ΣΤΟΝ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ COSPLAY ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ… ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ
Όλοι μας έχουμε ενίοτε την ανάγκη να ξεφεύγουμε από την πραγματικότητα και να φαντασιωνόμαστε ότι είμαστε κάποιοι άλλοι. Oι cosplayers, όμως, το κάνουν με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο!
Πανοπλίες που μοιάζουν αληθινές, πανύψηλες δερμάτινες μπότες, steampunk βικτωριανά φορέματα με σφιχτούς κορσέδες, παραδοσιακά κιμονό, τεράστιες περούκες σε φλούο αποχρώσεις μέσα από τις οποίες ξεπετάγονται αυτιά ξωτικού ή spikes («καρφιά»), εντυπωσιακό μακιγιάζ με έμφαση στο βλέμμα (με ίριδες σε κάθε πιθανή απόχρωση), ραβδιά, τεράστια σπαθιά και μια στάση σώματος που δηλώνει παρουσία, αυτοπεποίθηση, μυστηριακή διάθεση και την έκφραση που ο εκάστοτε χαρακτήρας επιβάλλει – παιχνιδιάρικη ή βλοσυρή. Η πρώτη μου φορά σε διαγωνισμό cosplay ήταν συναρπαστική – σα να κυκλοφορούσα ανάμεσα σε εξωτικά πλάσματα, κινούμενα έργα τέχνης! Και με γέμισε απορίες.
Καταρχάς τι σημαίνει cosplay; Ο όρος προέρχεται από τις αγγλικές λέξεις costume (κοστούμι) και play (παιχνίδι, υπόδυση ρόλου) και περιγράφει τη δημιουργική έκφραση κατά την οποία οι συμμετέχοντες μεταμορφώνονται σε αγαπημένους τους χαρακτήρες από ταινίες, σειρές, κόμικς, anime ή βιντεοπαιχνίδια. Τα άτομα συχνά κατασκευάζουν μόνα τους τα κοστούμια τους και υιοθετούν στοιχεία της συμπεριφοράς, των κινήσεων και της προσωπικότητας του εκάστοτε χαρακτήρα. Όπως όταν κάναμε όταν ήμασταν παιδιά, θυμάσαι;
Εγώ, για παράδειγμα, στα 7 μου ήθελα να είμαι η Τσιτάρα. Γιατί ήταν έξυπνη και σοφή, είχε ένα φοβερά αθλητικό κορμί και μπορούσε να δημιουργεί οράματα από το παρελθόν και το μέλλον. Ενώ στα 10 κάπως χανόμουν στον ροζ κόσμο της Μπάρμπι, η οποία μπορούσε να κάνει κάθε όνειρό της πραγματικότητα και μετά στα 13, θυμάμαι που με τις φίλες μου ντυνόμασταν Spice Girls και υποδυόμασταν τις pop stars – και κάπου εκεί η φαντασία στέρεψε, η πραγματικότητα επιβλήθηκε, η εξωτερική εικόνα έπρεπε να «ταιριάζει».
Και έφτασα 40 για να συμφωνήσω με τη διάσημη στιλίστρια Erin Walsh ως προς το πόσο θεμελιώδες είναι να συμβαδίζει το μέσα μας με το έξω μας. Γι’ αυτό, λέει η ίδια, πρέπει να ντυνόμαστε με πρόθεση, ρωτώντας κάθε πρωί τον εαυτό μας: Πώς θέλω να νιώθω σήμερα;
Στο μυαλό των cosplayers
Το cosplay απαντά με τον πιο δημιουργικό και εκφραστικό τρόπο στο πώς θέλει να νιώθει το άτομο που επιλέγει να ενσαρκώσει έναν αγαπημένο του χαρακτήρα. Για την ακρίβεια, πρόκειται για μια ενασχόληση που συνδέεται με μια σειρά από ψυχολογικές διαδικασίες. Φαινομενικά επιτρέπει στα άτομα να υιοθετούν προσωρινά μια άλλη ταυτότητα που αντιπροσωπεύει μια συγκεκριμένη διάθεση. Κατά βάθος, όμως, καλύπτει πιο σύνθετες ψυχικές ανάγκες.
