ΑΥΤΟ ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΠΟΛΥΤΟΣ HOW-TO ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ

Το «How To Live On Earth» είναι το νέο περιβαλλοντικό ντοκιμαντέρ που πρέπει όλοι να δούμε, και ο αφηγητής του δεν είναι καν ο βασικός λόγος.

Ο Benedict Cumberbatch περπατά στους διαδρόμους του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου. Μας μιλά για την κλιματική κρίση, κοιτάζει εικόνες από έναν πλανήτη που πιέζεται ασφυκτικά και κάποια στιγμή θέτει ένα απλό ερώτημα, που μοιάζει εξαιρετικά δύσκολο να απαντηθεί: «Έτσι θέλουμε να ζούμε στη Γη;»

Το How to Live on Earth είναι ένα περιβαλλοντικό ντοκιμαντέρ με παρουσιαστή και αφηγητή τον αγαπημένο ηθοποιό, το οποίο επιχειρεί να αντιστρέψει μια από τις μεγαλύτερες ίσως φαντασιώσεις της εποχής μας. Αντί να κοιτάξουμε πώς θα μετοικίσουμε κάποτε στον Άρη, ίσως πρέπει πρώτα να καταλάβουμε πώς θα παραμείνουμε στη Γη.

Το παράλογο με τις μέλισσες

Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές σκηνές του ντοκιμαντέρ, εργάτες στην Κίνα στέκονται μέσα στη μεγαλύτερη έκταση καλλιέργειας αχλαδιών στον κόσμο κρατώντας φτερά. Η επικονίαση των δέντρων γίνεται με το χέρι. Όμως, οι άνθρωποι που κάνουν αυτή τη δουλειά μπορεί σύντομα να αντικατασταθούν από drones.

Είναι τραγικό, αν το σκεφτείς, γιατί τίποτα από τα παραπάνω δεν θα ήταν απαραίτητο, αν οι μέλισσες και οι υπόλοιποι φυσικοί επικονιαστές μπορούσαν να κάνουν τη δουλειά τους. Η εκτεταμένη χρήση φυτοφαρμάκων, ωστόσο, έχει οδηγήσει στην εξαφάνισή τους σε πολλές περιοχές εντατικής γεωργίας. Έτσι, φτάσαμε στο σημείο να κατασκευάζουμε μηχανήματα για να αντικαταστήσουμε τους οργανισμούς που η ίδια η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει απομακρύνει.

«Λεγόμαστε homo sapiens, που σημαίνει “σοφός άνθρωπος”. Είμαστε έξυπνοι, αλλά δεν μοιάζει ακόμη να είμαστε σοφοί», λέει ο καλλιτέχνης.

Μια εργάτρια πραγματοποιεί επικονίαση με τα χέρια στο Σιτσουάν της Κίνας. Open Planet Studios

Ας γίνουμε μέρος της φύσης

Το How to Live on Earth δεν είναι ένα ακόμη περιβαλλοντικό ντοκιμαντέρ που καταλήγει σε μια σειρά από καταστροφικές εικόνες και μας αφήνει με την αίσθηση ότι όλα έχουν χαθεί.

Ο Cumberbatch και οι δημιουργοί του ταξιδεύουν σε διαφορετικά σημεία του κόσμου για να συναντήσουν ανθρώπους που ήδη δοκιμάζουν διαφορετικούς τρόπους να συνυπάρξουν με το φυσικό περιβάλλον. Βλέπουμε αυτόχθονες κοινότητες να αγωνίζονται για την προστασία του τόπου τους, επιστήμονες να μελετούν μεγάλα αιλουροειδή στα βάθη των τροπικών δασών, ανθρώπους να πειραματίζονται με διαφορετικά διατροφικά μοντέλα. Η ταινία δείχνει εναλλακτικές που υπάρχουν ήδη, αλλά δεν έχουν γίνει ακόμα ο κανόνας.

Ο παραγωγός και σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ Fredi Devas περιγράφει μια από τις σημαντικότερες αλλαγές που χρειάζεται να κάνουμε ως κοινωνία. Οι αυτόχθονες κοινότητες που συνάντησε, λέει, δεν βλέπουν τον εαυτό τους ως κάτι ξεχωριστό από τη φύση. Βλέπουν τον εαυτό τους ως μέρος της.

Ελέφαντες στο Εθνικό Πάρκο Ζακούμα, στο Τσαντ, όπου τα κοπάδια βρίσκουν επιτέλους την ηρεμία τους μετά από χρόνια λαθροθηρίας. Open Planet Studios

Πόση αξία έχει το περιβάλλον;

Ένα από τα βασικά ερωτήματα του ντοκιμαντέρ αφορά τον τρόπο με τον οποίο αποτιμούμε οικονομικά τη φύση. Σήμερα, ένα δέντρο μπορεί να έχει μεγαλύτερη οικονομική αξία όταν κοπεί και πουληθεί ως ξυλεία παρά όταν παραμείνει ζωντανό. Μόνο που ένα ζωντανό δέντρο καθημερινά απορροφά άνθρακα, καθαρίζει τον αέρα, συγκρατεί νερό, προσφέρει καταφύγιο σε άλλα είδη και αποτελεί μέρος ενός ολόκληρου οικοσυστήματος. Ποια τεχνολογία μπορεί να τα κάνει όλα αυτά μαζί, χωρίς να προκαλέσει μεγαλύτερα προβλήματα;

Με την ίδια λογική, ένας ελέφαντας έχει μεγαλύτερη αξία ζωντανός από ό,τι ο χαυλιόδοντας που μπορεί να αφαιρεθεί από πάνω του. Όχι μόνο από ηθική άποψη, αλλά επειδή ο ζωντανός ελέφαντας αποτελεί μέρος ενός οικοσυστήματος που λειτουργεί.

«Η ζωντανή φύση είναι στην πραγματικότητα πολύ πιο πολύτιμη για εμάς από τη νεκρή φύση», λέει ο Cumberbatch.

Εορταστικές εκδηλώσεις κατά τη διάρκεια της ετήσιας γιορτής της Ημέρας των Νεκρών στο Μεξικό. Open Planet Studios

Δεν χρειαζόμαστε τους τέλειους οικολόγους

Ο ηθοποιός εδώ και χρόνια μιλά δημόσια για την κλιματική κρίση και έχει βρεθεί στο παρελθόν στις κινητοποιήσεις της Extinction Rebellion. Συνεργάζεται, επίσης, με το κίνημα Green Rider, το οποίο ζητά από τους ηθοποιούς να κάνουν τη μείωση της ρύπανσης και των εκπομπών προϋπόθεση για τη συμμετοχή τους σε κινηματογραφικές παραγωγές.

Στο How to Live on Earth, όμως, δεν παρουσιάζεται ως ένας άνθρωπος που έχει βρει όλες τις σωστές απαντήσεις. Ο ίδιος, για παράδειγμα, έχει εγκαταλείψει τον βιγκανισμό. Όμως, όταν τον ρωτούν αν θα ταξίδευε με ιδιωτικό τζετ, η απάντησή του είναι «όχι».

Όπως επισημαίνει, δεν έχει νόημα να εξαντλούμε όλη την ενέργειά μας στο να αποκαλούμε τους ανθρώπους υποκριτές.

Η μόδα, υπενθυμίζει, είναι μεγαλύτερος ρυπαντής από την αεροπορία και η βιομηχανία τροφίμων έχει τεράστιο αποτύπωμα. Σε αυτούς τους δύο τομείς όλοι μπορούμε να αναλάβουμε δράση μέσα από τις καθημερινές μας επιλογές.