚΟΙ ΠΟΝΟΙ Ή Ο ΠΥΡΕΤΟΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΔΥΣΦΟΡΙΑ, Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΕΙ ΤΗΝ ΞΕΚΟΥΡΑΣΗ, ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ.

Τι πρέπει να θυμάσαι για την πορεία μιας ίωσης;

Το ζητούμενο των πρώτων ημερών είναι να ανακουφίσουμε με ασφάλεια τις ενοχλήσεις, να δώσουμε χώρο στην ανάρρωση και να παρακολουθήσουμε την εξέλιξή τους. Μια έγκαιρη αλλαγή στο πρόγραμμά μας μπορεί να εξυπηρετεί περισσότερο την υγεία μας από την προσπάθεια να προλάβουμε όλες τις υποχρεώσεις.

Πότε πρέπει να επικοινωνήσουμε με τον γιατρό; Δυσκολία στην αναπνοή, επίμονος πόνος ή πίεση στο στήθος και νέα επιδείνωση απαιτούν άμεση ιατρική βοήθεια. Ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται επίσης όταν υπάρχει αφυδάτωση, επίμονος πυρετός ή συμπτώματα που αρχικά βελτιώνονται και στη συνέχεια επιστρέφουν εντονότερα. Φυσικά, επικοινωνία με τον γιατρό χρειάζεται και αν ανήκουμε σε ευπαθή ομάδα.