«Είναι ένα μέσο για να ξεφεύγω από την πραγματικότητα», ήταν η απάντηση της 15χρονης φίλης της κόρης μου που μας κάλεσε στον διαγωνισμό cosplay του φετινού Gameathlon, στο οποίο συμμετείχε. Η Έλενα τα τελευταία τρία χρόνια φτιάχνει τα δικά της κοστούμια, γράφει καταπληκτικές ιστορίες και ενσαρκώνει φανταστικούς χαρακτήρες. Ο κόσμος του cosplay έχει γίνει ασφαλές καταφύγιο, όταν η καθημερινότητα της εφηβείας «ζορίζει» – ένα καταφύγιο που δεν περιλαμβάνει ούτε ουσίες, ούτε αντικοινωνικές παρέες, όπως στην περίπτωση άλλων εφήβων, παρά μια πολύχρωμη, δημιουργική και απόλυτα συμπεριληπτική κοινότητα.
Λίγο «ντελούλου», όμως; αναρωτήθηκα, παρακολουθώντας αυτά τα παιδιά που σαν ζωντανές κούκλες βάδιζαν εκείνη τη μέρα ανάμεσά μας. Κι όμως, όσο «χαμένα στον κόσμο τους» έμοιαζαν, άλλο τόσο τα θαύμαζα ακριβώς γι’ αυτό. Ειδικά όταν διαπίστωσα ότι ορισμένα έχουν βρει μέσω του cosplay όχι μόνο την εκφραστική τους διέξοδο, αλλά και έναν επαγγελματικό δρόμο. Όπως η Αγγελική Βούρου (aka Angie), που βιοπορίζεται πλέον από τη δημιουργία κοστουμιών, απαντώντας έτσι στην αρχική αποδοκιμασία της οικογένειάς της για το πάθος της.
«Το σημαντικό είναι η ευελιξία», μου λέει ο ψυχολόγος Άκης Μακρυγιάννης, όταν τον ρωτώ αν υπάρχει κίνδυνος να «χαθεί» ο cosplayer μέσα στον ρόλο του. Ο επιστημονικός υπεύθυνος του οικοτροφείου «Αφαία» που προ διετίας είχε διοργανώσει στη ΜΚΟ Κλίμακα την εκδήλωση «Ταξίδι στη Μεσαιωνική Σπαθασκία και στο Cosplay», μου εξήγησε ότι δεν είναι πρόβλημα το να επενδύει κανείς σε έναν χαρακτήρα, αλλά το να αισθάνεται ότι η προσωπική του αξία εξαρτάται αποκλειστικά από αυτή την ταυτότητα. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο «χαίρομαι όταν με θαυμάζουν» και στο «υπάρχω μόνο όταν με θαυμάζουν».
Cosplay θα πει κοστούμι, μίμηση και φαντασία
«Για μένα το cosplay ξεκίνησε όταν ήμουν περίπου 15-16 ετών. Εκείνη την περίοδο είχα αρχίσει να βλέπω φανατικά anime και να μαθαίνω περισσότερα για την ιαπωνική κουλτούρα. Δεν είχα ξανακούσει τον όρο, μέχρι που έπεσα τυχαία πάνω σε φωτογραφίες από ένα ελληνικό forum, όπου cosplayers είχαν οργανώσει ένα picnic ντυμένοι ως χαρακτήρες από διάφορες σειρές. Όταν έμαθα περισσότερα, ήθελα πολύ να το δοκιμάσω, καθώς από μικρή μου άρεσε να ντύνομαι ως οι αγαπημένοι μου ήρωες και οι απόκριες ήταν πάντα από τις αγαπημένες μου γιορτές.
ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟ ΝΑ ΕΠΕΝΔΥΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΣΕ ΕΝΑΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ, ΑΛΛΑ ΤΟ ΝΑ ΑΙΣΘΑΝΕΤΑΙ ΟΤΙ Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΤΟΥ ΑΞΙΑ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΑΠΟ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ.
