ΔΕΣ ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΚΑΝΕΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΣΕ 5 ΛΕΠΤΑ

Τα παιδιά αφιερώνουν πολλές ώρες στην οθόνη. Δες πώς μπορείς να την κάνεις σύμμαχο για να αγαπήσει το παιδί σου τη γυμναστική.

Ο ανιψιός της κολλητής μου έχει τρέλα με τους ήρωες της Marvel, ιδίως με τους Avengers. Βάζει ταινίες ή βίντεό τους από το YouTube στην τηλεόραση και παθιάζεται. Φορά και τη μάσκα του Spiderman ή μια άλλη του Hulk, όποια είναι εύκαιρη κάθε φορά, και αρχίζει να μιμείται τις κινήσεις τους, να παριστάνει πως έχει κι εκείνος υπερδυνάμεις. Ακούραστος μπροστά στην οθόνη ο μικρός, αεικίνητος, να αντιγράφει επί ώρες ό,τι βλέπει – άσε κι αυτούς τους διαλόγους, που τους έχει μάθει απέξω τόσες φορές που έχει δει τα μεταγλωττισμένα.

Φαντάζομαι κι άλλα παιδιά να στήνουν ολόκληρες παραστάσεις μπροστά από την οθόνη, όπου αντιγράφουν τους αγαπημένους τους υπερήρωες. Κι όσα δεν το κάνουν, μάλλον θα έπρεπε. Το πάθος τους για τον Thor, τον Iron Man, την Black Widow και την υπόλοιπη παρέα μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση ενός από τα μεγαλύτερα προβλήματα δημόσιας υγείας: της παιδικής παχυσαρκίας.

Καθισιό και οθόνες απειλούν την υγεία των παιδιών

Τα παιδιά κινούνται λίγο και περνούν άπειρο χρόνο μπροστά στις οθόνες. Το 2020, δημοσιεύτηκε μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές του ΕΚΠΑ, για τη σωματική δραστηριότητα και τον χρόνο οθόνης των παιδιών προσχολικής ηλικίας στην Ελλάδα από το 2009 έως το 2018. Τα ευρήματα έδειξαν:

• Ανησυχητικά χαμηλά επίπεδα σωματικής άσκησης (μόλις 3,8-6% κατάφερνε να πιάσει το προτεινόμενο όριο σωματικής δραστηριότητας των 11.500 βημάτων την ημέρα).
• Υπερβολική ενασχόληση με τις οθόνες (το 80-90% των παιδιών ξεπερνούσε το συνιστώμενο όριο της 1 ώρας έκθεσης σε οθόνες ημερησίως, αφιερώνοντας κατά μέσο όρο πάνω από 2 ώρες την ημέρα).

Στα παραπάνω να προστεθεί πως, πέρα από τις συνέπειες του καθισιού, η υπερέκθεση στις οθόνες συνδέεται με ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες.

Ελληνική έρευνα έδειξε ότι τα παιδιά σχολικής ηλικίας υστερούν τόσο σε φυσική κατάσταση και σωματικές δεξιότητες όσο και σε θεωρητική γνώση για την υγεία τους και τη σημασία της άσκησης. iStock

Παρόμοιο μοτίβο παρατηρείται και στα παιδιά σχολικής ηλικίας, που φαίνεται να υστερούν τόσο σε φυσική κατάσταση και σωματικές δεξιότητες όσο και σε θεωρητική γνώση για την υγεία τους και τη σημασία της άσκησης. Μεγάλος όγκος από εθνικά δεδομένα επιβεβαιώνει ότι 73% συμμετέχουν ελάχιστα σε αθλητικές δραστηριότητες.

