Η GEN Z ΚΑΤΑΡΡΙΠΤΕΙ ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΤΑΜΠΟΥ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΑ

Μπορεί η τάση της Gen Z που θέλει να μιλάς ανοιχτά για τα οικονομικά σου, να σε ανακουφίσει από τα αρνητικά συναισθήματα για τις οικονομικές σου δυσκολίες και να σε ωφελήσει ως καταναλωτή; Οι έρευνες απαντούν.

Υπάρχει μια θέση που υποστηρίζεται σε κάθε συζήτηση για τις σχολικές ποδιές, ένα πολύ στέρεο επιχείρημα υπέρ τους, σύμφωνα με το οποίο η ομοιογένεια μπορούσε να προφυλάξει ως κάποιο βαθμό τα παιδιά φτωχότερων οικογενειών από επώδυνες συγκρίσεις. Για όσους υπήρξαν μαθητές μετά την κατάργησή τους, σίγουρα βγάζει νόημα. Δεν γίνεται να έχουν ξεχάσει ότι ρούχα, παπούτσια, σάκες, κασετίνες, στιλό, ακόμα και το κολατσιό λειτουργούσαν ως δείκτες της άτυπης κοινωνικής διαστρωμάτωσης στη μαθητική κοινότητα.

Πολλά από τα παιδιά των περασμένων δεκαετιών μεγάλωσαν έχοντας εσωτερικεύσει το μήνυμα ότι δεν πρέπει να ζορίζεσαι οικονομικά και ότι είναι ντροπή να μιλάς ανοιχτά για μια τόσο ιδιωτική υπόθεση. Έγιναν ενήλικες που βασανίστηκαν να το ξεπεράσουν –όσοι τα κατάφεραν– και σήμερα θα μπορούσαν να ζηλεύουν λιγάκι την Gen Z για το loud budgeting της, την τόλμη της, δηλαδή, να δηλώνει πως δεν «βγαίνει» να ακολουθήσει στη βόλτα ή στις διακοπές, ή ότι έχει προγραμματίσει να σπαταλήσει αλλού τον οβολό της.

Στην Αμερική, σύμφωνα με δεδομένα της Bank of America, το 42% των ενηλίκων της Gen Z (18-29 ετών) έχουν ενστερνιστεί πλήρως το loud budgeting, ενώ 60% συζητούν ανοιχτά για οικονομικά ζητήματα με φίλους, από ενοίκια και μισθούς μέχρι άγχη επιβίωσης.

Μην ξεχνάμε κι ότι, μαζί με τους νεότερους των millennials, είναι η γενιά που κλήθηκε να κολυμπήσει στα απόνερα της οικονομικής κρίσης, φτάνοντας σε σημείο να γυρίσει την πλάτη στις κοινωνικές προσδοκίες. (Και πώς αλλιώς, όταν το κόστος ζωής και τα ενοίκια κάνουν τη διασκέδαση και την κοινωνική ζωή πολυτέλεια;)

Σύμφωνα με το loud budgeting, είναι ΟΚ να δηλώνεις ότι τα οικονομικά σου δεν σου επιτρέπουν ανοίγματα. iStock

Οι νέοι ενήλικες αναγνωρίζουν ότι η σιωπή και οι άδικες ενοχές μπορούν να σιγοτρώνε. Για την πιο πολυσυζητημένη γενιά, τα χρήματα δεν είναι ταμπού – πολύ περισσότερο όταν δεν υπάρχουν.

Πώς μας επηρεάζει το loud budgeting

Ο όρος loud budgeting πρωτοεμφανίστηκε στο TikTok και δεν έχει αποτελέσει αντικείμενο per se κοινωνιολογικής, οικονομικής ή ψυχολογικής έρευνας, τουλάχιστον προς ώρας. Εμφανίζεται σε μια επιστημονική δημοσίευση από τον David Spohn, Αναπληρωτή Καθηγητή Χρηματοοικονομικών στο Lynn University των ΗΠΑ, γύρω από την επιρροή των social media και των finfluencers (financial influencers, οι influencers που δίνουν συμβουλές οικονομικής διαχείρισης) στις οικονομικές αποφάσεις των νέων. Ο καθηγητής το περιγράφει ως τάση που προάγει τη διαφάνεια και μια μορφή συλλογικής οικονομικής εκπαίδευσης.

Παρεμφερείς μελέτες, ωστόσο, μπορούν να δώσουν μια εικόνα για το πώς μας επηρεάζουν οι ανοιχτές συζητήσεις για την τσέπη μας ή για τον τραπεζικό μας λογαριασμό:

Η υγιής οικονομική συμπεριφορά ξεκινά από την οικογένεια

Οι συζητήσεις γύρω από τα οικονομικά στην παιδική ηλικία επηρεάζουν σε βάθος τη μετέπειτα οικονομική συμπεριφορά. Έρευνες δείχνουν ότι οι γονείς που μιλούν ανοιχτά στα παιδιά τους για την οικονομική τους κατάσταση και ζητούν τη γνώμη τους για οικονομικά θέματα της οικογένειας τα βοηθούν να κατανοήσουν καλύτερα ζητήματα όπως ο προϋπολογισμός και η οικονομική ανεξαρτησία. Μάλιστα, το πότε ξεκινούν αυτές οι συζητήσεις είναι πιο καθοριστικός παράγοντας από την ηλικία που δόθηκε το πρώτο χαρτζιλίκι ή την ηλικία που απέκτησε τον πρώτο αποταμιευτικό λογαριασμό.

