ΤΑ ΡΟΥΧΑ ΠΟΥ ΦΟΡΑΣ ΙΣΩΣ ΒΛΑΠΤΟΥΝ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΟΥ – ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΕΙΡΟΤΕΡΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ

Τα ρούχα που φοράμε μπορεί να επηρεάζουν την ποσότητα μικροπλαστικών που αιωρούνται γύρω μας, σύμφωνα με μικρή μελέτη που ανέδειξε επιπλέον καθημερινούς κινδύνους για την υγεία μας.

Τι κοιτάζεις όταν ψωνίζεις ρούχα; Συνήθως το χρώμα και το σχέδιο του ρούχου, αν έχει καλή εφαρμογή, αν κολακεύει τη σιλουέτα και, φυσικά, τη σύνθεσή του: να δεις αν θα αντέχει στο πλύσιμο, αν θα αναπνέει το δέρμα και πόσο καιρό θα διατηρηθεί. Ας μείνουμε όμως λίγο στην ετικέτα και στις πληροφορίες για το υλικό του υφάσματος. Να εξετάσουμε το οικολογικό του αποτύπωμα και το πλαστικό που μπορεί να περιέχει. Περίπου 70% των ρούχων παγκοσμίως κατασκευάζονται από συνθετικά υλικά, γεμάτα μικροπλαστικά που επηρεάζουν δυσμενώς την υγεία. Αλλά το πρόβλημα δεν σταματά εκεί.

Τα συνθετικά υφάσματα μάλλον επηρεάζουν και με άλλους τρόπους την καθημερινή μας έκθεση σε μικροπλαστικά. Σύμφωνα με νέα προκαταρκτική μελέτη, τα ρούχα από πολυεστέρα φαίνεται να λειτουργούν ως πηγή μικροπλαστικών που αιωρούνται στον αέρα γύρω από το σώμα μας, αυξάνοντας τη συγκέντρωσή τους στη ζώνη από την οποία αναπνέουμε.

Περισσότερα μικροπλαστικά γύρω από το σώμα

Στη μελέτη συμμετείχαν 10 εθελοντές, οι οποίοι φόρεσαν διαδοχικά δύο διαφορετικά κοντομάνικα: ένα από 100% βαμβάκι και ένα που περιείχε πολυεστέρα. Οι ερευνητές τοποθέτησαν πάνω τους μικρούς φορητούς δειγματολήπτες αέρα, τους οποίους οι συμμετέχοντες φορούσαν για 12 ώρες, παράλληλα με τις καθημερινές τους δραστηριότητες.

Τις ημέρες που οι συμμετέχοντες φορούσαν το μπλουζάκι από πολυεστέρα, οι μετρήσεις κατέγραψαν κατά μέσο όρο 1.957 σωματίδια μικροπλαστικών ανά κυβικό μέτρο αέρα (m³), έναντι 1.381 σωματιδίων τις ημέρες που φορούσαν βαμβακερό κοντομάνικο, μια διαφορά περίπου 42%. iStock

Για να συγκρίνουν τα ευρήματα με την ποιότητα του αέρα στους εσωτερικούς χώρους, τοποθέτησαν επιπλέον έναν δειγματολήπτη στο κέντρο του υπνοδωματίου κάθε εθελοντή, κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα:

• Τις ημέρες που οι συμμετέχοντες φορούσαν το μπλουζάκι με πολυεστέρα, οι μετρήσεις κατέγραψαν κατά μέσο όρο 1.957 σωματίδια μικροπλαστικών ανά κυβικό μέτρο αέρα (m³), έναντι 1.381 σωματιδίων τις ημέρες που φορούσαν βαμβακερό κοντομάνικο, μια διαφορά περίπου 42%.
• Οι μετρήσεις με τα βαμβακερά ρούχα στη ζώνη από την οποία αναπνέουμε ήταν παρόμοιες με εκείνες που καταγράφηκαν ευρύτερα στα υπνοδωμάτια των εθελοντών. Αντίθετα, κατά τη χρήση πολυεστέρα οι συγκεντρώσεις κοντά στους εθελοντές ήταν υψηλότερες.

«Τα ευρήματά μας υποδεικνύουν ότι τα συνθετικά ενδύματα αποτελούν πηγή μικροπλαστικών σωματιδίων στη ζώνη του αέρα που περιβάλλει άμεσα ένα άτομο και από την οποία αναπνέει», δήλωσε ο Chunrong Jia, καθηγητής Περιβαλλοντικής Υγείας στο Πανεπιστήμιο του Μέμφις, ο οποίος συμμετείχε στην ερευνητική ομάδα.

Τι είδους σωματίδια εντόπισαν οι ερευνητές

Οι επιστήμονες εξέτασαν τα δείγματα στο εργαστήριο με μικροσκόπιο υπερύθρου φωτισμού, το οποίο τους επέτρεψε να αναγνωρίσουν τη σύσταση των σωματιδίων, καθώς και το μέγεθος και το σχήμα τους.

Το μεγαλύτερο μέρος των μικροπλαστικών που καταγράφηκαν ανήκε στην κατηγορία των πολύ μικρών σωματιδίων, με διάμετρο μικρότερη από 150 μικρόμετρα. Στις ημέρες με το μπλουζάκι πολυεστέρα, μάλιστα, ο αριθμός τους ήταν περίπου διπλάσιος σε σύγκριση με τις ημέρες του βαμβακερού ρούχου, 841 έναντι 418 σωματιδίων/m³.

