Η ΑΠΡΟΣΜΕΝΗ ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ ΚΡΥΒΕΤΑΙ ΣΤΑ ΓΑΪΔΟΥΡΑΚΙΑ

Xαριτωμένα γαϊδουράκια αναλαμβάνουν ρόλο «πυροσβεστών» στην Ισπανία, συμβάλλοντας στην πρόληψη των πυρκαγιών.

Οι υψηλές θερμοκρασίες και η ξηρασία δεν είναι οι μόνοι παράγοντες που ευνοούν τις πυρκαγιές στις μεσογειακές χώρες. Η εγκατάλειψη της υπαίθρου έχει αφήσει πίσω της πυκνή και ανεξέλεγκτη βλάστηση, η οποία λειτουργεί ως καύσιμη ύλη όταν ξεσπά μια φωτιά.

Κάποιες ισπανικές κοινότητες επιχειρούν να διαχειριστούν το παραπάνω πρόβλημα, προσθέτοντας στη φαρέτρα με τα μέτρα πρόληψης μια λύση απλή, αλλά και από ότι φαίνεται αποτελεσματική σε έναν βαθμό: Aφήνουν γαϊδουράκια να βόσκουν σε δασικές και αγροτικές περιοχές, αναλαμβάνοντας τον ρόλο του «δασοπυροσβέστη».

Εμείς, πάλι, στην Ελλάδα εξακολουθούμε να τα χρησιμοποιούμε για να κουβαλούν τουρίστες και βαλίτσες στις ανηφόρες της Σαντορίνης, μια πρακτική που έχει προκαλέσει επανειλημμένες καταγγελίες από οργανώσεις όπως η PETA και η Ιππόθεσις.

Η πρώτη ομάδα με γαϊδουράκια «πυροσβέστες»

Η πρώτη ομάδα δημιουργήθηκε το 2014, όταν 18 γαϊδουράκια άρχισαν να… περιπολούν στις παρυφές του Εθνικού Πάρκου Doñana, στη νότια Ισπανία. Τα ζώα αυτά ανήκουν στην οργάνωση El Burrito Feliz («Το Χαρούμενο Γαϊδουράκι»), η οποία διασώζει ζώα που έχουν εγκαταλειφθεί ή κακοποιηθεί και τους δίνει έναν νέο ρόλο.

Οι τετράποδοι αυτοί πυροσβέστες ακολουθούν συγκεκριμένο πρόγραμμα εργασίας. Από τον Μάρτιο έως τον Νοέμβριο, περνούν περίπου 7 ώρες τη μέρα βόσκοντας κατά μήκος αντιπυρικών ζωνών, οι οποίες οριοθετούνται με φράχτες. Καθημερινά καθαρίζουν την περιοχή που τους έχει ανατεθεί και στη συνέχεια επιστρέφουν για να ξεκουραστούν.

Μέχρι το τέλος της ημέρας έχουν καταναλώσει μεγάλο μέρος της βλάστησης που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καύσιμη ύλη σε περίπτωση πυρκαγιάς. Η μέθοδος φαίνεται να έχει αποτελέσματα σε έναν βαθμό. Το Εθνικό Πάρκο Doñana δεν είχε καταγράψει δασική πυρκαγιά για εννέα χρόνια.

iStock

Πώς τα γαϊδουράκια λειτουργούν ως φυσικοί «πυροσβέστες»;

Τα γαϊδούρια μπορούν να καταναλώνουν και να αξιοποιούν σκληρή, ξηρή βλάστηση που άλλα ζώα δυσκολεύονται να χωνέψουν. Τρώνε αργά αλλά συχνά, μετατρέποντας τη βλάστηση σε ενέργεια.

Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι σημαντικό σε περιοχές όπου η βλάστηση έχει γίνει πυκνή. Κάθε θάμνος, κλαδί ή χορτάρι που καταναλώνεται είναι λιγότερη καύσιμη ύλη για μια ενδεχόμενη πυρκαγιά.

Η επιστροφή των ζώων στις αγροτικές και δασικές περιοχές δεν είναι μόνο μια προσπάθεια αναβίωσης μιας παλαιότερης πρακτικής, αλλά μπορεί να αποτελέσει ένα ακόμη εργαλείο πρόληψης.

Η ιδέα εξαπλώνεται

Η προσπάθεια στην Ανδαλουσία ενέπνευσε και άλλες περιοχές της Ισπανίας να δοκιμάσουν παρόμοια προγράμματα.

Στην Καταλονία, ο Joan Cedó δημιούργησε το 2020 την ομάδα Tivissa Donkeys Firefighters. Αυτό που ξεκίνησε ως πιλοτικό πρόγραμμα με τρία γαϊδούρια σε περίπου 20 στρέμματα έχει εξελιχθεί σε μια καθημερινή δραστηριότητα με περίπου 40 ζώα. Όλα έχουν διασωθεί από παραμέληση ή κακοποίηση και σήμερα συμμετέχουν στον καθαρισμό περισσότερων από 400.000 στρεμμάτων δημόσιας και ιδιωτικής γης στην ορεινή περιοχή της Ταραγόνα.

«Ένα γαϊδούρι ζυγίζει τρεις φορές περισσότερο από μια κατσίκα, επομένως όταν κινείται διαλύει τη βλάστηση πιο αποτελεσματικά», λέει ο Cedó. «Επίσης, τρώει περίπου δέκα φορές περισσότερο από μια κατσίκα. Αυτό σημαίνει ότι η επίδρασή του είναι μεγαλύτερη».

Στο Allariz, μια πόλη στη βορειοδυτική Ισπανία, τα γαϊδούρια της Asociación Andrea συμμετέχουν σε ένα αντίστοιχο πρόγραμμα. Εκεί η οργάνωση διαχειρίζεται περίπου 1.000.000 στρέμματα δάσους μέσα σε ένα καταφύγιο βιόσφαιρας της UNESCO. Το πρόγραμμα ξεκίνησε σε ένα εγκαταλελειμμένο χωριό, όπου η οργάνωση, σε συνεργασία με τον δήμο, επιχείρησε να αποκαταστήσει τη γη.

Αρχικά, ο καθαρισμός της βλάστησης γινόταν χειρωνακτικά. Στη συνέχεια, τη δουλειά ανέλαβαν γαϊδουράκια. Σήμερα, κινούνται ελεύθερα στην περιοχή και παρακολουθούνται μέσω GPS, το οποίο ειδοποιεί τους φροντιστές όταν απομακρύνονται από τα ασφαλή όρια. Μπορούν να διανύσουν έως και 20 χλμ. τη μέρα και τρέφονται κυρίως με χαμηλούς θάμνους.

Τα γαϊδούρια, φυσικά, δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τους πυροσβέστες, ούτε να αντιμετωπίσουν μόνα τους την κλιματική κρίση. Μπορούν, όμως, να μειώσουν έστω και λίγο τη βλάστηση που, αν μείνει ανεξέλεγκτη, μπορεί αύριο να γίνει καύσιμο για μια πυρκαγιά.