»Στην πορεία, όμως, έμαθα ότι το cosplay είναι πολλά περισσότερα από μια απλή μεταμφίεση. Είναι ένας τρόπος να εκφράζεσαι δημιουργικά, να γνωρίζεις ανθρώπους με κοινά ενδιαφέροντα και να φέρνεις στη ζωή χαρακτήρες που αγαπάς. Το πρώτο μου cosplay ήταν η Hatsune Miku, ενώ το πρώτο κοστούμι που επιχείρησα να φτιάξω απ’ το μηδέν ήταν της Ahri από το League of Legends», μου λέει η Αγγελική, η οποία σήμερα κατασκευάζει και πουλά στολές που της ζητούν κυρίως γυναίκες.
Σχολιάζοντας το γεγονός ότι οι θηλυκότητες επικρατούν σε αυτή την ενασχόληση, μου λέει πως ίσως οι άντρες φοβούνται τις επικρίσεις από το περιβάλλον τους. Δεν είναι τυχαίο, λέει, ότι «οι περισσότεροι που γνωρίζω ξεκίνησαν το cosplay μετά τα 20, αφού έγιναν ανεξάρτητοι. Από την άλλη, αρκετοί ανδρικοί χαρακτήρες σχεδιάζονται με πολύ γυμνασμένο ή ογκώδες σώμα, κάτι που μπορεί να αποθαρρύνει κάποιους fans, όταν θεωρούν ότι η δική τους σωματική διάπλαση διαφέρει πολύ. Είναι κρίμα, όμως, να συμβαίνει αυτό, γιατί κύριος σκοπός αυτού του χόμπι είναι να φέρεις τον αγαπημένο σου χαρακτήρα στη ζωή, να περάσεις καλά και, μέσα από αυτόν, να συνδεθείς με άλλους fans και να φέρεις την ίδια χαρά και σε αυτούς».
Η Έλενα στον διαγωνισμό συμμετείχε ως Κίρκη, φτιάχνοντας ολομόναχη τη στολή της από το μηδέν – αυτό είναι, εξάλλου, προϋπόθεση για κάθε συμμετοχή. Τα πήγε αρκετά καλά, κερδίζοντας την 7η θέση ανάμεσα σε δεκάδες παιδιά! «Διάλεξα αυτόν τον μυθολογικό χαρακτήρα της Οδύσσειας γιατί με εμπνέει – η Κίρκη μοιάζει φτιαγμένη για να εκπροσωπεί τόσες πολλές γυναίκες. Την ίδια ώρα εμπνεύστηκα και από το “Epic: the Musical”, ένα ηλεκτρονικό musical φτιαγμένο από τον τραγουδιστή και τραγουδοποιό Jorge Rivera-Herrans, τα τραγούδια του οποίου ακούστηκαν στην παρουσίασή μου», λέει.
Η παρουσίαση στον διαγωνισμό περιλαμβάνει, πέρα από το κοστούμι, και μια χορογραφία που οι συμμετέχοντες καλούνται να ολοκληρώσουν επί σκηνής σε ενάμισι λεπτό. Ρωτώ την Έλενα αν αυτό απαιτεί ειδικά μαθήματα χορού και μου λέει πως, ενώ έχει κάνει στο παρελθόν, αυτό δεν είναι απαραίτητο. Έχει όμως νόημα η χορογραφία να λέει την ιστορία του χαρακτήρα που ενσαρκώνει κανείς: «Η χορογραφία αυτή ήταν καθαρά δική μου δημιουργία – με τη βοήθεια της μαμάς μου, που μου έδωσε ιδέες για κάποιες κινήσεις. Με τα χέρια μου εξιστορώ πώς οι άντρες μαζεύτηκαν στο νησί της Κίρκης με σκοπό να εκμεταλλευτούν όσα είχε να τους προσφέρει».
