iStock

Ο «ΠΑΓΕΤΩΝΑΣ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗΣ» ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΛΙΜΑ

Η κλιματική κρίση αφήνει το αποτύπωμά της στον πλανήτη, με τις επιστημονικές προειδοποιήσεις να γίνονται όλο και πιο ανησυχητικές.

Έχεις ακούσει πως ο παγετώνας Thwaites στην Ανταρκτική, γνωστός και ως «παγετώνας της Αποκάλυψης», βρίσκεται σε διαδικασία ταχείας υποχώρησης εξαιτίας της ανόδου της θερμοκρασίας των ωκεανών; Σύμφωνα με επιστημονική μελέτη, ο παγετώνας θα συνέχιζε να χάνει πάγο για τα επόμενα 150 χρόνια ακόμη και στο υποθετικό σενάριο της πλήρους διακοπής της τήξης που προκαλούν τα θαλάσσια ύδατα. Το εύρημα δείχνει ότι η σημερινή υποχώρησή του οφείλεται εν μέρει και σε παλαιότερες κλιματικές μεταβολές, οι συνέπειες των οποίων εξακολουθούν να εκδηλώνονται.

Ο Thwaites έχει περίπου το μέγεθος της Μεγάλης Βρετανίας και, μαζί με τον γειτονικό παγετώνα Pine Island, αποτελεί μία από τις περιοχές της Ανταρκτικής που χάνουν τον μεγαλύτερο όγκο πάγου. Οι δύο αυτοί παγετώνες συμβάλλουν σημαντικά στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Η πλήρης κατάρρευση του Thwaites θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερη αποσταθεροποίηση των πάγων της Δυτικής Ανταρκτικής, με δυνητική άνοδο της παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας έως και πέντε μέτρα. Παράλληλα, μελέτη εκτιμά ότι η υποχώρησή του ενδέχεται να είναι ταχύτερη από ό,τι υπολογιζόταν μέχρι σήμερα, ενδεχομένως διπλασιάζοντας την προβλεπόμενη συμβολή του στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι δεν έχει ξεπεραστεί ακόμη το σημείο χωρίς επιστροφή. Στο καλύτερο δυνατό σενάριο, αν περιοριστεί η θέρμανση των ωκεανών, η απώλεια πάγου από τον Thwaites δεν θα οδηγήσει αναγκαστικά στην κατάρρευση ολόκληρου του παγοκαλύμματος της Δυτικής Ανταρκτικής.

Αν και μέρος της απώλειας πάγου είναι πλέον αναπόφευκτο, η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου παραμένει καθοριστικής σημασίας. Κάθε κλάσμα βαθμού αύξησης της θερμοκρασίας επηρεάζει την ταχύτητα τήξης των πάγων και, κατ' επέκταση, τη μελλοντική άνοδο της στάθμης της θάλασσας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ο «παγετώνας της Αποκάλυψης» και η άνοδος της θερμοκρασίας
iStock

Ο στόχος του 1,5°C απομακρύνεται

Ο περιορισμός της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5°C αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού για το κλίμα, που υιοθετήθηκε το 2015. Αυτό σημαίνει ότι η διεθνής κοινότητα επιδιώκει να μην αυξηθεί η μέση θερμοκρασία της Γης περισσότερο από 1,5°C σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή. Το όριο αυτό θεωρείται κρίσιμο για τον περιορισμό των σοβαρότερων συνεπειών της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του ΟΗΕ, η επίτευξή του χωρίς προσωρινή υπέρβαση δεν θεωρείται πλέον ρεαλιστική.

Με βάση τις σημερινές πολιτικές και τον ρυθμό μείωσης των εκπομπών, η παγκόσμια θερμοκρασία αναμένεται να αυξηθεί κατά 2,8°C έως το τέλος του αιώνα. Ακόμη κι αν οι κυβερνήσεις υλοποιήσουν όλες τις κλιματικές δεσμεύσεις τους, η αύξηση εκτιμάται ότι θα φτάσει τους 2,1°C. Η πρόβλεψη είναι μάλιστα δυσμενέστερη από την περσινή, η οποία τοποθετούσε την αναμενόμενη αύξηση στους 1,9°C.

