ΕΦΗΒΕΙΑ: 8 ΦΡΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΘΑ ΣΕ ΚΑΝΟΥΝ ΝΑ ΑΝΗΣΥΧΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΩΣ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Πώς πρέπει να χειριστείς ένα έφηβο παιδί όταν εκπέμπει SOS με τα λόγια του; Μία διάσημη ψυχολόγος που εξειδικεύεται στη γονεϊκότητα, παρουσιάζει 8 περιπτώσεις τις οποίες δεν πρέπει να προσπεράσεις αν έχεις παιδί στην εφηβεία.

Η εφηβεία είναι από μόνη της μια δύσκολη πίστα, πόσο μάλλον στις μέρες μας που τα προβλήματα ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων έχουν αυξηθεί δραματικά. Δεν είναι λίγα τα θέματα που μπορεί να απασχολήσουν έντονα έναν έφηβο και να κάνουν τους γονείς να ανησυχήσουν: Η απόσυρση από δραστηριότητες και παρέες, τα έντονα ξεσπάσματα, η απομόνωση στο δωμάτιο, οι κρίσεις πανικού, οι διατροφικές διαταραχές, ακόμη και ο αυτοτραυματισμός.

Τα ζητήματα της ψυχικής υγείας όμως δεν εμφανίζονται πάντα με μια ξεκάθαρη εικόνα. Μπορεί να ακουστούν μέσα στο σπίτι φράσεις όπως «Είμαι απλώς κουρασμένη», «Άφησέ με ήσυχο», «Τίποτα δεν έχει νόημα», «Είμαι μια χαρά». Αν είσαι γονιός εφήβου, πρέπει να έχεις καλά αντανακλαστικά. Δώσε προσοχή σε αλλαγές στον ύπνο, τη διατροφή, τη διάθεση, τη συμπεριφορά και τις φιλικές σχέσεις. Μερικές φορές είναι αυτά που δεν μας λένε τα παιδιά που εκπέμπουν SOS για την ψυχική τους υγεία.

Η Δρ. Shefali Tsabary, κλινική ψυχολόγος, συγγραφέας και ομιλήτρια, η οποία έγινε ευρέως γνωστή (κυρίως χάρη στη στήριξη της Oprah Winfrey) για την προσέγγιση της Συνειδητής Γονεϊκότητας (Για να αλλάξει η συμπεριφορά του παιδιού, πρέπει πρώτα ο γονέας να κοιτάξει μέσα του. Τα παιδιά έρχονται στη ζωή μας για να μας δείξουν τα δικά μας άλυτα τραύματα), επισημαίνει 8 σημαντικές φράσεις που αξίζουν την προσοχή μας. Δεν έχει σημασία αν θα εκφραστούν με τα ίδια ακριβώς λόγια, όμως η καθεμία αντιπροσωπεύει και ένα σημαντικό πρόβλημα το οποίο δεν πρέπει να αγνοήσεις, ούτε να κατακρίνεις.

iStock

Αν τις ακούσεις από το έφηβο παιδί σου, δικαιολογημένα θα αναστατωθείς και θα θελήσεις να απαλύνεις τον πόνο του. Το πιο σημαντικό είναι να το κάνεις να νιώσει ασφαλές, ώστε να συνεχίσει να σου μιλάει. Το κλειδί, σε κάθε περίπτωση, όπως μας λένε οι ειδικοί, είναι η διατήρηση της επικοινωνίας, η διαβεβαίωση ότι οι γονείς είμαστε κοντά για να κατανοήσουμε και να βοηθήσουμε και όχι για να κρίνουμε και, φυσικά, η ψυχραιμία.

«Μισώ τον εαυτό μου»

Η αντιπάθεια προς τον εαυτό που καταλήγει σε μίσος συνήθως αναπτύσσεται μέσα στη σιωπή. Το να νιώσει ένας έφηβος ότι τον ακούνε χωρίς κριτική είναι το καλύτερο φάρμακο, λειτουργεί σαν αντίδοτο και αμέσως ρίχνει την ένταση των αρνητικών συναισθημάτων.

Τι να πεις:

• «Στεναχωριέμαι που πονάς τόσο».
• «Μπορείς να με βοηθήσεις να καταλάβω τι σε έκανε να νιώσεις έτσι σήμερα;»
• «Δεν χρειάζεται να με πείσεις για κάτι, είμαι εδώ για να σε ακούσω».

ΤΟ ΑΝΤΙΘΕΤΟ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΗΡΕΜΙΑ, ΑΛΛΑ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ. ΤΟ ΑΓΧΟΣ ΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ΟΤΑΝ ΕΝΑ ΠΑΙΔΙ ΝΙΩΣΕΙ ΣΩΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΑ ΑΣΦΑΛΕΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΤΟ ΒΟΗΘΑΕΙ ΝΑ ΡΥΘΜΙΣΕΙ ΤΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑ.

«Δεν θέλω άλλο τη ζωή μου»

Είναι εφιαλτικό για έναν γονιό να ακούσει κάτι τέτοιο από το παιδί του, αλλά μερικές φορές η εφηβεία διογκώνει τα συναισθήματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να μην τα εκλάβεις ως αληθινά και να τα υποτιμήσεις. Διατήρησε την ψυχραιμία σου και προσπάθησε να ακούσεις τι έχει να σου πει. Αν φοβάσαι ότι μπορεί να βλάψει τον εαυτό του, μείνε μαζί του και αναζήτησε άμεσα επαγγελματική βοήθεια.