Περίπου το 99% των σωματιδίων που αναγνωρίστηκαν αποτελούνταν από PET (τερεφθαλικό πολυαιθυλένιο), είδος πλαστικού που χρησιμοποιείται ευρέως στην κατασκευή πολυεστέρα. iStock

Σε σχέση με το σχήμα τους, τα σωματίδια διακρίθηκαν σε λεπτές ίνες και σε ακανόνιστα θραύσματα. Τα θραύσματα ήταν περισσότερα σε όλες τις κατηγορίες δειγμάτων και αντιπροσώπευαν το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης που παρατηρήθηκε με τα πολυεστερικά ρούχα.

Περίπου το 99% των σωματιδίων που αναγνωρίστηκαν αποτελούνταν από PET (τερεφθαλικό πολυαιθυλένιο), είδος πλαστικού που χρησιμοποιείται ευρέως στην κατασκευή πολυεστέρα. Το ίδιο ποσοστό καταγράφηκε και στα δείγματα από τις ημέρες χρήσης του βαμβακερού, καθώς και στον αέρα των υπνοδωματίων. Οι ερευνητές δεν επιχείρησαν να προσδιορίσουν την προέλευση των μικροπλαστικών σε αυτές τις περιπτώσεις.

«Παρότι τα αιωρούμενα μικροπλαστικά υπάρχουν γενικά στους εσωτερικούς χώρους, η επιλογή υφάσματος μπορεί να επηρεάσει τον αριθμό των μικροπλαστικών σωματιδίων στα οποία εκτίθεται ένα άτομο», πρόσθεσε ο Jia.

Ποιες οι επιπτώσεις στην υγεία

Οι επιστήμονες συνδέουν τα μικροπλαστικά με διάφορους κινδύνους για την υγεία, όπως επιπλοκές στην αναπαραγωγική υγεία, στη λειτουργία του πεπτικού και του αναπνευστικού συστήματος, επιβάρυνση της καρδιάς και αύξηση των πιθανοτήτων καρκίνου μέσω της χρόνιας φλεγμονής. Τα ρούχα που φοράμε αυξάνουν την έκθεσή μας στις δυνητικά επιβλαβείς χημικές ουσίες: η είσοδός τους στο οργανισμό μπορεί να γίνει μέσω της απορρόφησης από το δέρμα και την εισπνοή των μικροϊνών.

Οι επιστήμονες συνδέουν τα μικροπλαστικά με επιπλοκές στην αναπαραγωγική υγεία, στη λειτουργία του πεπτικού και του αναπνευστικού συστήματος, επιβάρυνση της καρδιάς και αύξηση των πιθανοτήτων καρκίνου μέσω της χρόνιας φλεγμονής. iStock

Τα πρόσφατα ευρήματα φωτίζουν περαιτέρω την τελευταία περίπτωση και εγείρουν νέα ερωτήματα για τους καθημερινούς περιβαλλοντικούς κινδύνους, χρειάζεται όμως προσοχή στην ερμηνεία τους:

• Η συγκεκριμένη μελέτη μέτρησε τα σωματίδια που υπήρχαν στον αέρα κοντά στο σώμα των εθελοντών, αλλά όχι πόσα από αυτά εισήλθαν στον οργανισμό μέσω εισπνοής, πόσα ενδεχομένως έφτασαν στους πνεύμονες ή αν προκάλεσαν κάποια βιολογική επίδραση.
• Το δείγμα ήταν πολύ μικρό, καθώς συμμετείχαν μόλις 10 άτομα.
• Οι ερευνητές δεν έδωσαν επαρκή στοιχεία ώστε να εξακριβωθεί αν η διαφορά στις μετρήσεις ήταν στατιστικά σημαντική.
• Ολοι οι εθελοντές φόρεσαν πρώτα το βαμβακερό και στη συνέχεια το πολυεστερικό μπλουζάκι, ενώ δεν περιγράφηκαν αναλυτικά οι δραστηριότητές τους κατά τη διάρκεια των δοκιμών.
• Δεν προσδιορίστηκε, ακόμη, με ακρίβεια το ποσοστό πολυεστέρα στα συνθετικά T-shirt.

Ο Farhad Jazaei, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικών και Περιβαλλοντικών Μηχανικών και επικεφαλής του εργαστηρίου έρευνας μικροπλαστικών του πανεπιστημίου, υπογράμμισε την ανάγκη για περισσότερα δεδομένα: «Τα προκαταρκτικά ευρήματά μας αναδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα προτού εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα. Οι επιστήμονες πρέπει να συνεχίσουν να βελτιώνουν τις μεθόδους μέτρησης και να περιορίζουν τις αβεβαιότητες».

Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί ότι η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Cotton Foundation, ίδρυμα που ανήκει στο National Cotton Council, τον αμερικανικό φορέα εκπροσώπησης της βιομηχανίας βαμβακιού. Ο οργανισμός διατηρεί, μάλιστα, εκστρατεία ενημέρωσης με την ονομασία Plant Not Plastic, η οποία προωθεί την επιλογή φυσικών ινών.

Τα αποτελέσματα αποτελούν μια πρώτη ένδειξη ότι το ύφασμα των ρούχων μας μπορεί να επηρεάζει τη συγκέντρωση μικροπλαστικών στον αέρα που βρίσκεται γύρω μας. Το αν αυτή η διαφορά μεταφράζεται σε μεγαλύτερη εισπνεόμενη ποσότητα και, κυρίως, σε ουσιαστικό κίνδυνο για την υγεία παραμένει προς διερεύνηση.