Μπροστά σε αυτά τα δεδομένα, ο ΟΗΕ προτείνει πλέον ένα διαφορετικό σενάριο, την προσωρινή υπέρβαση του ορίου του 1,5°C και την προσπάθεια επιστροφής κάτω από αυτό έως το 2100. Σύμφωνα με αυτό το σενάριο της μικρότερης δυνατής υπέρβασης, η θερμοκρασία θα μπορούσε αρχικά να φτάσει τους 1,7°C με 1,8°C και στη συνέχεια να μειωθεί. Με αυτόν τον τρόπο, θα υπήρχε πιθανότητα 50% να επιστρέψει στο όριο του 1,5°C μέχρι το τέλος του αιώνα.

Ανταρκτική
iStock

Για να συμβεί αυτό, απαιτούνται άμεσες και δραστικές περικοπές στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και ειδικότερα, μείωση κατά 18% έως το 2030, κατά 45% έως το 2035 και κατά 69% έως το 2040, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2025.

Μπορούμε να επιστρέψουμε κάτω από το όριο;

Το συγκεκριμένο σχέδιο προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη τεχνολογιών που θα μπορούν να απομακρύνουν μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Οι δυνατότητές τους, ωστόσο, παραμένουν αβέβαιες, ενώ πολλοί επιστήμονες αμφισβητούν κατά πόσο μπορούν να εφαρμοστούν στην απαιτούμενη κλίμακα.

Ο Μπομπ Γουάτσον, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας και πρώην πρόεδρος της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή, θεωρεί υπερβολικά αισιόδοξη την υπόθεση ότι η ανθρωπότητα θα καταφέρει να ξεπεράσει προσωρινά τα όρια της υπερθέρμανσης και στη συνέχεια να επαναφέρει τη θερμοκρασία σε χαμηλότερα επίπεδα.

Ο «παγετώνας της Αποκάλυψης» και η άνοδος της θερμοκρασίας
iStock

Από την πλευρά του, ο επιστήμονας Γιοέρι Ρόγκελ υποστηρίζει ότι η υπέρβαση του 1,5°C πρέπει να αντιμετωπιστεί ως αποτυχία, την οποία η ανθρωπότητα οφείλει να προσπαθήσει να διορθώσει. Η υιοθέτηση ενός υψηλότερου στόχου δεν αποτελεί λύση, επισημαίνει, καθώς η διατήρηση της θερμοκρασίας όσο το δυνατόν χαμηλότερα είναι απαραίτητη για την προστασία των φτωχότερων και πιο ευάλωτων πληθυσμών, που υφίστανται δυσανάλογα τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης.

Μπορεί ο στόχος του 1,5°C να μοιάζει πλέον πρακτικά ανέφικτος χωρίς μια προσωρινή υπέρβασή του, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλειφθεί η οποιαδήποτε προσπάθεια από μέρους πολιτών, επιστημόνων και πολιτικών.

Η κλιματική κρίση δεν είναι μια απειλή που ενδέχεται να αντιμετωπίσουμε στο μακρινό μέλλον. Η υποχώρηση των παγετώνων και οι προβλέψεις για την παγκόσμια θερμοκρασία έρχονται να μας το υπενθυμίσουν. Γι΄ αυτό όσο πιο γρήγορα μειωθούν οι εκπομπές, τόσο μικρότερη μπορεί να είναι η ζημιά.

SLOW MONDAY NEWSLETTER

Θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου; Μπες στη λογική του NOW. SLOW. FLOW.
Κάθε Δευτέρα θα βρίσκεις στο inbox σου ό,τι αξίζει να ανακαλύψεις.