Τι να πεις:

• «Το ότι μου το λες είναι το πρώτο βήμα. Ας μιλήσουμε για το τι σε έκανε να νιώσεις έτσι».
• «Είμαι εδώ μαζί σου και θα το περάσουμε αυτό μαζί».
• «Μπορείς να μου πεις τι είναι αυτό που σε κάνει να νιώθεις τόσο αβάσταχτα αυτή τη στιγμή;»
• «Δεν χρειάζεται να το περάσεις μόνος/η όλο αυτό. Είμαστε εδώ να βρούμε την υποστήριξη που χρειάζεσαι».

iStock

«Μακάρι να μπορούσα να εξαφανιστώ»

Η απελπισία είναι συχνά ένα συναίσθημα που προκύπτει από μια εσωστρέφεια, προτού τα αρνητικά συναισθήματα εξωτερικευθούν. Μια ελαφριά «περιέργεια» εκ μέρους των γονιών θα ενθαρρύνει το παιδί να συνεχίσει να μιλάει αντί να κλειστεί στον εαυτό του.

Τι να πεις:

• «Ακούγεται πολύ δύσκολο συναισθηματικά. Τι εννοείς όταν λες ότι θέλεις να εξαφανιστείς;»
• «Τι είναι αυτό που σε έχει ζορίσει τελευταία;»
• «Πότε άρχισες να νιώθεις έτσι;»
• «Είμαι εδώ για να καταλάβω και όχι να σε κρίνω».

Ο ΑΥΤΟΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ, ΟΥΤΕ ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ «ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ».

«Δεν μου αξίζει να φάω»

Οι διατροφικές διαταραχές είναι ψυχική ασθένεια, όχι επιλογή. Η κατανόηση και η υποστήριξη ανοίγουν το δρόμο για ειλικρινείς συζητήσεις και επαγγελματική φροντίδα. Οποιοδήποτε επικριτικό ή υποτιμητικό σχόλιο θα κλείσει τον έφηβο ή την έφηβη στον εαυτό του/της. Κι εσύ αυτό που θες είναι να λάβει το παιδί επαγγελματική βοήθεια το συντομότερο δυνατό.

Τι να πεις:

• «Γιατί το λες αυτό;»
• «Βοήθησέ με να καταλάβω πώς γεννήθηκε αυτή η σκέψη στο μυαλό σου».
• «Είμαι εδώ για να καταλάβω πώς αισθάνεσαι, όχι για να διαφωνήσουμε, ούτε για να τσακωθούμε».
• «Χρειάζεσαι υποστήριξη, θα βρούμε την άκρη μαζί».

«Αυτοτραυματίζομαι»

Το πρώτο και πιο κρίσιμο βήμα για να μπορέσεις να προσφέρεις βοήθεια είναι να κατανοήσεις το «γιατί». Σε αντίθεση με τη δημοφιλή αλλά λανθασμένη πεποίθηση, ο αυτοτραυματισμός δεν είναι, όπως είπαμε, μια απόπειρα αυτοκτονίας, ούτε όμως μια προσπάθεια εντυπωσιασμού και «αναζήτησης προσοχής». Αντίθετα, είναι ένας μηχανισμός επιβίωσης. Το να απαντήσεις με ηρεμία αντί για πανικό μειώνει την ντροπή και αυτό κάνει πιο πιθανό για το έφηβο παιδί να αναζητήσει βοήθεια.

Τι να πεις:

«Σε ευχαριστώ που μου το εμπιστεύτηκες. Θες να με βοηθήσεις να καταλάβω τι σκέφτεσαι και τι νιώθεις πριν το κάνεις αυτό;»

iStock

«Έχω μια έντονη κρίση άγχους»

Το αντίθετο του άγχους δεν είναι η ηρεμία, αλλά η ασφάλεια. Το άγχος μειώνεται φυσικά όταν ένα παιδί νιώσει σωματικά και ψυχικά ασφαλές. Έτσι, η παρουσία του γονιού το βοηθάει να ρυθμίσει το νευρικό του σύστημα.

Τι να πεις:

• «Είμαι δίπλα σου. Ας προσπαθήσουμε να κατεβάσουμε όλον αυτό το θόρυβο μαζί».
• «Ας πάρουμε μερικές αναπνοές και ας συγκεντρωθούμε στο εδώ και τώρα».
• «Είσαι ασφαλής, δεν χρειάζεται να πιεστείς για κάτι τώρα».
• «Όταν νιώσεις καλύτερα, μπορούμε να δούμε μαζί με ποιους τρόπους θα το αντιμετωπίσεις, όταν σου ξανασυμβεί».

«Δεν με νοιάζει τίποτε πια»

Η κατάθλιψη δεν μοιάζει πάντα με θλίψη. Μπορεί να ακουστεί σαν εξάντληση, θυμός, αντίδραση, ξέσπασμα ή απώλεια ενδιαφέροντος για τα πράγματα που μέχρι πρότινος αγαπούσε ένα παιδί να κάνει.

Τι να πεις:

• «Έχω παρατηρήσει ότι τελευταία νιώθεις ζορισμένος/η».
• «Χαίρομαι που μου μίλησες, είμαι πάντα εδώ για σένα».
• «Ποιες είναι οι στιγμές που νιώθεις καλύτερα και πώς μπορούμε να τις ξαναδημιουργήσουμε;»

«Δεν θέλω να δω κανέναν»

Η απομόνωση και η απόσυρση αναπτύσσονται αργά. Το να μένεις διακριτικά δίπλα σε ένα έφηβο παιδί, ακόμη κι όταν θέλει να αποσύρεται, του υπενθυμίζει ότι ανήκει κάπου.

Τι να πεις:

• «Έχω προσέξει ότι θες να μένεις μόνος/η σου τελευταία. Σε δυσκολεύει να βρίσκεσαι με άλλους;»
• «Θα βοηθούσε να περνούσαμε λίγο χρόνο μαζί;»
• «Δεν χρειάζεται να το περάσεις όλο αυτό μόνος/η σου».