Ο κ. Μακρυγιάννης λέει πως όταν κανείς επιλέγει έναν χαρακτήρα, δεν το κάνει τυχαία. «Κάτι σε αυτόν με συγκινεί, με εκφράζει ή αντιπροσωπεύει κάτι που θα ήθελα να είμαι. Ενδεχομένως μπορούμε να μιλήσουμε για ταύτιση. Δηλαδή, μπορώ μέσα από τον χαρακτήρα που επιλέγω να έρθω πιο κοντά σε πλευρές του εαυτού μου που στην καθημερινότητά μου δυσκολεύομαι να εκφράσω», περιγράφει.
«Όταν ξεκίνησα το cosplay, ήμουν αρκετά ανασφαλής και με χαμηλή αυτοπεποίθηση», μου λέει ενδεικτικά η Αγγελική. «Η στήριξη που δεχόμουν από τον κόσμο στα events με βοήθησε σταδιακά να νιώσω καλύτερα, να θέλω να εξελιχθώ και να γίνω η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μου. Μέσα από αυτό κατάφερα να ανακτήσω την αυτοπεποίθησή μου και να μεγαλώσει η αυτοεκτίμησή μου.
»Νομίζω πως, αν δεν είχα ασχοληθεί ποτέ με αυτό, θα ήμουν ένας πολύ διαφορετικός άνθρωπος σήμερα, πιθανότατα αρκετά πιο εσωστρεφής. Τα events, άλλωστε, σε ωθούν να γίνεις πιο κοινωνικός. Γνωρίζεις ανθρώπους με τους οποίους μοιράζεσαι κοινά ενδιαφέροντα και δημιουργείς σχέσεις που, υπό διαφορετικές συνθήκες, ίσως να μην είχες την ευκαιρία να δημιουργήσεις. Για μένα, λοιπόν, το cosplay δεν είναι μόνο η δημιουργία μιας στολής. Είναι και οι άνθρωποι, οι εμπειρίες και η προσωπική εξέλιξη που έρχονται μαζί με αυτό».
«ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ COSPLAY ΚΑΤΑΦΕΡΑ ΝΑ ΑΝΑΚΤΗΣΩ ΤΗΝ ΑΥΤΟΠΕΠΟΙΘΗΣΗ ΜΟΥ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ Η ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ ΜΟΥ».
Κάτι αντίστοιχο μου λέει και η Έλενα, δηλώνοντας πως «το cosplay μού προσφέρει αυτό που δεν μου έχουν προσφέρει πολλά άλλα στη ζωή μου: τη χαρά του να παίρνω τη θέση κάποιου άλλου. Το να μπορώ να προσποιηθώ ότι δεν είμαι απαραίτητα εγώ, ότι δεν έχω τα δικά μου προβλήματα, ότι δεν υπάρχει αυτή η δυσκολία της καθημερινότητας. Με την Κίρκη, για παράδειγμα, έπαψα να είμαι αυτή που είμαι και για λίγες ώρες μπόρεσα να είμαι μια θεά της ελληνικής μυθολογίας. Αυτό το κάνω και με άλλους χαρακτήρες. Με γεμίζει, ενώ ταυτόχρονα συνδυάζει όλα όσα μου αρέσουν: τη συγγραφή, το θέατρο, τον χορό, τη μυθολογία. Είναι μια ασχολία που αξίζει τον κόπο για άτομα που απολαμβάνουν διάφορες καλλιτεχνικές ενασχολήσεις, όπως εγώ».
Πίσω από τις μάσκες
Η ανάγκη για ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και της αυτοεκτίμησης λειτούργησαν ως κινητήριες δυνάμεις τόσο για την Αγγελική όσο και για την Έλενα, που αντί να «κρυφτούν» πίσω από την ανασφάλεια ή να αποθαρρυνθούν από τα συχνά χλευαστικά σχόλια των γύρω τους, φόρεσαν ένα κοστούμι και «βγήκαν μπροστά».