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση World Obesity Atlas 2026, τον παγκόσμιο χάρτη της παχυσαρκίας, γύρω στα 164.000 ελληνόπουλα ηλικίας 5-9 ετών και 322.000 παιδιά και έφηβοι ηλικίας 10-19 ετών ήταν υπέρβαρα ή παχύσαρκα το 2025, ξεπερνώντας το 30% συνολικά. Η έκθεση καταγράφει και συνοδά προβλήματα υγείας από το αυξημένο βάρος και συγκεκριμένα:

• 35.000 περιστατικά υπέρτασης στα παιδιά,
• 16.000 περιστατικά υπεργλυκαιμίας (υψηλό σάκχαρο),
• 52.000 περιστατικά υπερτριγλυκεριδαιμία (υψηλά τριγλυκερίδια),
• 98.000 περιστατικά ηπατικής νόσου σχετιζόμενης με μεταβολική δυσλειτουργία (MASLD).

Πώς οι υπερήρωες θα σώσουν τα παιδιά

Πριν κάποια χρόνια, δημοσιεύτηκε στο Int. J. Environ. Res. Public Health μια έρευνα για το πώς οι υπερήρωες της Marvel μπορούν να σηκώσουν τα παιδιά από τον καναπέ και να τα βάλουν να κινηθούν. Τη μελέτη πραγματοποίησαν ερευνητές από το Southampton Solent University και το Plymouth Marjon University την περίοδο 2020-2021, μέρες «δύσκολες» για τα παιδιά και τους γονείς στην Αγγλία, εξαιτίας lockdown και κλειστών σχολείων εν μέσω πανδημίας COVID-19.

Μια μελέτη έδειξε ότι οι υπερήρωες μπορούν να σηκώσουν τα παιδιά από τον καναπέ και να τα βάλουν να κινηθούν. Unsplash André Volkmann

Σκοπός της ερευνητικής ομάδας ήταν να αποτιμήσει τα αποτελέσματα της δωρεάν παρέμβασης Move Like The Avengers (ή Train Like a Super Hero), μιας δυναμικής προπόνησης βασισμένης στις μάχες των υπερηρώων, σχεδιασμένης ειδικά για παιδιά ηλικίας 8 έως 12 ετών. Το Move Like The Avengers αποτέλεσε κοινή προσπάθεια της Marvel με γνωστή μεγάλη διεθνή εταιρεία ανάπτυξης και παροχής ομαδικών προγραμμάτων γυμναστικής με στόχο να κάνουν τους νέους να κινηθούν.

Σύμφωνα με ανθρώπους της εταιρείας, μόνο 1 στους 4 εφήβους αγγίζει τα συνιστώμενα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας, 200 εκατ. παιδιά σχολικής ηλικίας στον κόσμο είναι υπέρβαρα και 40 εκατ. παχύσαρκα. Στόχος, λοιπόν, ήταν μια «ανεβαστική εμπειρία», όπου «η σωματική δραστηριότητα και η διασκέδαση είναι η απόλυτη προτεραιότητα» και «τα παιδιά μπορούν να απολαύσουν τη χαρά του να κατακτάς νέες δεξιότητες, ενισχύοντας έτσι την αυτοπεποίθησή τους και τη διάθεσή τους να μάθουν ακόμη περισσότερα».

«Αν βρούμε τρόπους να εμφυσήσουμε στα παιδιά υγιείς συνήθειες άσκησης» δήλωσε ο Bas Hollander, εκ των δημιουργών του προγράμματος, «η κοινωνία συνολικά θα αποκομίσει τεράστια οφέλη».

5 λεπτά για να αγαπήσει το παιδί τη γυμναστική

Στη μελέτη συμμετείχαν 136 παιδιά, ηλικίας 7 έως 11 ετών, που παρακολούθησαν το παρακάτω 5λεπτο πρόγραμμα γυμναστικής, όπου trainers μαζί με κινούμενα σχέδια δείχνουν ασκήσεις εμπνευσμένες από κινήσεις των Avengers.