Το loud budgeting ωφελεί μέσω της κοινωνικής επιρροής

Πέραν του οικονομικού γραμματισμού από νεαρή ηλικία, θετικό αντίκτυπο φαίνεται πως έχει και ο μιμητισμός στην περίπτωση του loud budgeting. Έρευνες δείχνουν πως το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον μπορεί να ασκήσει επιρροή, να προδιαθέσει για καλύτερη διαχείριση των χρημάτων και για προσπάθεια αποταμίευσης στην ενήλικη ζωή. Για πολλούς ανθρώπους, είναι πιθανότερο να τα καταφέρουν αν βλέπουν κι άλλους να το κάνουν.

Η ανοιχτή συζήτηση για τα οικονομικά μπορεί να μειώσει το σχετιζόμενο αίσθημα ντροπής και την απομόνωση. iStock

Γιατί σε βοηθά να μιλάς ανοιχτά για τα οικονομικά σου

Ακολουθούν κάποια από τα πιθανά οφέλη του loud budgeting, όπως προκύπτου από σχετικές μελέτες:

Μειώνει το οικονομικό άγχος και το αίσθημα ντροπής ή απομόνωσης

Η ανοιχτή συζήτηση για τα οικονομικά μπορεί να μειώσει το σχετιζόμενο αίσθημα ντροπής και την απομόνωση. Έρευνες δείχνουν ότι οι αγωνίες αμβλύνονται με τον χρόνο, αφού η οικονομική στενότητα αρχίζει να αποστιγματίζεται.

Μειώνει την κοινωνική πίεση για κατανάλωση

Όταν οι άλλοι γνωρίζουν ότι ζορίζεσαι ή έχεις άλλον οικονομικό σχεδιασμό και προτεραιότητες, σταματούν να σε πιέζουν να συμμετάσχεις σε δαπανηρές δραστηριότητες και έξοδα απλώς για να μην αισθάνεσαι ότι μένεις εκτός.

Ενισχύει τη συνέπεια στους οικονομικούς στόχους

Η δημόσια συζήτηση για έναν στόχο μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για μεγαλύτερη δέσμευση, ενισχύοντας τον αυτοέλεγχο και τη συνέπεια στις οικονομικές αποφάσεις.

Ενθαρρύνει πιο συνειδητές οικονομικές συνήθειες

Η ενασχόληση με τα οικονομικά βοηθά σε πιο υγιείς οικονομικές συμπεριφορές, όπως ο καθορισμός προϋπολογισμού, η καταγραφή των εξόδων, ο προγραμματισμός των δαπανών και η πιο συνειδητή κατανάλωση.

Συμβάλλει στην αλλαγή της κουλτούρας γύρω από το χρήμα

Η πιο ανοιχτή συζήτηση για τα οικονομικά μπορεί να κανονικοποιήσει την αποταμίευση, να ενισχύσει την αίσθηση οικονομικής ευθύνης και να περιορίσει το στίγμα που συχνά συνοδεύει τις οικονομικές δυσκολίες.

Βελτιώνει τη διαφάνεια στις αμοιβές και τη διαπραγματευτική δύναμη

Οι πιο ανοιχτές συζητήσεις γύρω από τις αποδοχές βοηθούν τους εργαζομένους να κατανοούν καλύτερα τα επίπεδα αμοιβών, να εντοπίζουν πιθανές μισθολογικές ανισότητες και να διαπραγματεύονται αποτελεσματικότερα τις αποδοχές τους.

Τι μπορεί να πάει λάθος με το παράδειγμα της Gen Z

Παρά τα σημαντικά πιθανά οφέλη, το loud budgeting δεν αποτελεί πανάκεια ούτε στάση ζωής με ευνοϊκά αποτελέσματα για όλους. Για ορισμένους ανθρώπους, ιδιαίτερα όσους αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες, η δημόσια συζήτηση για τα οικονομικά μπορεί να εντείνει το αίσθημα ντροπής ή υπερέκθεσης, αντί να το μειώσει.

Παράλληλα, οι κοινωνικές παρεμβάσεις που ενθαρρύνουν την αποταμίευση φαίνεται ότι αυξάνουν κυρίως την πρόθεση για καλύτερη οικονομική διαχείριση, χωρίς να μεταφράζεται πάντα σε ουσιαστική βελτίωση της οικονομικής συμπεριφοράς ή σε καλύτερες αποταμιευτικές συνήθειες. Σε κάποιες μελέτες, οι άνθρωποι που έκαναν υπερπροσπάθεια να μείνουν στο πλάνο και να μην αγγίξουν τις αποταμιεύσεις τους, κατέφυγαν σε δανεισμό με υψηλό επιτόκιο όποτε προέκυψε μια έκτακτη ανάγκη.

Τέλος, υπερβολική έμφαση στη δημόσια έκθεση των οικονομικών επιλογών ενδέχεται να δημιουργήσει μια νέα μορφή κοινωνικής πίεσης, όχι πια για κατανάλωση αλλά για επίδειξη «σωστής» διαχείρισης των χρημάτων.