Η Αγγελική μου λέει χαρακτηριστικά, αναφερόμενη στην οικογένειά της: «Θυμάμαι μια στιγμή –ήμουν έτοιμη να φύγω για μια φωτογράφιση– που μου είπαν ότι ντρέπονται για μένα. Το αντιμετώπισα κλείνοντας την πόρτα πίσω μου και ακολουθώντας το πρόγραμμά μου, προσπαθώντας να μην αφήσω τα λόγια τους να με επηρεάσουν. Μόνο όταν άρχισα να βγάζω ένα αξιοπρεπές εισόδημα από το cosplay σταμάτησαν να μου μιλούν τόσο αρνητικά γι' αυτό… Και χρειάστηκαν χρόνια για να αποδεχτούν αυτό που κάνω. Χαίρομαι που τελικά δεν τους άκουσα και συνέχισα να το κυνηγάω».
Μπορεί το Cosplay να λειτουργήσει και κάπως… θεραπευτικά;
«Δεν θα έλεγα ότι από μόνο του θεραπεύει ένα ψυχικό τραύμα», απαντά σε αυτό ο κ. Μακρυγιάννης. «Μπορεί, όμως, να αποτελεί μια επανορθωτική εμπειρία. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος που αισθάνεται ότι δεν έχει αρκετή αυτοπεποίθηση μπορεί μέσα από την ταύτιση με έναν ισχυρό χαρακτήρα να βιώσει μια διαφορετική εμπειρία, μπορεί να αναρωτηθεί: Mήπως αυτή η γενναιότητα του χαρακτήρα είναι και δική μου; Επομένως, μπορεί να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση και να φωτίσει κάποιες πλευρές που δεν εκφράζονται στην καθημερινότητα».
«Όλοι έχουμε ανάγκη κατά καιρούς να απομακρυνόμαστε από την πραγματικότητα», προσθέτει. Το θέμα είναι τι συμβαίνει μέσα σε αυτή τη φυγή. Υπάρχει ένας ενδιάμεσος χώρος ανάμεσα στην εσωτερική μας πραγματικότητα και στον εξωτερικό κόσμο. Το cosplay μπορεί να βρίσκεται σε αυτόν τον χώρο. Ένας άνθρωπος που στην καθημερινότητά του είναι συγκρατημένος μπορεί μέσα από τον χαρακτήρα του να γίνεται πιο εξωστρεφής. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κρύβεται πίσω από τον χαρακτήρα. Μπορεί μέσα από αυτόν να αποκαλύπτει πλευρές του εαυτού του που αλλιώς δεν νιώθει ασφαλής να παρουσιάσει».
ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙ ΚΑΤΙ ΑΛΗΘΙΝΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ.
Την ίδια ώρα, η διαδικασία αυτή ακουμπά σε ένα ακόμα πολύ ανθρώπινο ζήτημα: την ανάγκη να μας βλέπει ο άλλος. «Από πολύ νωρίς στη ζωή χρειαζόμαστε το βλέμμα των άλλων. Για έναν άνθρωπο που στην καθημερινότητά του αισθάνεται ότι δεν έχει την αποδοχή, η εμπειρία μιας κοινότητας όπου οι άλλοι τον χειροκροτούν και τον αποδέχονται είναι ιδιαίτερα σημαντική», λέει ο ψυχολόγος.
Φυσικά, «πάντα μας ενδιαφέρει αυτή η αποδοχή σταδιακά να εσωτερικευθεί. Δηλαδή από το “αξίζω επειδή με χειροκρότησαν” να φτάσει στο “έχω αξία ακόμη και όταν δεν με χειροκροτά κανείς”».
Όπως καταλήγει ο ίδιος, το σημαντικό για το άτομο που επιδίδεται σε αυτό είναι να αναρωτηθεί: Ποιο κομμάτι του εαυτού μου έρχεται στην επιφάνεια μόνο μέσα από το κοστούμι; Διότι μέσα από έναν φανταστικό χαρακτήρα μπορεί κανείς να συναντήσει κάτι αληθινό για τον εαυτό του.
SLOW MONDAY NEWSLETTER
Θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου; Μπες στη λογική του NOW. SLOW. FLOW.
Κάθε Δευτέρα θα βρίσκεις στο inbox σου ό,τι αξίζει να ανακαλύψεις.