Σκοπός ήταν να διερευνηθεί τι κάνει ευχάριστη τη σωματική δραστηριότητα. Όπως εξηγεί η μελέτη, τα παιδιά συνηθίζουν να περιγράφουν ως διασκεδαστική μια δραστηριότητα που «καταφέρνει να τα απορροφήσει», σε βαθμό «να ασχολούνται μόνο με αυτήν και τίποτε άλλο». Συνεπώς, έπρεπε να βρεθεί τι φέρνει αυτή τη γνωστική απορρόφηση (εμβύθιση), μια κατάσταση παρόμοια με το flow.

Τα παιδιά κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις σχετικά με το πόσο καλά και πόσο ενεργητικά ένιωθαν, κατά πόσο ταυτίζονταν με τους χαρακτήρες, αν τους έδινε κίνητρο η μουσική και πόσο έντονα βίωσαν την εμπειρία της γνωστικής απορρόφησης. Αφού συγκέντρωσαν τις απαντήσεις, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν στατιστικά μοντέλα και διαπίστωσαν ότι:

• Οι χαρακτήρες και η αφήγηση των Avengers δεν βελτίωναν άμεσα τη διάθεση των παιδιών. Το όφελος προέκυπτε έμμεσα, επειδή βοηθούσαν τα παιδιά να «χαθούν» στην ιστορία και, μέσω της απορρόφησης, ενισχύονταν η συναισθηματική κατάσταση και η ευχαρίστηση από τη δραστηριότητα.
• Η μουσική είχε διπλή επίδραση. Αφενός βελτίωνε άμεσα τη διάθεση και τα επίπεδα ενέργειας των παιδιών, αφετέρου ενίσχυε την αίσθηση απορρόφησης, προσφέροντας ένα επιπλέον ψυχολογικό όφελος. Μάλιστα, η μουσική από μόνη της αρκούσε για να αυξήσει την εγρήγορση και το αίσθημα ζωντάνιας.

Τρία στα τέσσερα παιδιά δήλωσαν ότι θα ήθελαν, σε κάποιο βαθμό, να κάνουν όσα και οι Avengers, γι' αυτό παρέμεναν στο πρόγραμμα. iStock

• Ήταν έντονο το στοιχείο της «ταύτισης επιθυμίας» (wishful identification), δηλαδή η επιθυμία των παιδιών να γίνουν σαν τους αγαπημένους τους ήρωες. Τρία στα τέσσερα παιδιά δήλωσαν ότι θα ήθελαν, σε κάποιο βαθμό, να κάνουν όσα και οι Avengers. Το εύρημα υποδηλώνει ότι οι αγαπημένοι χαρακτήρες μπορούν να λειτουργήσουν ως πρότυπα για πιο ενεργητικές συμπεριφορές, επιβεβαιώνοντας τα αποτελέσματα αντίστοιχων ενεργειών, όπως η Disney Shake Up του πρώην οργανισμού Δημόσιας Υγείας της Αγγλίας (Public Health England).

Αρκούν μια καλή ιστορία και η σωστή μουσική

Από τη μελέτη δεν έλειψαν περιορισμοί, όπως ότι βασίστηκε σε ερωτηματολόγια αυτοαναφοράς που απαντήθηκαν από παιδιά και ότι διενεργήθηκε online, χωρίς να μπορεί να επιβεβαιωθεί αν η ένταση της σωματικής δραστηριότητας ήταν αυτή που περιέγραφαν οι ανήλικοι. Έπειτα, τα αποτελέσματα αφορούν μια ιδιαίτερη καθημερινότητα και φορτισμένη περίοδο για τα παιδιά, λόγω του κορονοϊού.

Παρά τις όποιες αδυναμίες, η έρευνα υποδεικνύει πως, αν θες το παιδί να αφήσει τον καναπέ και να αρχίσει να κινείται αδιαμαρτύρητα, ίσως αρκεί μια καλή ιστορία με τους αγαπημένους του ήρωες και ο σωστός ρυθμός.